Η Κίνα ποντάρει δυναμικά στις εξαγωγές προσπαθώντας να ξεπεράσει την εγχώρια οικονομική στασιμότητα. Η στρατηγική αυτή πυροδοτεί ένα δεύτερο «κινεζικό σοκ» και νέες εμπορικές διαμάχες με τη Δύση. Με εκρηκτική αύξηση εξαγωγών 24% τον Ιούλιο και εμπορικό πλεόνασμα 113 δισ. δολ., η Κίνα βαδίζει ολοταχώς προς ένα ακόμη ετήσιο πλεόνασμα-ρεκόρ που θα ξεπεράσει το 1 τρισ. δολ. για το 2026. Ωστόσο, η εικόνα στο εσωτερικό παραμένει απογοητευτική, με την ανάπτυξη του ΑΕΠ να υποχωρεί στο 4,3% το δεύτερο τρίμηνο.
Την τελευταία δεκαετία, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο επεδίωξε να κερδίσει την κυριαρχία στον τομέα της προηγμένης μεταποίησης, συγκεντρώνοντας τεράστιο μερίδιο αγοράς σε προϊόντα όπως τα ηλεκτρικά οχήματα (EV), οι ηλιακοί συλλέκτες και οι μπαταρίες. Οι δυτικοί ηγέτες κάνουν λόγο για ένα «κινεζικό σοκ 2.0», που παραπέμπει στην εξαγωγική έκρηξη των αρχών του 2000 που κλόνισε την ευρωπαϊκή βιομηχανία. Σήμερα, ΗΠΑ και Ευρώπη προειδοποιούν ότι το νέο κύμα επιδοτούμενων κινεζικών εξαγωγών, ειδικά σε ηλεκτρικά οχήματα και πράσινη τεχνολογία, υπονομεύει τους ντόπιους παραγωγούς και απειλεί άμεσα τις θέσεις εργασίας.
Για να επιβιώσουν από τις εμπορικές κυρώσεις των ΗΠΑ και της Ευρώπης που ακολούθησαν και την αναιμική εγχώρια ζήτηση, οι κινεζικές επιχειρήσεις μεταφέρουν την παραγωγή τους απευθείας στις ξένες αγορές. Αυτή η στροφή δεν είναι τυχαία, αλλά αποτελεί την «3η φάση της παγκοσμιοποίησης» του Πεκίνου, αναδιαμορφώνοντας πλήρως τον χάρτη των κερδισμένων και των χαμένων στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη.
Οι βασικοί ωφελημένοι από τη νέα στρατηγική του Πεκίνου είναι οι κινεζικοί κολοσσοί που ήδη κυριαρχούν στις εξαγωγές, όπως οι εταιρείες ηλεκτρικών οχημάτων και μπαταριών (BYD, Geely, CATL), που προστατεύονται διατηρώντας διεθνή δίκτυα παραγωγής. Την ίδια στιγμή κατασκευαστές εξαρτημάτων υψηλής τεχνολογίας για AI και κέντρα δεδομένων (Zhongji Innolight, Eoptolink) καθίστανται απαραίτητοι λόγω έλλειψης δυτικών εναλλακτικών, αν και παραμένουν στο στόχαστρο των αμερικανικών απαγορεύσεων. Μια πιθανή ανατίμηση του γιουάν για τον περιορισμό των εμπορικών εντάσεων θα δημιουργούσε νέους κερδισμένους. Η ενδυνάμωση του νομίσματος έναντι ευρώ και δολαρίου ευνοεί υπερχρεωμένους κρατικούς κολοσσούς, όπως η Sinopec και οι τρεις μεγάλες αεροπορικές εταιρείες της χώρας (Air China, China Southern, China Eastern), μειώνοντας το ξένο χρέος τους. Ωστόσο, οι προκλήσεις παραμένουν. Αν το πρώτο «κινεζικό σοκ» πυροδότησε μια εποχή παγκοσμιοποίησης, η νέα αυτή φάση φέρνει το ακριβώς αντίθετο: έναν κατακερματισμένο κόσμο με έντονους εμπορικούς φραγμούς.