Σε μια καθοριστική καμπή για τη γεωπολιτική σταθερότητα στη Μέση Ανατολή, ξεκινούν εντός της ημέρας στην Ελβετία οι κρίσιμες διπλωματικές συνομιλίες ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, μετά και την άφιξη του Αμερικανού Αντιπροέδρου, Τζέι Ντι Βανς.
Συγκεκριμένα, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ και η σύζυγός του έφτασαν 06:59 ώρα Ελλάδος, στην αεροπορική βάση του Έμεν κοντά στη Λουκέρνη στην κεντρική Ελβετία, σύμφωνα με τον εκπρόσωπό του.
Νωρίτερα κατά την αναχώρησή του δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα θέσεις τις βάσεις για τις διαπραγματεύσεις με το Ιράν και ενδεχομένως θα αρχίσει να σημειώνεται πρόοδος σε θέματα πυρηνικής ενέργειας.
Στόχος των σημερινών συναντήσεων είναι ο οριστικός και βιώσιμος τερματισμός των πολεμικών συγκρούσεων στην περιοχή, με την ιρανική αντιπροσωπεία να έχει ήδη φθάσει στο ελβετικό έδαφος από το βράδυ του Σαββάτου.
Σύμφωνα με το ελβετικό υπουργείο Εξωτερικών, οι προπαρασκευαστικές επαφές σε επίπεδο διπλωματών έχουν ήδη ξεκινήσει, ενώ το Ιράν επιβεβαίωσε τη διεξαγωγή τεχνικών συζητήσεων με την παρουσία μεσολαβητών από το Κατάρ και το Πακιστάν.
Οι επικεφαλής των αντιπροσωπειών και το «παράθυρο» των 60 ημερών
Η σύνθεση των δύο αντιπροσωπειών υπογραμμίζει τη βαρύτητα της διαδικασίας. Της ιρανικής αποστολής ηγούνται ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας Αμπντουλνασέρ Χεματί.
Από την άλλη πλευρά, της αμερικανικής αντιπροσωπείας αναμένεται να ηγηθεί ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, πλαισιωμένος από τον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, και τον γαμπρό του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ.
Βάση των διαπραγματεύσεων αποτελεί το πρόσφατο «μνημόνιο κατανόησης», το οποίο προβλέπει οδικό χάρτη 60 ημερών για την επίτευξη οριστικής συμφωνίας, με αιχμή του δόρατος το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης
Παρά την έναρξη του διαλόγου, η διαδικασία βρίσκεται ήδη «στον αέρα». Ο εκπρόσωπος της ιρανικής διπλωματίας, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, προειδοποίησε ότι η συμφωνία κινδυνεύει με κατάρρευση εάν δεν εφαρμοστούν άμεσα οι όροι της, εστιάζοντας στη συνεχιζόμενη βία στον Λίβανο. Η Τεχεράνη είχε επιμείνει ρητά στην καθολική παύση των εχθροπραξιών, κάτι που δεν αποτυπώνεται στο πεδίο.
Σε μια κίνηση αντιποίνων για τις ισραηλινές επιθέσεις, το Ιράν ανακοίνωσε το εκ νέου κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας θαλάσσιας οδού στρατηκής σημασίας από την οποία διέρχεται το 20% των παγκόσμιων υδρογονανθράκων. Η Τεχεράνη απειλεί με περαιτέρω μέτρα για να αναγκάσει την άλλη πλευρά σε συμμόρφωση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής τελών στα διερχόμενα πλοία.
Η απάντηση Τραμπ και η ετοιμότητα της CENTCOM
Η αντίδραση της Ουάσιγκτον ήταν άμεση και σε στρατιωτικό επίπεδο. Ο αμερικανικός στρατός διέψευσε κατηγορηματικά τον ισχυρισμό του Ιράν ότι ελέγχει το ζωτικό αυτό πέρασμα, με τη CENTCOM να δηλώνει ότι παραμένει σε μέγιστη επαγρύπνηση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, ξεκαθάρισε ότι δεν θα επιτραπούν μονομερείς ενέργειες στα Στενά κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας, απειλώντας ωστόσο με την επιβολή αμερικανικών «διοδίων» σε περίπτωση αποτυχίας των συνομιλιών, ως αποζημίωση για τον ρόλο των ΗΠΑ στην ασφάλεια της περιοχής.
Παράλληλα, η CENTCOM δήλωσε ότι παραμένει σε μέγιστη επαγρύπνηση, αν και επιβεβαίωσε ότι η ναυσιπλοΐα συνεχιζόταν προσωρινά με ασφάλεια.
Συνεχείς παραβιάσεις στο μέτωπο του Λιβάνου
Στο πολεμικό μέτωπο του νοτίου Λιβάνου, η κατάσταση παραμένει δραματική, υπονομεύοντας τη νέα κατάπαυση του πυρός. Οι συγκρούσεις μεταξύ του ισραηλινού στρατού και της Χεζμπολά προκάλεσαν χθες τον θάνατο τουλάχιστον 24 ανθρώπων, ενώ το Ισραήλ θρήνησε την απώλεια τεσσάρων στρατιωτικών.
Αν και η ισραηλινή στρατιωτική ηγεσία έλαβε εντολή να περιοριστεί σε «αμυντική» δράση, η Χεζμπολά επιρρίπτει την πλήρη ευθύνη για τις παραβιάσεις στο Τελ Αβίβ. Ο πόλεμος, ο οποίος ξεκίνησε μετά τα αντίποινα της Χεζμπολά για τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ, μετρά ήδη πάνω από 4.050 νεκρούς στον Λίβανο, συνθέτοντας ένα εκρηκτικό σκηνικό που οι διπλωμάτες στην Ελβετία καλούνται τώρα να αποσυναρμολογήσουν.