Μια εντυπωσιακή εικόνα με περισσότερα από 60 εκατομμύρια άστρα στην καρδιά του γαλαξία μας κατέγραψε το διαστημικό τηλεσκόπιο Ευκλείδης (Euclid) του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), το οποίο σχεδιάστηκε για να μελετήσει τις σκοτεινές δυνάμεις που διαμορφώνουν το σύμπαν.
Οι αστρονόμοι χρησιμοποίησαν τον Ευκλείδη για να δημιουργήσουν τη μεγαλύτερη και λεπτομερέστερη εικόνα που έχει ληφθεί ποτέ στο ορατό φως από το κέντρο του γαλαξία. Η κάμερα του τηλεσκοπίου θεωρείται μοναδική, καθώς είναι αρκετά ευαίσθητη ώστε να ξεχωρίζει μεμονωμένα άστρα στην εξαιρετικά πυκνή περιοχή που είναι γνωστή ως γαλαξιακό εξόγκωμα.
Σύμφωνα με τους ερευνητές, η τεράστια εικόνα σηματοδοτεί την αρχή μιας νέας εποχής στην ανακάλυψη εξωπλανητών, δηλαδή πλανητών που βρίσκονται έξω από το ηλιακό μας σύστημα. Ο αριθμός των γνωστών κόσμων αναμένεται να αυξηθεί θεαματικά, πέρα από τις περίπου 6.000 που έχουν ήδη εντοπιστεί γύρω από μακρινά άστρα, αναφέρει ο Guardian.
Ο Δρ. Eamonn Kerins, αστροφυσικός στο Κέντρο Αστροφυσικής Jodrell Bank του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, δήλωσε ότι ο Ευκλείδης «δεν κατασκευάστηκε ποτέ με αυτή την επιστήμη κατά νου», αλλά αποδείχθηκε εξαιρετικό εργαλείο για τη συγκεκριμένη έρευνα.
«Τα δεδομένα αυτά δίνουν το έναυσμα για μια νέα εποχή ανακάλυψης εξωπλανητών, στην οποία οι επιστήμονες μπορούν να περάσουν από τους περίπου 6.000 γνωστούς εξωπλανήτες σε περισσότερους από 100.000 σε ολόκληρο τον γαλαξία», είπε.
Το τηλεσκόπιο, κόστους 1 δισ. ευρώ, εκτοξεύθηκε το 2023 με στόχο να δημιουργήσει τον ακριβέστερο τρισδιάστατο χάρτη του σύμπαντος και να φωτίσει εκ νέου τις μυστηριώδεις σκοτεινές δυνάμεις που το επηρεάζουν. Σύμφωνα με το κυρίαρχο κοσμολογικό μοντέλο, μόνο το 5% του σύμπαντος αποτελείται από συνηθισμένη ύλη, ενώ περίπου το 70% αποδίδεται στη σκοτεινή ενέργεια και το 25% στη σκοτεινή ύλη.
26 ώρες παρατηρήσεων
Η εικόνα λήφθηκε τον Μάρτιο του περασμένου έτους, όταν ο Ευκλείδης στράφηκε προς το κέντρο του γαλαξία για 26 ώρες παρατηρήσεων. Πρόκειται για μωσαϊκό εννέα λήψεων με την κάμερα ορατού φωτός του τηλεσκοπίου, καθεμία από τις οποίες καλύπτει περιοχή του ουρανού μεγαλύτερη από την πανσέληνο.
Ολόκληρη η εικόνα που έλαβε το διαστημικό τηλεσκόπιο Ευκλείδης μετά από 26 ώρες παρατηρήσεων
ESA
Πέρα από την εντυπωσιακή της αξία, η εικόνα θα ενισχύσει την αναζήτηση εξωπλανητών μέσω μικροβαρυτικού φακού. Όταν ένα κοντινότερο άστρο περνά μπροστά από ένα πιο μακρινό, η βαρύτητά του καμπυλώνει το φως και το κάνει να φαίνεται φωτεινότερο. Αν γύρω του κινείται πλανήτης, η πρόσθετη βαρύτητα μπορεί να δημιουργήσει μια αιχμή στη λάμψη.
Η συνεργασία με το νέο τηλεσκόπιο Roman
Τον Αύγουστο η NASA σχεδιάζει να εκτοξεύσει το διαστημικό τηλεσκόπιο Nancy Grace Roman, το οποίο αναμένεται να εντοπίσει περίπου 1.500 εξωπλανήτες μέσω μικροβαρυτικού φακού. Η εικόνα του Ευκλείδη θα βελτιώσει τις σχετικές μετρήσεις, καθώς δείχνει τα ίδια άστρα πριν αλληλοεπικαλυφθούν, επιτρέποντας στους αστρονόμους να υπολογίσουν την κίνησή τους και να επιβεβαιώσουν την ύπαρξη και τη μάζα των πλανητών.
Γράφημα που απεικονίζει περιοχές που κατέγραψε ο Ευκλείδης, ανάμεσά τους και το γαλαξιακό εξόγκωμα (galactic bulge)
ESA
Το Roman αναμένεται επίσης να εντοπίσει ακόμη 100.000 εξωπλανήτες καθώς περνούν μπροστά από τα άστρα τους, προκαλώντας μικρή και στιγμιαία μείωση της φωτεινότητας. Τα δεδομένα του Ευκλείδη θα βοηθήσουν να επιβεβαιωθεί αν πρόκειται πράγματι για πλανήτες και όχι για άλλα αντικείμενα, όπως διπλά αστρικά συστήματα.