Για πρώτη φορά, είχα άγχος πριν κατέβω να καλύψω τη διαδήλωση. Η ατμόσφαιρα ήταν ήδη τεταμένη. Στα σόσιαλ μίντια ανακοίνωναν εδώ και πολλές μέρες την κινητοποίηση της 17ης Οκτωβρίου στο Παρίσι. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης προέβλεπαν ότι η μέρα αυτή θα ήταν εκρηκτική. Ο υπουργός Δημόσιας Τάξης, Λορέν Νουνιέζ, σε δηλώσεις του στην τηλεόραση προειδοποιούσε ότι οι αστυνομικές δυνάμεις θα χρησιμοποιούσαν «όλα τα μέσα καταστολής, εάν χρειαζόταν».
Υστερα από ένα μήνα κινητοποιήσεων, φοιτητές, μαθητές λυκείων, εργαζόμενοι, εργατικά συνδικάτα οργάνωναν αυτή τη μέρα μεγάλες διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα για την ακρίβεια, για καλύτερη δημόσια εκπαίδευση και δημόσια Υγεία, για την πολιτική λιτότητας και τις συνθήκες εργασίας. Υστερα από 7 χρόνια απουσίας, τα «Κίτρινα Γιλέκα» επέστρεφαν στους δρόμους για να πάρουν μέρος στις διαμαρτυρίες.
Το κίνημα είχε αρχίσει στις 17 Σεπτεμβρίου στο Λύκειο Σαιντ-Εξυπερύ στο Κρετέιγ και λίγες μέρες μετά, στο Λύκειο Πωλ Ελυάρ του Σαιν Ντενί, αμφότερα εργατικά προάστια του Παρισιού. Μαθητές είχαν κάνει κατάληψη σε ένδειξη αλληλεγγύης για τους εκπαιδευτικούς τους που απεργούσαν για καλύτερες συνθήκες εργασίας. Ο προϋπολογισμός του 2027 που παρουσίασε στη Βουλή η κυβέρνηση Λεκορνί προβλέπει εξοικονόμηση δαπανών ύψους 54 δισ. ευρώ, κυρίως σε κοινωνικά προγράμματα, και περικοπές 1.600 θέσεων εκπαιδευτικών. Τα παιδιά ζητούν να έχουν καθηγητές για όλα τα μαθήματα, καλύτερες συνθήκες εργασίας στα σχολεία, λιγότερους μαθητές στις τάξεις και την κατάργηση του Παρκούρ Σουπ, ενός ηλεκτρονικού συστήματος εισαγωγής στα Πανεπιστήμια.
Η ατμόσφαιρα είναι δυστοπικά εορταστική, παιδιά ποζάρουν χορεύοντας μπροστά μου.
Στα λύκεια των εργατικών προαστίων όπως το Κρετέιγ και το Σαιν Ντενί, με τις υπέρογκες τάξεις των 35 και άνω μαθητών, όπου κάνει αφόρητη ζέστη τον Ιούνιο, τον Ιούλιο και τον Σεπτέμβριο, κρύο και υγρασία όλη τη υπόλοιπη χρονιά και με ελλείψεις εκπαιδευτικού προσωπικού, δεν υπάρχουν αντικειμενικά οι καλύτερες συνθήκες και οι προϋποθέσεις για σχολική πρόοδο. Το κίνημα αποχής γενικεύτηκε μετέπειτα σε πολλά άλλα λύκεια σε όλη τη χώρα, με εκπαιδευτικούς και γονείς να παίρνουν μέρος στις κινητοποιήσεις.
Η κυβέρνηση απάντησε στέλνοντας τα ΜΑΤ. Εγιναν σοβαρά επεισόδια. «215 μαθητές τραυματίστηκαν στις κινητοποιήσεις» έγραφε η εφημερίδα Le Monde στις 6 Οκτωβρίου αναφερόμενη σε στατιστικές του υπουργείου Παιδείας, μερικοί από τους οποίους πολύ σοβαρά. Ενας νέος έχασε το μάτι του από σφαίρα καουτσούκ, άλλος το χέρι του από χειροβομβίδα κρότου τύπου GL-304, ένας τρίτος τραυματίστηκε σοβαρά στο πρόσωπο.
Περπατώντας από το μέτρο Ομπερκάμφ προς τα δυτικά με κατεύθυνση την Πλατεία της Δημοκρατίας (Πλας ντε λα Ρεπουμπλίκ) περίπου στη 1 το μεσημέρι, μια ώρα πριν αρχίσει η νόμιμη πορεία που είχε εγκρίνει η Νομαρχία, ήδη από μακριά ο αέρας φέρνει τη γνωστή χαρακτηριστική οξεία μυρωδιά των δακρυγόνων. Τα γαλλικά ΜΑΤ έχουν κλείσει την πρόσβαση προς την πλατεία που είναι ήδη γεμάτη και ο κόσμος βρίσκεται μέσα σε μια ομίχλη δακρυγόνων χωρίς τη δυνατότητα να φύγει από εκεί. Ομάδες ΜΑΤ τρέχουν προς τους διαδηλωτές και φαίνονται οι συγκρούσεις. Eνας αστυνομικός φωνάζει στον κόσμο «Κάντε πίσω!»
Το σύννεφο των δακρυγόνων έχει πια σκεπάσει την πλατεία. Ο κόσμος που έχει μαζευτεί υποχωρεί. Μια διαδηλώτρια φωνάζει «Ούτε να διαμαρτυρηθούμε δεν μπορούμε πια!» Σηκώνει στον αέρα ένα κομμάτι χαρτόνι που γράφει «Φορολογήστε τους υπερπλούσιους». Ενα ζευγάρι κοιτά τη σκηνή στον δρόμο καθισμένο μέσα σ’ ένα ακριβό κινεζικό εστιατόριο. Λίγο πιο μακριά, ένα πλήθος διαδηλωτών που δεν κατάφεραν να φτάσουν στην πλατεία έχουν κάνει πηγαδάκι και χορεύουν, με μουσικούς να παίζουν πνευστά. Δύο νέοι κρατούν συνθήματα που έχουν γράψει σε ένα χαρτόνι. Σε ένα γράφει «17 Οκτωβρίου. Βάζουμε τέρμα στην παρούσα εποχή».
Μερικά μέτρα πίσω μας πολλοί αστυνομικοί των ΜΑΤ μαζεύονται προφανώς για να περικυκλώσουν το πλήθος, μια γνωστή μέθοδος αποκλεισμού διαδηλωτών. Ρίχνουν πάλι δακρυγόνα. Βγαίνουν από τον κλοιό αριστερά και προχωρούν σε παράλληλο δρόμο προς τη βόρεια πλευρά της πλατείας. O αέρας που φυσάει σήμερα διώχνει τα δακρυγόνα προς την αντίθετη κατεύθυνση. Κόσμος παντού, πυκνά μαζεμένος όσο φτάνει το μάτι, και άλλοι μουσικοί παίζουν σε μια διασταύρωση.
Ξαφνικά ένα βυτιοφόρο εκτόξευσης νερού της Αστυνομίας φτάνει στον χώρο με σκοπό προφανώς να κατευθυνθεί προς την πλατεία όπoυ οι συγκρούσεις συνεχίζονται. Το πλήθος όμως το εμποδιζει και ένας ζογκλέρ μπαίνει μπροστά και δίνει ένα σόου δεξιοτεχνίας. Τελικά ύστερα από ώρα, αστυνομικά οχήματα και άνδρες των ΜΑΤ ελευθερώνουν τη διασταύρωση και το βαρύ όχημα προχωρεί προς την πλατεία.
Από εκεί ανεβαίνουν ένας μαύρος καπνός και φλόγες από ένα αυτοκίνητο που καίγεται. Μέσα από τους καπνούς φαίνεται το μνημείο της πλατείας συνολικού ύψους 25 μέτρων με το άγαλμα της Μαριάν, σύμβολο της Γαλλικής Δημοκρατίας, και στο κάτω μέρος του μνημείου είναι σκαρφαλωμένοι διαδηλωτές. Ο κόσμος κοιτά τη σκηνή με δυσπιστία.
Αφήνοντας το μέρος αυτό και προχωρώντας ακόμα βόρεια δίπλα στο κανάλι Σαιν Μαρτέν, σε μια απόσταση περίπου δύο χιλιομέτρων από την πλατεία της Δημοκρατίας, κόσμος έρχεται ή φεύγει. Ενας μπαμπάς οδηγεί τριπλό ποδήλατο με τα δυο του αγοράκια πίσω του. Το μεγαλύτερο αγόρι κρατά ένα χαρτόνι με ζωγραφισμένο ένα αστυνομικό όχημα και γραμμένο ένα σύνθημα με ορθογραφικά λάθη «Δώστε λεφτά στους φτωχούς και στους νέους». Ενας άνδρας πιο πέρα περπατά κρατώντας τη γαλλική σημαία.
Στα σόσιαλ μίντια ανακοινώνουν ότι φοιτητές έχουν μαζευτεί στην Πλατεία του Εθνους (Place de la Nation). Η μεγάλη κυκλική πλατεία στο νοτιοανατολικό Παρίσι είναι γεμάτη νέους. Μερικοί από αυτούς δεν φαίνονται να είναι πάνω από 15 χρονών. Στο μπρούτζινο άγαλμα του Θριάμβου της Δημοκρατίας στο κέντρο της πλατείας που δείχνει τη Μαριάν ανεβασμένη σε άρμα που τραβά ένα λιοντάρι, έχουν σκαρφαλώσει πολλά νέα παιδιά με συνθήματα και σημαίες, γαλλικές και όχι μόνο. Τα συνθήματα γράφουν: «Ακούστε μας, σας παρακαλούμε», «Ποιος μας προστατεύει από την Αστυνομία;», «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα» (σύνθημα της Γαλλικής Επανάστασης), «Στέλνουμε SOS, μας στέλνουν τα CRS» (Γαλλικά ΜΑΤ). Είναι χαρούμενοι, γελάνε, μερικοί όμως παραμένουν σοβαροί, φαίνονται προβληματισμένοι.
Πίσω από το άγαλμα, με ραπ στο τέρμα να βγαίνει από δυο ηχεία δεμένα πάνω σ’ ένα ποδήλατο, κορίτσια και αγόρια χορεύουν. Η ατμόσφαιρα είναι δυστοπικά εορταστική, παιδιά ποζάρουν χορεύοντας μπροστά μου.
Ξαφνικά μυρίζει ξανά δακρυγόνο. Μια νέα κοπέλα με χειρουργική μάσκα στο πρόσωπο φωνάζει «Ερχόμαστε να διαμαρτυρηθούμε ειρηνικά και κοίτα τι μας κάνουν. Αυτοί που μας κυβερνούν ξέρουν τι είναι να ζεις σε ένα δωμάτιο 9 τετραγωνικά; Να μην έχεις να φας; Εμείς δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε. Θα κατέβουμε στους δρόμους και αύριο και μεθαύριο και κάθε μέρα μέχρι να φύγουν!»
Λίγα χιλιόμετρα από εδώ, στο κέντρο, επικρατεί χάος στους δρόμους. Κουκουλοφόροι βάζουν φωτιές σε αυτοκίνητα και σε περίπτερα, λεηλατούν καταστήματα, ακόμα και μικρά μαγαζιά. Αργότερα στις ειδήσεις στην τηλεόραση μικροέμποροι θα πουν ότι κάλεσαν την Αστυνομία αλλά δεν ήρθε έγκαιρα. Η βία στους δρόμους θα συνεχιστεί όλη νύχτα και την επόμενη μέρα. Τη νύχτα της Κυριακής προς Δευτέρα κηρύχθηκε απαγόρευση κυκλοφορίας σε ορισμένα σημεία της πόλης από τις 11 το βράδυ μέχρι τις 6 το πρωί, και ένα ελικόπτερο της Αστυνομίας με προβολέα πετά πάνω από την πόλη τη νύχτα. Η παραίτηση του υπουργού Δημόσιας Τάξης δεν έγινε δεκτή από τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν ενώ φοιτητικές, εργατικές οργανώσεις και συνδικάτα ανακοινώνουν τις επόμενες κινητοποιήσεις στις 24 , 31 Οκτωβρίου και 5 Νοεμβρίου.