Φόρτωση Text-to-Speech…
Υπάρχει η πλανημένη εντύπωση πως ο Μακάριος ήταν ανέκαθεν ουδετερόφιλος. Ομως, ο Γιαν Κόουρα στο βιβλίο του «Διχοτομημένη νήσος» (εκδ. Επίκεντρο, 2021) γράφει ότι τον Οκτώβριο του 1959 ζήτησε από τις ΗΠΑ δωρεάν στρατιωτική βοήθεια για να εξοπλίσει στράτευμα 2.000 ανδρών, όπως προέβλεπαν οι συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου. Οι Αμερικανοί εξέταζαν το συγκεκριμένο αίτημα του Μακαρίου υπό το πρίσμα της ένταξης της Κυπριακής Δημοκρατίας στο ΝΑΤΟ. Κατόπιν διεξοδικών συζητήσεων, η αμερικανική κυβέρνηση υιοθέτησε την έκθεση που συνέταξε το αμερικανικό επιτελείο ενόπλων δυνάμεων, το οποίο απέρριπτε και την προοπτική συμμετοχής της Κύπρου στη Βορειοατλαντική Συμμαχία και την παροχή δωρεάν στρατιωτικής βοήθειας. Η έκθεση, αν και αναγνώριζε τη στρατηγική σημασία της Μεγαλονήσου, ανησυχούσε πως λόγω της ισχυρής παρουσίας του κομμουνιστικού κόμματος θα μπορούσε η κυπριακή κυβέρνηση να θέτει βέτο στους νατοϊκούς σχεδιασμούς, ενώ τα στελέχη του ΑΚΕΛ ενδεχομένως θα αποκτούσαν πρόσβαση σε απόρρητα έγγραφα. Οπως ήταν επόμενο, αυτή η αρνητική εξέλιξη δυσαρέστησε τον βαθύτατα αντικομμουνιστή Μακάριο και οδήγησε στη δημιουργία παραστρατιωτικών σωμάτων και στις δύο κοινότητες (σελ. 87-89). Σχεδόν δύο χρόνια αργότερα, την 1η Σεπτεμβρίου 1961, η Κυπριακή Δημοκρατία εντάχθηκε στο Κίνημα των Αδεσμεύτων, ενώ μετά την κρίση του Δεκεμβρίου 1963 και τα αιματηρά γεγονότα που επακολούθησαν, ο Μακάριος αναγκάστηκε να στηριχθεί στο ΑΚΕΛ με ό,τι αυτό σήμαινε για τις εσωτερικές εξελίξεις στην Κύπρο. Είναι γνωστή η υπόθεση με τα τσεχοσλοβακικά όπλα, εκείνο που είναι άγνωστο είναι το μέγεθος της διείσδυσης της τσεχοσλοβακικής μυστικής υπηρεσίας στη Μεγαλόνησο. Στενότατος συνεργάτης του Μακαρίου, ο Χ. Β., ήταν πράκτοράς της με το ψευδώνυμο Doral (σελ. 162).
Το Κυπριακό ήταν τότε για την Αριστερά ένα ακόμη εργαλείο στην προσπάθειά της να χαλαρώσουν οι δεσμοί της Ελλάδας με τον ελεύθερο κόσμο.
Στην Ελλάδα, ευθύς ως ανακινήθηκε το κυπριακό ζήτημα από την κυβέρνηση Αλέξανδρου Παπάγου, η ΕΔΑ βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των κινητοποιήσεων. Υπέρμαχος της διεθνοποίησής του, συμμετείχε σε όλα τα μαζικά συλλαλητήρια. Δεν γνώριζε τότε η ηγεσία της πως η Eνωση ήταν μια νατοϊκή λύση καθώς η Κύπρος θα αποτελούσε μια επαρχία κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ; Προφανώς και το γνώριζε. Tότε, όμως, η Αριστερά εκτιμούσε πως προείχε η καλλιέργεια του αντιαποικιακού πνεύματος, που μοιραία θα μετατρεπόταν σε ένα αντιδυτικό ρεύμα. Το Κυπριακό ήταν απλώς ένα ακόμη εργαλείο στην προσπάθειά της να χαλαρώσουν οι δεσμοί της Ελλάδας με τον ελεύθερο κόσμο και να αναδειχθεί ο θετικός ρόλος των σοσιαλιστικών κρατών. Επιπροσθέτως, όπως προέκυπτε και από την αρθρογραφία της εφημερίδας «Αυγή», υπήρχε σύνδεση του αγώνα των Κυπρίων εναντίον των Βρετανών με τα Δεκεμβριανά του 1944, όταν «ο λαός της Αθήνας μαχόταν», και τότε, πάλι κατά των Βρετανών. Βέβαια, όλοι οι αντιαποικιακοί αγώνες των δεκαετιών 1950-1960 γίνονταν με αίτημα την ανεξαρτησία. Στην περίπτωση του κυπριακού αγώνα, το αίτημα ήταν αυτό της προσάρτησης. Μια ποιοτική διαφορά, με το στοιχείο του μαξιμαλισμού, που σφράγισε και τις μετέπειτα εξελίξεις.