Συναγερμός σήμανε απόψε στηναμερικανική αεροπορική βάση RAF Lakenheath, στην ανατολική Αγγλία, έπειτα από αναφορές για μη εξουσιοδοτημένη δραστηριότητα μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones) πάνω από τη στρατιωτική εγκατάσταση. Το περιστατικό σημειώνεται σε μια περίοδο αυξημένης επιφυλακής των αμερικανικών δυνάμεων στη Βρετανία, καθώς μόλις τέσσερις ημέρες νωρίτερα είχαν μετακινηθεί εσπευσμένα στρατιωτικά αεροσκάφη από γειτονική βάση, εν μέσω πληροφοριών για πιθανή απειλή που συνδέεται με το Ιράν.
Η Ευρωπαϊκή Διοίκηση των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων (EUCOM) επιβεβαίωσε ότι οι δυνάμεις ασφαλείας της RAF Lakenheath κινητοποιήθηκαν για την αντιμετώπιση της ύποπτης δραστηριότητας. Σύμφωνα με εκπρόσωπο της διοίκησης, λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, των αεροσκαφών και του προσωπικού.
Αμερικανός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι δεν έχουν αναφερθεί τραυματισμοί ή ζημιές σε αεροσκάφη και υποδομές. Ωστόσο, δεν δόθηκαν λεπτομέρειες για τον αριθμό των drones που εντοπίστηκαν, τη διάρκεια της δραστηριότητάς τους ή την πιθανή προέλευσή τους. Δεν έχει επίσης διευκρινιστεί εάν ενεργοποιήθηκαν συστήματα ηλεκτρονικής παρεμβολής ή άλλες δυνατότητες αντιμετώπισης μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Κατά τη διάρκεια του περιστατικού ήχησαν σειρήνες συναγερμού, ενώ προσωπικό της βάσης κλήθηκε να παραμείνει σε ασφαλείς εσωτερικούς χώρους. Ο Βρετανός βουλευτής Νικ Τίμοθι, στην εκλογική περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η εγκατάσταση, ανακοίνωσε στη συνέχεια ότι είχε ενημερωθεί πως το περιστατικό είχε λήξει και δεν υφίστατο κίνδυνος για τον τοπικό πληθυσμό. Ζήτησε παράλληλα από τους πολίτες να αναφέρουν οποιαδήποτε ύποπτη δραστηριότητα και από τις αρμόδιες αρχές να παρέχουν σαφή ενημέρωση, στον βαθμό που το επιτρέπουν οι επιχειρησιακές απαιτήσεις ασφαλείας.
Η RAF Lakenheath δεν αποτελεί μια συνηθισμένη στρατιωτική εγκατάσταση. Είναι η μεγαλύτερη βάση που χρησιμοποιείται από την αμερικανική Πολεμική Αεροπορία στη Βρετανία και φιλοξενεί την 48η Πτέρυγα Μαχητικών, με αεροσκάφη F-15E Strike Eagle και μαχητικά πέμπτης γενιάς F-35A Lightning II. Η επιχειρησιακή της σημασία την καθιστά κρίσιμο κόμβο της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη.
Τα έκτακτα μέτρα είχαν αρχίσει πριν από το περιστατικό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι αμερικανικές και βρετανικές αρχές είχαν ήδη προχωρήσει σε έκτακτα μέτρα προστασίας της RAF Lakenheath πριν από τη δραστηριότητα των drones απόψε.
Στις 9 Νοεμβρίου, οι βρετανικές αρχές εξέδωσαν έκτακτους κανονισμούς απαγόρευσης πτήσεων μη επανδρωμένων αεροσκαφών γύρω από τρεις στρατιωτικές εγκαταστάσεις: RAF Lakenheath, RAF Mildenhall και RAF Feltwell.
Οι περιορισμοί καλύπτουν ακτίνα πέντε ναυτικών μιλίων, περίπου 9,3 χιλιομέτρων, γύρω από κάθε βάση και απαγορεύουν την πτήση drones σε ύψος κάτω των 1.200 ποδών από τη μέση στάθμη της θάλασσας, χωρίς ειδική άδεια των στρατιωτικών αρχών.
Το σημαντικότερο στοιχείο βρίσκεται στη διατύπωση των σχετικών κανονισμών. Η βρετανική κυβέρνηση επικαλέστηκε έκτακτη κατάσταση και λόγους δημοσίου συμφέροντος για την επιβολή των περιορισμών, χωρίς να προσδιορίσει δημόσια τη φύση της απειλής που τους κατέστησε αναγκαίους.
Στις 12 Νοεμβρίου, μία ημέρα πριν από το νέο περιστατικό, οι περιορισμοί εξακολουθούσαν να εμφανίζονται στις επίσημες αεροναυτικές ειδοποιήσεις NOTAM, με προβλεπόμενη ισχύ έως τις 18 Νοεμβρίου, εκτός εάν τροποποιούνταν ή ανακαλούνταν.
Παράλληλα, η αμερικανική Πολεμική Αεροπορία είχε ανακοινώσει ενισχυμένα μέτρα προστασίας τόσο στη RAF Lakenheath όσο και στη RAF Mildenhall, αποφεύγοντας να αποκαλύψει επιχειρησιακές λεπτομέρειες.
Σύμφωνα με δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων, το επίπεδο ασφαλείας των δύο βάσεων είχε αυξηθεί σε FPCON Charlie, τη δεύτερη υψηλότερη βαθμίδα της αμερικανικής στρατιωτικής κλίμακας. Το συγκεκριμένο επίπεδο ενεργοποιείται όταν έχει συμβεί περιστατικό ή υπάρχουν πληροφορίες που υποδεικνύουν ότι είναι πιθανή κάποια μορφή τρομοκρατικής ενέργειας εναντίον προσωπικού ή εγκαταστάσεων.
Η μετακίνηση 13 αμερικανικών αεροσκαφών και οι πληροφορίες για το Ιράν
Η ανησυχία για την ασφάλεια των αμερικανικών εγκαταστάσεων είχε ενταθεί στις 9 Νοεμβρίου, όταν τουλάχιστον 13 αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη αποχώρησαν από τη RAF Mildenhall, επίσης στην κομητεία Σάφολκ.
Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πτήσεων που εξέτασαν διεθνή μέσα ενημέρωσης, μεταξύ των αεροσκαφών βρίσκονταν περίπου δέκα ιπτάμενα τάνκερ KC-135 Stratotanker και τρία αεροσκάφη κάθετης απογείωσης και προσγείωσης CV-22 Osprey.
Τα KC-135 μεταφέρθηκαν σε στρατιωτικές εγκαταστάσεις στη Γερμανία, την Ισπανία και τη Σκωτία, ενώ τα Osprey κατευθύνθηκαν στη RAF Lakenheath, τη βάση που τέθηκε σε συναγερμό απόψε.
Η Wall Street Journal, επικαλούμενη πηγές με γνώση των εξελίξεων, συνέδεσε την απόφαση με πληροφορίες για απειλή από το Ιράν. Η ακριβής φύση της απειλής δεν έχει δημοσιοποιηθεί, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι απέφυγαν να επιβεβαιώσουν εάν επρόκειτο για συγκεκριμένο σχέδιο επίθεσης, πληροφορίες των υπηρεσιών ασφαλείας ή προληπτική επιχειρησιακή αξιολόγηση.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε στο Associated Press ότι η μετακίνηση των αεροσκαφών ήταν προληπτική και όχι αντίδραση σε επίθεση που είχε ήδη πραγματοποιηθεί.
Η εξέλιξη αποκτά πρόσθετη σημασία επειδή η RAF Mildenhall φιλοξενεί την 100ή Πτέρυγα Εναέριου Ανεφοδιασμού, τη μοναδική μόνιμη αμερικανική πτέρυγα αυτού του τύπου στην ευρωπαϊκή περιοχή. Η δυνατότητα εναέριου ανεφοδιασμού αποτελεί βασικό στοιχείο για επιχειρήσεις μεγάλης εμβέλειας, τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Μέση Ανατολή.
Το προηγούμενο της RAF Fairford και η έρευνα για τρομοκρατική απειλή
Η αποψινή κινητοποίηση έρχεται επίσης λιγότερο από δύο μήνες μετά από ένα άλλο σοβαρό περιστατικό ασφαλείας στη βρετανική βάση RAF Fairford, από την οποία είχαν επιχειρήσει αμερικανικά βομβαρδιστικά κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν.
Στις 27 Σεπτεμβρίου, οι βρετανικές αρχές συνέλαβαν πέντε άνδρες έπειτα από τον εντοπισμό τριών ύποπτων οχημάτων που κατευθύνονταν προς τη στρατιωτική εγκατάσταση. Ακολούθησαν πρόσθετες συλλήψεις, ενώ δύο άνδρες αντιμετωπίζουν κατηγορίες βάσει της βρετανικής νομοθεσίας περί εθνικής ασφάλειας.
Το περιστατικό προκάλεσε έρευνα για ενδεχόμενο σχέδιο δολιοφθοράς ή τρομοκρατικής ενέργειας. Δημοσιεύματα συνέδεσαν την υπόθεση με πιθανή ιρανική εμπλοκή, χωρίς ωστόσο να έχει αποδειχθεί δημόσια ότι η Τεχεράνη βρισκόταν πίσω από το σχέδιο. Το Ιράν έχει αρνηθεί σχετικές κατηγορίες.
Μετά τις εξελίξεις στη Fairford, οι Ηνωμένες Πολιτείες απέσυραν βομβαρδιστικά B-1B Lancer που είχαν αναπτυχθεί στη συγκεκριμένη βάση.
Η αλληλουχία των περιστατικών έχει ενισχύσει τον προβληματισμό για την προστασία των αμερικανικών στρατιωτικών υποδομών σε βρετανικό έδαφος. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η υπόθεση της Fairford, η μετακίνηση αεροσκαφών από τη Mildenhall και η δραστηριότητα drones στη Lakenheath αποτελούν τμήματα του ίδιου επιχειρησιακού σχεδίου.
Η βρετανική κυβέρνηση αναγνωρίζει το πρόβλημα
Μόλις χθες, το ζήτημα της προστασίας των στρατιωτικών εγκαταστάσεων συζητήθηκε στη Βουλή των Κοινοτήτων.
Ο υφυπουργός Άμυνας Λουκ Πόλαρντ αναγνώρισε ότι οι στρατιωτικές βάσεις αντιμετωπίζουν ένα μεταβαλλόμενο περιβάλλον απειλών, το οποίο περιλαμβάνει εχθρική αναγνώριση, κατασκοπεία, δολιοφθορά, τρομοκρατία και κακόβουλη χρήση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Επιβεβαίωσε ότι μετά τα πρόσφατα περιστατικά στις RAF Fairford και RAF Molesworth ενισχύθηκαν τα μέτρα προστασίας στρατιωτικών εγκαταστάσεων, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που χρησιμοποιούνται από τις αμερικανικές δυνάμεις.
Η βρετανική κυβέρνηση έχει προβλέψει πρόσθετες επενδύσεις 470 εκατομμυρίων λιρών σε βάθος τετραετίας για την ενίσχυση της ασφάλειας των στρατιωτικών εγκαταστάσεων, ενώ περισσότερα από 750 εκατομμύρια λίρες κατευθύνονται στην ανάπτυξη συστημάτων αντιμετώπισης drones μικρής εμβέλειας.
Η παρέμβαση του Πόλαρντ έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς πραγματοποιήθηκε μόλις 24 ώρες πριν από τον συναγερμό στη Lakenheath, καταδεικνύοντας ότι το πρόβλημα βρισκόταν ήδη στο επίκεντρο της βρετανικής αμυντικής πολιτικής.
Τα ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά
Το αποψινό περιστατικό έχει επισήμως λήξει, αλλά οι αμερικανικές αρχές δεν έχουν δώσει απαντήσεις σε ορισμένα ουσιώδη ερωτήματα.
Δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν τα drones εντοπίστηκαν από στρατιωτικά ραντάρ, συστήματα ηλεκτρονικής επιτήρησης ή προσωπικό της βάσης. Δεν έχει επιβεβαιωθεί εάν πραγματοποίησαν πτήσεις πάνω από ευαίσθητες στρατιωτικές εγκαταστάσεις, εάν επιχειρήθηκε αναχαίτισή τους ή εάν οι χειριστές τους έχουν εντοπιστεί.
Επίσης, δεν έχει γίνει γνωστό εάν οι αμερικανικές υπηρεσίες θεωρούν ότι η δραστηριότητα συνδεόταν με προσπάθεια συλλογής πληροφοριών, δοκιμή των συστημάτων ασφαλείας ή κάποια άλλη ενέργεια.
Η διάκριση είναι ουσιαστική. Η παρουσία ενός μη εξουσιοδοτημένου drone κοντά σε στρατιωτική βάση δεν αποδεικνύει από μόνη της εχθρική επιχείρηση. Από την άλλη πλευρά, η ενεργοποίηση πραγματικού συναγερμού και η εντολή προς το προσωπικό να αναζητήσει καταφύγιο δείχνουν ότι οι αρμόδιες αρχές αντιμετώπισαν την αναφορά ως ενδεχόμενη απειλή που απαιτούσε άμεση αντίδραση.
Υπάρχει, τέλος, ένα ακόμη στοιχείο που αξίζει προσοχής. Η RAF Lakenheath είχε ήδη δημοσιεύσει στις 9 Νοεμβρίου προειδοποίηση προς το προσωπικό και τις οικογένειες των στρατιωτικών, ζητώντας αυξημένη επαγρύπνηση και άμεση αναφορά ύποπτης δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένης της παρουσίας μη εξουσιοδοτημένων drones.
Τέσσερις ημέρες αργότερα, η ίδια βάση βρέθηκε αντιμέτωπη με το περιστατικό που περιγραφόταν στη συγκεκριμένη προειδοποίηση.
Το γεγονός αυτό δεν αποδεικνύει ότι οι αμερικανικές υπηρεσίες γνώριζαν εκ των προτέρων για συγκεκριμένη επικείμενη ενέργεια. Αναδεικνύει, όμως, ότι η απειλή από μη επανδρωμένα αεροσκάφη είχε ήδη ενσωματωθεί στον επιχειρησιακό σχεδιασμό προστασίας των εγκαταστάσεων.
Για την Ουάσιγκτον και το Λονδίνο, η προτεραιότητα πλέον είναι να εξακριβωθεί εάν η αποψινή δραστηριότητα αποτελεί ένα μεμονωμένο περιστατικό ή εάν σχετίζεται με την ευρύτερη κατάσταση ασφαλείας που έχει οδηγήσει σε έκτακτους περιορισμούς πτήσεων, ενίσχυση της στρατιωτικής προστασίας και προληπτική μετακίνηση αμερικανικών αεροσκαφών.
Προς το παρόν, η σύνδεση με το Ιράν παραμένει υπόθεση που δεν έχει τεκμηριωθεί για το συγκεκριμένο περιστατικό.