Ένας σεισμός ή δύο; Αυτό είναι το βασικό ερώτημα που επιχειρούν να απαντήσουν οι σεισμολόγοι μετά τον φονικό εγκέλαδο που έπληξε τη Βενεζουέλα το βράδυ της Τετάρτης (24/06), προκαλώντας την απόλυτη τραγωδία με τουλάχιστον 230 νεκρούς και πάνω από 40.000 αγνοούμενους, ενώ ολόκληρες πόλεις έχουν ισοπεδωθεί.
Δημοσίευμα του CNNi, το οποίο επικαλείται την προκαταρκτική ανάλυση της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ, κάνει λόγο για ένα σπάνιο φαινόμενο που οι ειδικοί αποκαλούν «doublet»: δύο ισχυροί σεισμοί παρόμοιου μεγέθους, οι οποίοι εκδηλώνονται σε πολύ μικρή χρονική απόσταση.
Στην περίπτωση της Βενεζουέλας, ένας σεισμός μεγέθους 7,2 Ρίχτερ έπληξε το βόρειο τμήμα της χώρας και μόλις 39 δευτερόλεπτα αργότερα ακολούθησε δεύτερη, ακόμη ισχυρότερη δόνηση, μεγέθους 7,5 Ρίχτερ.
«Οι διπλοί σεισμοί είναι πολύ καταστροφικοί», δήλωσε ο Ραούλ Πέρεθ-Λόπεθ, σεισμολόγος στο Γεωλογικό και Μεταλλευτικό Ινστιτούτο της Ισπανίας. Όπως εξήγησε, η βασική διαφορά από έναν συνηθισμένο κύριο σεισμό με μετασεισμούς είναι ότι σε ένα doublet οι δύο δονήσεις έχουν παρόμοια ενέργεια, ενώ οι μετασεισμοί είναι συνήθως ασθενέστεροι.
Γιατί οι επιστήμονες δεν είναι ακόμη βέβαιοι
Παρότι η USGS περιγράφει προκαταρκτικά δύο διακριτές δονήσεις, ορισμένοι επιστήμονες τονίζουν ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν αρκούν ακόμη για οριστικό συμπέρασμα.
Η Τζούντιθ Χάμπαρντ, σεισμολόγος στο Πανεπιστήμιο Cornell, ανέφερε ότι μπορεί να χρειαστούν ημέρες ή και περισσότερο για να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς συνέβη. Όπως σημείωσε, οι ειδικοί ίσως τελικά να μην καταλήξουν με απόλυτη βεβαιότητα στο αν επρόκειτο για δύο σεισμούς ή για έναν μεγάλο σεισμό με σύνθετη εξέλιξη.
Όπως αναφέρουν, ένας ισχυρός σεισμός δεν εκδηλώνεται πάντα ως ένα ενιαίο, στιγμιαίο γεγονός. Μπορεί να ξεκινήσει από ένα σημείο του ρήγματος και στη συνέχεια να εξαπλωθεί, σπάζοντας διαφορετικά τμήματα σε διαφορετικούς χρόνους.
Σε αυτό το σενάριο, ο πρώτος παλμός που καταγράφηκε ως σεισμός 7,2 Ρίχτερ θα μπορούσε να έχει ενεργοποιήσει μια αλληλουχία ρήξεων που οδήγησε στη δεύτερη, ισχυρότερη δόνηση. Αν τελικά οι δύο δονήσεις ήταν μέρος ενός ενιαίου σεισμικού γεγονότος, η συνολική ισχύς του θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε σεισμό μεγέθους περίπου 7,6 Ρίχτερ.
Το σενάριο του «doublet»
Η προκαταρκτική εικόνα της USGS δείχνει δύο σεισμούς σε μικρή απόσταση μεταξύ τους, περίπου 5 έως 10 χιλιόμετρα. Αυτό αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο ο πρώτος σεισμός να προκάλεσε τον δεύτερο.
Το φαινόμενο των σεισμικών doublets είναι σπάνιο, αλλά ιδιαίτερα σημαντικό για τους επιστήμονες. Σε αντίθεση με έναν κύριο σεισμό και τους μετασεισμούς του, εδώ οι δύο δονήσεις έχουν συγκρίσιμη ένταση και μπορούν να προκαλέσουν διαδοχικά κύματα καταστροφής σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές.
Η ίδια περιοχή είχε γνωρίσει και στο παρελθόν ασθενέστερο doublet, με δύο σεισμούς μεγέθους 6,2 και 6,3 Ρίχτερ τον Σεπτέμβριο του 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία της USGS.
Η τεκτονική ζώνη που «γέννησε» τον σεισμό
Οι δονήσεις σημειώθηκαν στο όριο ανάμεσα στην πλάκα της Καραϊβικής και την πλάκα της Νότιας Αμερικής. Οι δύο τεκτονικές πλάκες κινούνται μεταξύ τους με ρυθμό περίπου 20 χιλιοστών τον χρόνο.
Η βόρεια Βενεζουέλα έχει ιστορικό ισχυρών και καταστροφικών σεισμών, αν και τον τελευταίο αιώνα η περιοχή έχει καταγράψει σχετικά λίγα γεγονότα άνω των 6 Ρίχτερ.
Αυτό καθιστά τον τελευταίο σεισμό —ή το διπλό σεισμικό γεγονός— ιδιαίτερα σημαντικό για τη διεθνή σεισμολογική κοινότητα.
Συντρίμμια από τον διπλό σεισμό στην Βενεζουέλα
(AP Photo/Pedro Mattey)
Γιατί οι ζημιές ήταν τόσο εκτεταμένες
Η καταστροφή δεν εξαρτάται μόνο από το μέγεθος ενός σεισμού. Στην περιοχή γύρω από το Καράκας, τα υπόγεια ιζήματα ενδέχεται να επιβράδυναν και να ενίσχυσαν τα σεισμικά κύματα, αυξάνοντας την ένταση της δόνησης στην επιφάνεια.
Παράλληλα, πιθανές καθιζήσεις του εδάφους μπορεί να επιδεινώσουν τις ζημιές σε κτίρια που έχουν ήδη υποστεί καταπόνηση. Οι διακοπές ρεύματος και η περιορισμένη σεισμολογική κάλυψη στη χώρα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο την πλήρη αποτύπωση της κατάστασης.
Οι επιστήμονες αναμένουν πλέον δορυφορικά δεδομένα, τα οποία μπορούν να δείξουν πώς μετακινήθηκε το έδαφος και ποια ρήγματα ενεργοποιήθηκαν. Οι μετασεισμοί που έχουν ήδη καταγραφεί κοντά στο Καράκας ενδέχεται επίσης να δώσουν κρίσιμες απαντήσεις.