Περισσότερα από 126.000 στρέμματα γης κατέκαψαν οι μεγάλες πυρκαγιές που εκδηλώθηκαν από τις 31 Ιουλίου σε Βοιωτία και Δυτική Αττική, σύμφωνα με δορυφορική ανάλυση του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και του Ινστιτούτου Αστρονομίας Αστροφυσικής Διαστημικών Εφαρμογών και Τηλεπισκόπησης. Η έκθεση καταγράφει βήμα βήμα την εξέλιξη των δύο μεγάλων μετώπων, αποτυπώνει την έκταση της καταστροφής, την ένταση της καύσης και τα οικοσυστήματα που επλήγησαν, ενώ αναδεικνύει ότι η φωτιά ακολούθησε σε μεγάλο βαθμό τη διαδρομή της καταστροφικής πυρκαγιάς του 2009.
Οι φωτιές σε Βοιωτία και Δυτική Αττική
Η πρώτη μεγάλη πυρκαγιά εκδηλώθηκε στις 31 Ιουλίου στη Βοιωτία, βόρεια του οικισμού Αγίου Νικολάου, και παρέμεινε ενεργή έως την 1η Αυγούστου, όταν περιορίστηκε στην περιοχή μεταξύ Ξηρονομής, Δόμβραινας και των νότιων υπωρειών του Ελικώνα.
Την ίδια ημέρα ξέσπασε δεύτερη πυρκαγιά στα όρια Αττικής και Βοιωτίας, στην ευρύτερη περιοχή των οικισμών Καλαμάκι και Αγιος Βασίλειος. Το μέτωπο εξαπλώθηκε προς τα νοτιοανατολικά, επηρεάζοντας διαδοχικά το Πόρτο Γερμενό, την Αγία Παρασκευή, τον Αγιο Νεκτάριο, τον Μύτικα και τη Βενίζα, ενώ έως και τις 3 Αυγούστου παραμένει ενεργό.
Την 1η Αυγούστου η φωτιά επεκτάθηκε περιορισμένα βόρεια του Καλαμακίου, αλλά ανέπτυξε ιδιαίτερη δυναμική προς τα νοτιοανατολικά, περνώντας από το Πόρτο Γερμενό και φθάνοντας στην ευρύτερη περιοχή της Αγίας Παρασκευής. Σύμφωνα με την ανάλυση, η πορεία εξάπλωσης ακολούθησε σε μεγάλο βαθμό εκείνη της μεγάλης πυρκαγιάς του 2009.
Στις 2 Αυγούστου το μέτωπο κινήθηκε ανατολικά, πλησιάζοντας το Κρύο Πηγάδι και τον Αγιο Νεκτάριο, ο οποίος υπέστη εκτεταμένες ζημιές. Προς τα δυτικά η επέκταση ήταν περιορισμένη, φθάνοντας στα όρια του Μύτικα, ενώ προς τα νότια εξαπλώθηκε έως τη Βενίζα και τον ορεινό όγκο βόρεια της βιομηχανικής ζώνης των Μεγάρων. Προς τα ανατολικά, ακολούθησε το όριο της καμένης έκτασης από την πυρκαγιά στα Βίλια το 2021, καταστρέφοντας και τις περιοχές που είχαν παραμείνει άκαυτες.
Στις 3 Αυγούστου καταγράφηκαν διάσπαρτες ενεργές εστίες περιμετρικά των καμένων εκτάσεων, νότια του Κιθαιρώνα, ενώ το μέτωπο συνέχισε να επεκτείνεται προς την ευρύτερη περιοχή του Κανδηλίου.
126.310 στρέμματα καμένης γης
Η οριοθέτηση των καμένων εκτάσεων βασίστηκε σε συγκριτική ανάλυση πολυφασματικών δορυφορικών εικόνων Sentinel-2 επιπέδου L2A, οι οποίες ελήφθησαν πριν και μετά τις πυρκαγιές.
Από την επεξεργασία των δορυφορικών δεδομένων προέκυψε ότι η συνολική καμένη έκταση ανέρχεται σε περίπου 126.310 στρέμματα (έως τις 2 Αυγούστου). Από αυτά, 31.760 στρέμματα αντιστοιχούν στην πυρκαγιά βόρεια του Αγίου Νικολάου και 94.550 στρέμματα στη φωτιά που ξεκίνησε από το Καλαμάκι.
Η μεγαλύτερη έκταση της πληγείσας περιοχής καλύπτεται από σκληροφυλλική βλάστηση (45,38%), ακολουθούν τα δάση κωνοφόρων (18,59%) και οι μεταβατικές δασώδεις και θαμνώδεις εκτάσεις (14,30%). Συνολικά, οι τρεις αυτές κατηγορίες αντιστοιχούν στο 78,27% της καμένης έκτασης, γεγονός που δείχνει ότι η πυρκαγιά έπληξε κυρίως φυσικά και ημιφυσικά οικοσυστήματα. Σημαντικές ήταν επίσης οι απώλειες σε ελαιώνες, οι οποίοι καταλαμβάνουν το 8,66% της πληγείσας περιοχής.
Η ένταση της καύσης
Η ανάλυση της έντασης έδειξε ότι το μεγαλύτερο μέρος της καμένης έκτασης κατατάσσεται στις χαμηλές και μέτριες κατηγορίες. Συγκεκριμένα, χαμηλή ένταση καταγράφηκε στο 38,15% της έκτασης και μέτρια στο 37,53%.
Σύμφωνα με την έκθεση, το εύρημα αυτό αντανακλά τη σφοδρότητα των ανέμων και τη μεγάλη ταχύτητα με την οποία η φωτιά διέσχισε το τοπίο. Υψηλή ένταση καύσης καταγράφηκε στο 22,32% της έκτασης, ενώ περιοχές πολύ υψηλής έντασης αντιστοιχούν στο 2% της συνολικής καμένης επιφάνειας και, όπως επισημαίνεται, απαιτούν αυξημένη προτεραιότητα για αποκατάσταση, επιτόπιους ελέγχους και καταγραφή των ζημιών.
Η επανάληψη της καταστροφής
Η ανάλυση του ιστορικού των πυρκαγιών δείχνει ότι η περιοχή βόρεια του Αγίου Νικολάου είχε παραμείνει ανεπηρέαστη τα τελευταία χρόνια. Αντίθετα, η πυρκαγιά με αφετηρία το Καλαμάκι παρουσιάζει σημαντική χωρική επικάλυψη με εκείνη του 2009. Περίπου 17.560 στρέμματα της τότε καμένης έκτασης βρίσκονται μέσα στη σημερινή περίμετρο, ενώ η νέα πυρκαγιά κατέκαψε εκ νέου το 78,26% της περιοχής που είχε καεί τότε, ακολουθώντας σχεδόν την ίδια διαδρομή.
Τα ευρήματα αναδεικνύουν τον επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα των μεγάλων πυρκαγιών στη Δυτική Αττική και υπογραμμίζουν την ανάγκη για συστηματική παρακολούθηση του κινδύνου σε επίπεδο οικισμού, έγκαιρη ανίχνευση νέων εστιών και συνεχή ενημέρωση των πολιτών μέσω εξειδικευμένων συστημάτων παρακολούθησης.
Το περιβαλλοντικό αποτύπωμα στην Αττική
Σύμφωνα με την έκθεση, ο χάρτης των μεγάλων πυρκαγιών της περιόδου 2017-2026 καταγράφει συνολικά 12 μεγάλα συμβάντα, τα οποία έχουν επηρεάσει περισσότερα από 700.000 στρέμματα στην Αττική.
Η πρόσφατη πυρκαγιά στον Κιθαιρώνα προστίθεται στις μεγάλες καταστροφές που έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στην Πάρνηθα, τα Δερβενοχώρια, τη Βαρυμπόμπη, την Πεντέλη, τον Κάλαμο, τα Γεράνεια, την Κινέτα και τον Κουβαρά. Οπως επισημαίνεται, η συχνότητα και η έκταση αυτών των συμβάντων μεταβάλλουν σταδιακά το φυσικό περιβάλλον της Αττικής, μειώνοντας τους δασικούς πνεύμονες, επιδεινώνοντας την ατμοσφαιρική ρύπανση και ενισχύοντας τα φαινόμενα της αστικής θερμικής νησίδας.
