Η τεχνητή νοημοσύνη (AI) αναδιαμορφώνει την τιμολόγηση κινδύνου, τις πιστώσεις και τη διαχείριση κρίσεων, αποτελώντας πλέον δομικό στοιχείο του χρηματοπιστωτικού συστήματος. Για τη διασφάλιση της σταθερότητας, οι κεντρικές τράπεζες οφείλουν να δώσουν προτεραιότητα στην ενίσχυση της εποπτείας μέσω της τεχνολογίας, στην αποτελεσματική παρακολούθηση των συστημικών εξαρτήσεων και στην ανάπτυξη στενότερης διεθνούς συνεργασίας για την κυβερνοασφάλεια.
Υπό κανονικές συνθήκες, η AI λειτουργεί προστατευτικά, ενισχύοντας τη ρευστότητα, μειώνοντας το συναλλακτικό κόστος, επιταχύνοντας την τιμολόγηση στοιχείων ενεργητικού και βελτιώνοντας την ανίχνευση απάτης. Ωστόσο, καθώς η λειτουργία των αγορών και η χρηματοπιστωτική σταθερότητα εξαρτώνται άμεσα από αυτούς τους αλγορίθμους, η ορθή διακυβέρνηση της AI καθίσταται κομβική για τη διασφάλιση της συνολικής επιχειρησιακής ανθεκτικότητας του συστήματος.
Σε περιόδους κρίσης, τα ίδια πλεονεκτήματα μετατρέπονται σε συστημικούς κινδύνους. Οπως προειδοποιεί το ΔΝΤ, η ταυτόχρονη αντίδραση των αλγορίθμων στα ίδια σήματα πυροδοτεί μια επιθετική «συμπεριφορά αγέλης», η οποία εντείνει τη μεταβλητότητα και αυξάνει την πιθανότητα αιφνίδιων κραχ. Παράλληλα, η αδιαφάνεια αυτών των μοντέλων δυσκολεύει τον εντοπισμό και τη διάγνωση των κινδύνων από τις εποπτικές αρχές. Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, οι κεντρικές τράπεζες οφείλουν να αναβαθμίσουν τα πρωτόκολλα εποπτείας και να ενσωματώσουν στις δοκιμές αντοχής (stress tests) τη χαρτογράφηση των κινδύνων της αυτοματοποιημένης λήψης αποφάσεων.
Η ραγδαία εξέλιξη της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης μετατρέπει την τεχνολογία αυτή σε κομβικό παράγοντα για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. Σύμφωνα με την Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, οι περισσότερες κεντρικές τράπεζες υιοθετούν ήδη εργαλεία AI για τον εντοπισμό κυβερνοαπειλών, παρότι αναγνωρίζουν ότι η ίδια τεχνολογία ενισχύει παράλληλα τις δυνατότητες των επιτιθεμένων. Διεθνείς πρωτοβουλίες, όπως οι δράσεις της Ομάδας των Επτά και οι αξιολογήσεις ετοιμότητας στην Ιαπωνία, αναδεικνύουν την ανάγκη για συντονισμένη δράση απέναντι σε κοινές ευπάθειες. Ο κύριος κίνδυνος πηγάζει από τη συγκέντρωση κρίσιμων υπηρεσιών και τις κοινές εξαρτήσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, οι εποπτικές αρχές οφείλουν να αυξήσουν τις απαιτήσεις κυβερνοανθεκτικότητας, να διεξαγάγουν ασκήσεις προσομοίωσης απειλών AI και να ενισχύσουν την ανταλλαγή πληροφοριών, επενδύοντας παράλληλα σε αμυντικά συστήματα υπό σαφείς κανόνες. Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η σταθερότητα εξαρτάται λιγότερο από μεμονωμένα μοντέλα και περισσότερο από τους θεσμούς και τις διασφαλίσεις που τα διέπουν, με το ΔΝΤ να διαδραματίζει υποστηρικτικό ρόλο μέσω εποπτείας και τεχνογνωσίας. Η έγκαιρη και συλλογική ανάληψη πρωτοβουλιών μπορεί να θωρακίσει την παγκόσμια οικονομία, ενώ η αδράνεια εγκυμονεί κινδύνους για ταχύτερες και εντονότερες κρίσεις.
* O κ. Τομπάιας Εϊντριαν είναι οικονομικός σύμβουλος και διευθυντής του Τμήματος Νομισματικών και Κεφαλαιαγορών του ΔΝΤ.