Το γέλιο δεν είναι απλώς μια αυθόρμητη αντίδραση χαράς, αλλά ένας πολύπλοκος βιολογικός μηχανισμός που μπορεί να επηρεάσει άμεσα την ανάπτυξη του εγκεφάλου, τη συναισθηματική ανθεκτικότητα και τη μάθηση, σύμφωνα με νέα ανάλυση της ειδικού στην παιδική ανάπτυξη Δρ Ζακλίν Χάρντινγκ από το Middlesex University.
Στο νέο της βιβλίο «The Brain That Loves to Laugh», η Χάρντινγκ συγκεντρώνει δεδομένα από τη νευροεπιστήμη, την ψυχολογία και την κοινωνιολογία, υποστηρίζοντας ότι το χιούμορ και το παιχνίδι λειτουργούν ως φυσικό «αντίδοτο» στο στρες και ενισχύουν ουσιαστικά τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Όπως εξηγεί, το γέλιο ενεργοποιεί ένα ευρύ δίκτυο περιοχών του εγκεφάλου, ακόμη και πριν αναπτυχθεί πλήρως η ομιλία στα παιδιά. Παράλληλα μειώνει τις ορμόνες του στρες, όπως η κορτιζόλη και η αδρεναλίνη, ενώ αυξάνει χημικές ουσίες που σχετίζονται με την ευχαρίστηση και τη σύνδεση, όπως η ντοπαμίνη, η σεροτονίνη, οι ενδορφίνες και η ωκυτοκίνη.
Η έρευνα δείχνει επίσης ότι η επεξεργασία του χιούμορ αποτελεί απαιτητική γνωστική διαδικασία. Ο εγκέφαλος καλείται να «λύσει» αντιφάσεις και να επεξεργαστεί απρόβλεπτες πληροφορίες, κάτι που ενεργοποιεί τη μνήμη εργασίας και τον μετωπιαίο λοβό, ενισχύοντας τη νευροπλαστικότητα και τη δημιουργική σκέψη.
Το γέλιο ενισχύει τον δεσμό γονιού και παιδιού
Σύμφωνα με τη Χάρντινγκ, το κοινό παιχνίδι και το γέλιο ανάμεσα σε γονείς και παιδιά δημιουργούν αυτό που οι επιστήμονες αποκαλούν «νευρωνικό συγχρονισμό». Μέσα από την οπτική επαφή, τα χαμόγελα και τη συναισθηματική αλληλεπίδραση, αυξάνεται η ωκυτοκίνη και ενισχύεται ο συναισθηματικός δεσμός.
Η διαδικασία αυτή βοηθά τα παιδιά να αναπτύξουν κοινωνικές δεξιότητες και συναισθηματική νοημοσύνη, ενώ ταυτόχρονα μειώνει το άγχος και την εξουθένωση των γονέων.
Η ερευνήτρια υποστηρίζει ακόμη ότι οι πρώιμες συναισθηματικές εμπειρίες «χαράσσονται» κυριολεκτικά στην αρχιτεκτονική του αναπτυσσόμενου εγκεφάλου. Έτσι, η θετική συναισθηματική καθοδήγηση από έναν ενήλικα λειτουργεί ως πρότυπο που το παιδί χρησιμοποιεί αργότερα για να ρυθμίζει τα δικά του συναισθήματα.
Το χιούμορ μπορεί να αλλάξει και την εκπαίδευση
Η Χάρντινγκ θεωρεί πως το χιούμορ θα έπρεπε να έχει μεγαλύτερο ρόλο και στο εκπαιδευτικό σύστημα. Όπως σημειώνει, το γέλιο μειώνει το γνωστικό φορτίο των μαθητών, κάνοντας τις δύσκολες πληροφορίες πιο εύκολες στην κατανόηση και την απομνημόνευση.
«Οι ασφαλείς σχέσεις και το παιχνίδι χωρίς στρες προωθούν τη μάθηση. Το πρόγραμμα σπουδών δεν πρέπει ποτέ να τοποθετείται πάνω από αυτές τις βασικές ανάγκες», τονίζει.
Η ίδια πιστεύει ότι η ελπίδα, το χιούμορ και η ανθρώπινη σύνδεση ίσως αποτελούν τα στοιχεία που λείπουν από τη σύγχρονη εκπαιδευτική προσέγγιση.