Ενα παράξενο, σχεδόν μοναδικό «σύννεφο» στον κατά τα άλλα καθαρό ουρανό τράβηξε τα βλέμματα κατοίκων και λουομένων σε περιοχές της Αττικής, αλλά και της Κρήτης το βράδυ της Τρίτης (11/08).
Στη Σαρωνίδα, λίγο πριν από τη δύση του Ηλίου, ο φωτεινός σχηματισμός έμοιαζε να κινείται μόνος του στον ουρανό, χωρίς να υπάρχουν άλλα σύννεφα γύρω του. Ανάλογες εικόνες καταγράφηκαν και από άλλες περιοχές, με αρκετές αναφορές να προέρχονται από την Κρήτη.
Η ασυνήθιστη όψη του ήταν αρκετή για να προκαλέσει απορίες αλλά και τα αναπόφευκτα σχόλια περί… UFO.
Η πραγματικότητα, ωστόσο, είναι πολύ πιο γήινη, αν και ίσως εξίσου εντυπωσιακή.
Ο μετεωρολόγος Θοδωρής Κολυδάς εξήγησε με ανάρτησή του στο X ότι τέτοιοι φωτεινοί σχηματισμοί μπορούν να δημιουργηθούν από αέρια και υπολείμματα προωθητικών πυραύλων σε πολύ μεγάλο ύψος, ένα φαινόμενο που έχει παρατηρηθεί επανειλημμένα σε πτήσεις πυραύλων Falcon 9 της SpaceX.
Γιατί δημιουργείται η εντυπωσιακή «σπείρα»
Οπως εξηγεί ο Θοδωρής Κολυδάς, σε πολύ μεγάλα ύψη η πυκνότητα της ατμόσφαιρας είναι εξαιρετικά χαμηλή. Επομένως, όταν το ανώτερο στάδιο ενός πυραύλου απελευθερώνει αέρια ή υπολείμματα προωθητικού, αυτά συμπεριφέρονται εντελώς διαφορετικά από τα καυσαέρια που αφήνει πίσω του ένα αεροσκάφος χαμηλότερα στην ατμόσφαιρα.
Τα αέρια διαστέλλονται γρήγορα και μπορούν να απλωθούν σε μια πολύ μεγάλη περιοχή.
https://x.com/KolydasT/status/2087409323215384847
Εάν την ίδια στιγμή το ανώτερο στάδιο του πυραύλου περιστρέφεται ή πραγματοποιεί ελιγμούς αλλαγής προσανατολισμού, η εκροή των αερίων μπορεί να πάρει χαρακτηριστικό κυκλικό ή σπειροειδές σχήμα.
Από το έδαφος το αποτέλεσμα μπορεί να είναι εντυπωσιακό: ένας τεράστιος φωτεινός δίσκος, κώνος ή σπείρα που εμφανίζεται εκεί όπου λίγα δευτερόλεπτα νωρίτερα ο ουρανός έμοιαζε εντελώς καθαρός.
Η συγκεκριμένη εξήγηση επιβεβαιώνεται και από τη NASA, η οποία έχει καταγράψει αντίστοιχους σχηματισμούς από πυραυλικά νέφη. Σε χαρακτηριστική περίπτωση φωτεινής σπείρας από Falcon, η αμερικανική διαστημική υπηρεσία εξηγούσε ότι το σχήμα προκλήθηκε από την κίνηση και τον επαναπροσανατολισμό του πυραύλου, ενώ η εντυπωσιακή φωτεινότητά του οφειλόταν στο λεγόμενο Twilight Effect.
Είχε σχεδόν νυχτώσει, αλλά το «σύννεφο» βρισκόταν ακόμη στο φως
Αυτό είναι και το στοιχείο που κάνει το φαινόμενο να μοιάζει τόσο απόκοσμο.
Την ώρα που για τον παρατηρητή στο έδαφος ο Ηλιος έχει ήδη δύσει ή βρίσκεται πολύ χαμηλά κάτω από τον ορίζοντα, ένα αντικείμενο ή ένα νέφος αερίων σε πολύ μεγαλύτερο ύψος μπορεί να εξακολουθεί να βρίσκεται μέσα στο ηλιακό φως.
Με απλά λόγια, εμείς βρισκόμαστε ήδη στη σκιά της Γης, το πυραυλικό νέφος όμως όχι.
https://x.com/FabrizioCotza/status/2087255147717996836
Οι ακτίνες του Ηλιου φωτίζουν τα σωματίδια και τα αέρια ψηλά πάνω από τη Γη και το φως διαχέεται προς τον παρατηρητή. Ετσι, το νέφος μπορεί να εμφανιστεί έντονα λευκό, γαλαζωπό ή ακόμη και ελαφρά χρωματισμένο πάνω σε έναν ουρανό που γύρω του έχει ήδη αρχίσει να σκοτεινιάζει.
Αυτό είναι το twilight effect, το οποίο είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακό όταν μια εκτόξευση ή ένας ελιγμός πυραύλου συμβαίνει κοντά στην ανατολή ή τη δύση του Ηλίου. Η NASA περιγράφει ακριβώς τον ίδιο μηχανισμό: το πυραυλικό νέφος βρίσκεται αρκετά ψηλά ώστε να εξακολουθεί να φωτίζεται από τον Ηλιο, παρότι για τον άνθρωπο που το παρατηρεί από το έδαφος έχει ήδη πέσει το σκοτάδι.
Η εκτόξευση Falcon 9 λίγη ώρα νωρίτερα
Υπάρχει μάλιστα μια αξιοσημείωτη χρονική σύμπτωση με το φαινόμενο που καταγράφηκε στην Ελλάδα.
Την Τρίτη (11/08), η SpaceX πραγματοποίησε από το Cape Canaveral της Φλόριντα την αποστολή Starlink 10-19, χρησιμοποιώντας πύραυλο Falcon 9.
Η εκτόξευση έγινε στις 15:58 UTC, δηλαδή στις 18:58 ώρα Ελλάδας, με τον πύραυλο να μεταφέρει 29 δορυφόρους Starlink σε χαμηλή γήινη τροχιά. Σύμφωνα με τα στοιχεία της αποστολής, το πρώτο στάδιο επέστρεψε στη Γη περίπου οκτώμισι λεπτά μετά την εκτόξευση, ενώ το δεύτερο στάδιο συνέχισε την πορεία του μεταφέροντας τους δορυφόρους σε τροχιά.
Η ανάπτυξη των 29 δορυφόρων είχε προγραμματιστεί περίπου 64 λεπτά μετά την εκτόξευση, δηλαδή λίγο μετά τις 20:00 ώρα Ελλάδας.
Δεν είναι UFO – Και το έχουμε ξαναδεί
Παρά την εξωπραγματική τους εμφάνιση, τέτοιοι σχηματισμοί δεν αποτελούν άγνωστο φαινόμενο.
Η NASA έχει παρουσιάσει στο παρελθόν εικόνες από τεράστιες φωτεινές σπείρες που δημιουργήθηκαν ύστερα από εκτοξεύσεις Falcon, ενώ αντίστοιχες θεάσεις έχουν καταγραφεί σε διαφορετικά σημεία του κόσμου.
Ο συνδυασμός είναι ιδανικός για να δημιουργήσει την ψευδαίσθηση ενός άγνωστου αντικειμένου: πολύ αραιή ατμόσφαιρα, ταχεία διαστολή των αερίων, κίνηση ή περιστροφή του πυραυλικού σταδίου και, πάνω απ’ όλα, φωτισμός από τον Ηλιο που ο παρατηρητής στο έδαφος δεν μπορεί πλέον να δει.
Γι’ αυτό και ένα τέτοιο «σύννεφο» μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να πάρει τεράστιες φαινομενικές διαστάσεις και στη συνέχεια να εξασθενήσει και να εξαφανιστεί καθώς τα αέρια διαχέονται.
«Υπάρχει μια ωραία αντίφαση», όπως επισημαίνει ο Θοδωρής Κολυδάς: εμείς βρισκόμαστε ήδη μέσα στη νύχτα, αλλά εκατοντάδες χιλιόμετρα ψηλότερα ο Ηλιος μπορεί ακόμη να φωτίζει τα ίχνη που άφησε πίσω του ένας πύραυλος.
Με πληροφορίες από NASA, SpaceX