Σε νέα φάση έντασης εισέρχονται οι σχέσεις Ιράν και ΗΠΑ, με αφορμή την συντριβή του αμερικανικού ελικοπτέρου Απάτσι ανοικτά του Ομάν, την δήλωση του Ντόναλντ Τραμπότι οι ΗΠΑ «πρέπει να απαντήσουν», αλλά και την προειδοποίηση της Τεχεράνης προς τις ξένες δυνάμεις που βρίσκονται κοντά στο ιρανικό έδαφος.
Το περιστατικό με το Apache λειτουργεί πλέον ως νέο σημείο τριβής ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη, σε μια περίοδο κατά την οποία η εκεχειρία στη Μέση Ανατολή παραμένει εύθραυστη και το μέτωπο του Λιβάνου απειλεί να αναζωπυρώσει την περιφερειακή σύγκρουση.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ κατηγόρησε ευθέως το Ιράν ότι κατέρριψε αμερικανικό επιθετικό ελικόπτερο Apache, το οποίο πραγματοποιούσε περιπολία στα Στενά του Ορμούζ. Ο ίδιος δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες «πρέπει να απαντήσουν» στην επίθεση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο αμερικανικής αντίδρασης.
«Μόλις ενημερώθηκα από τις σπουδαίες Ένοπλες Δυνάμεις μας ότι χθες το βράδυ οι Ιρανοί κατέρριψαν ένα από τα εξαιρετικά προηγμένα ελικόπτερα Apache μας, ενώ πραγματοποιούσε περιπολία πάνω από το Στενό του Ορμούζ. Στο ελικόπτερο επέβαιναν δύο πιλότοι, οι οποίοι είναι ασφαλείς και δεν έχουν τραυματιστεί. Ωστόσο, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να απαντήσουν σε αυτή την επίθεση», έγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος στην πλατφόρμα Truth Social.
Η τοποθέτηση Τραμπ μετατρέπει το περιστατικό σε μείζον ζήτημα ασφαλείας για την Ουάσιγκτον, καθώς αποδίδει την πτώση του ελικοπτέρου σε εχθρική ενέργεια του Ιράν, την ώρα που η επίσημη στρατιωτική διερεύνηση για τα αίτια του συμβάντος βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη.
Η προειδοποίηση Αραγτσί προς τις ξένες δυνάμεις
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, σε ανάρτησή του στο x, έκανε λόγο γιαμ«κίνδυνο» που διατρέχουν ξένες δυνάμεις που βρίσκονται κοντά στο ιρανικό έδαφος να εκτίθενται σε διαρκή κίνδυνο.
«Οι ξένες δυνάμεις που βρίσκονται κοντά στο έδαφός μας διατρέχουν διαρκή κίνδυνο λόγω δικών τους ανθρώπινων λαθών, απλών ατυχημάτων ή του ενδεχομένου να βρεθούν στο μέσο διασταυρούμενων πυρών. Για να μειωθεί ο κίνδυνος, η καλύτερη λύση είναι να αποχωρήσουν. Προτιμούμε τη γλώσσα της διπλωματίας, αλλά μιλάμε και άλλες γλώσσες», έγραψε ο Αραγτσί.
Η δήλωση αυτή ανεβάζει ακόμη περισσότερο τους τόνους, καθώς η Τεχεράνη εμφανίζεται να προειδοποιεί ότι η στρατιωτική παρουσία ξένων δυνάμεων στην περιοχή μπορεί να οδηγήσει είτε σε ατυχήματα είτε σε εμπλοκή μέσα σε διασταυρούμενα πυρά.
Το χρονικό της πτώσης του Apache
Υπενθυμίζεται ότι τη Δευτέρα το βράδυ ένα στρατιωτικό ελικόπτερο Apache των Ηνωμένων Πολιτειών κατέπεσε ανοικτά των ακτών του Ομάν, με την αμερικανική Κεντρική Διοίκηση, CENTCOM, να αναφέρει ότι έχει ξεκινήσει έρευνα για τα αίτια της πτώσης.
Σε ανακοίνωση που δημοσιεύθηκε στο X, η CENTCOM ενημέρωσε ότι τα δύο μέλη του πληρώματος που ενεπλάκησαν στη συντριβή «διασώθηκαν με ασφάλεια εντός περίπου δύο ωρών» από το συμβάν και βρίσκονται και τα δύο σε σταθερή κατάσταση.
Η CENTCOM ανέφερε ακόμη ότι το ελικόπτερο χάθηκε στη θάλασσα μετά το περιστατικό, το οποίο συνέβη ενώ το πλήρωμα βρισκόταν σε περιπολία, και ότι η αιτία της συντριβής βρίσκεται υπό διερεύνηση.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, τα δύο μέλη του πληρώματος εντοπίστηκαν και διασώθηκαν με τη συνδρομή drone του Πολεμικού Ναυτικού.
Σημείο ανάφλεξης παραμένει και ο Λίβανος
Την ίδια ώρα, η κατάσταση στη Μέση Ανατολή παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, με τον νότιο Λίβανο να εξελίσσεται στο πιο επικίνδυνο σημείο της εκεχειρίας. Παρά τις πιέσεις της Ουάσινγκτον και τις προειδοποιήσεις του Ιράν, το Ισραήλ εξαπέλυσε νέα πλήγματα στην Τύρο, λίγες ώρες μετά την εντολή εκκένωσης που είχε εκδώσει για ολόκληρη την πόλη και τα προάστιά της, συμπεριλαμβανομένης της χριστιανικής συνοικίας.
Οι Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις υποστηρίζουν ότι η Χεζμπολάχ παραβίασε τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Νωρίτερα, το Al Jazeera Arabic μετέδωσε ότι επιδρομή με drone έπληξε την πόλη Ναμπατίε, ενώ το ισραηλινό Kan News, επικαλούμενο λιβανικά μέσα ενημέρωσης, ανέφερε ότι ισραηλινά μαχητικά έπληξαν περιοχή της Τύρου.
Οι νέες επιχειρήσεις σημειώνονται σε ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία. Το Ιράν έχει ανακοινώσει το τέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ισραήλ, προειδοποιώντας όμως ότι θα απαντήσει με σκληρότερα πλήγματα εάν το Ισραήλ συνεχίσει την «επιθετικότητά» του, συμπεριλαμβανομένου του μετώπου στον Λίβανο.
Αυτό είναι και το σημείο που απειλεί να τινάξει στον αέρα την εκεχειρία. Η σύγκρουση δεν περιορίζεται πλέον στο δίπολο Ισραήλ – Ιράν, αλλά απλώνεται σε ένα ευρύτερο περιφερειακό πεδίο. Ο Λίβανος λειτουργεί ως εύφλεκτη ζώνη ανάμεσα στη Χεζμπολάχ, το Ισραήλ και την Τεχεράνη.
Αντιπαράθεση Τραμπ – Νετανιάχου
Σύμφωνα με τον ιστότοπο Axios, ο Τραμπ φέρεται να είπε στον Νετανιάχου να «προσέξει, αλλιώς θα μείνει μόνος του πολύ σύντομα», καθώς οι επιθέσεις του Ισραήλ στη Βηρυτό και το Ιράν απειλούν την αμερικανική προσπάθεια αποκλιμάκωσης με την Τεχεράνη.
Η φράση αυτή, εφόσον αποτυπώνει πράγματι το κλίμα της συνομιλίας, δείχνει ότι η σχέση Ουάσιγκτον – Τελ Αβίβ περνά σε πιο δύσκολη φάση. Η αμερικανική στήριξη δεν εμφανίζεται πλέον ως άνευ όρων κάλυψη σε κάθε επιχειρησιακή επιλογή του Ισραήλ, ειδικά όταν αυτές οι επιλογές απειλούν να υπονομεύσουν μια συμφωνία που ο Τραμπ παρουσιάζει ως σχεδόν έτοιμη.
Σε κάθε περίπτωση, το περιβάλλον παραμένει εύφλεκτο. Από τη μία πλευρά βρίσκεται το περιστατικό με το Apache και από την άλλη η ανοιχτή πληγή του Λιβάνου, δύο παράγοντες που καθιστούν την αποκλιμάκωση εξαιρετικά αβέβαιη. Η περιοχή βρίσκεται ξανά σε οριακό σημείο, όπου ένα νέο λάθος ή μια νέα στρατιωτική κίνηση μπορεί να μετατρέψει την προσωρινή εκεχειρία σε γενικευμένη κρίση.