Φόρτωση Text-to-Speech…
Η Ανα Τσάτσιτς, Σερβίδα που ζει σχεδόν τρεις δεκαετίες στην Ελλάδα, θα ασκήσει σήμερα για πρώτη φορά το εκλογικό της δικαίωμα. «Ψηφίζω πρώτη φορά γιατί αυτές οι εκλογές είναι κρίσιμες για τη χώρα μας. Είμαστε αγανακτισμένοι».
Η γυναίκα έσπευσε στην πρεσβεία της Σερβίας, όπου κάποια στιγμή η ουρά των ψηφοφόρων είχε φτάσει μέχρι τη γωνία του δρόμου. «Είναι πολύ σημαντικές εκλογές για εμάς. Αν πετύχουμε αυτό που θέλουμε νομίζω θα αποτελέσουμε μάθημα για όλη την Ευρώπη», αναφέρει στην «Κ» η Μποριάνκα Τσόβιτς, αποχωρώντας από την πρεσβεία.
Οι σημερινές εκλογές έχουν πάρει τη μορφή δημοψηφίσματος για τη 14χρονη διακυβέρνηση του Αλεξάντερ Βούτσιτς. Ο επί χρόνια πρόεδρος της Σερβίας, που σήμερα διεκδικεί τη θέση του πρωθυπουργού, καλείται για πρώτη φορά να αντιμετωπίσει έναν ισχυρό πολιτικό αντίπαλο, τη «Φοιτητική Λίστα». Το κόμμα αποτέλεσε μετεξέλιξη του φοιτητικού κινήματος που γεννήθηκε με αφορμή το τραγικό δυστύχημα πριν από δύο χρόνια στην πόλη Νόβι Σαντ, όταν το σκέπαστρο του σιδηροδρομικού σταθμού της πόλης κατέρρευσε σκοτώνοντας δεκαέξι άτομα.
Νωρίτερα, στην πλατεία Βραζιλίας μέλη της σερβικής κοινότητας της Αθήνας υποδέχθηκαν με μουσική και κεράσματα τους ομοεθνείς τους που ξεκίνησαν οδικώς τα ξημερώματα από τη Θεσσαλονίκη για να έρθουν να ψηφίσουν, καθώς φέτος στη Βόρεια Ελλάδα δεν θα λειτουργήσει εκλογικό κέντρο. Κατεβαίνοντας από το λεωφορείο, κρατούσαν σερβικές σημαίες και πανό με το όνομα «Φοιτητική Λίστα». Στην «Κ» δήλωσαν πως ταξίδεψαν από τα ξημερώματα γιατί θέλουν να έχουν λόγο στο ποιος κυβερνάει τη χώρα, αλλά και για να βοηθήσουν να χτιστεί ένα καλύτερο μέλλον για την πατρίδα τους.
«Δεν υπάρχει καμία διαφάνεια στον τρόπο που αποφασίζεται πού θα λειτουργήσουν εκλογικά κέντρα στο εξωτερικό», υποστήριξε η Ολιβέρα Ρόζη, που κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι γνωρίζει την ψήφο της διασποράς και γι’ αυτό βρήκε τρόπους να την εμποδίσει να ψηφίσει. «Φέτος τριπλασιάστηκαν τα άτομα από το εξωτερικό που δήλωσαν ότι θέλουν να ψηφίσουν. Σε αυτές τις εκλογές κάθε ψήφος μετράει», πρόσθεσε η κ. Ρόζη, λέγοντας πως οι φοιτητές ενέπνευσαν ψυχή και ελπίδα στη σερβική κοινωνία.
Φέτος οι σερβικές αρχές ενέκριναν τη λειτουργία μόλις 93 εκλογικών κέντρων στο εξωτερικό, και έχουν δεχθεί σκληρή κριτική ειδικά από μέλη της Σερβικής διασποράς στην Αμερική και τον Καναδά που θα αναγκαστούν να ταξιδέψουν χιλιάδες χιλιόμετρα για να ψηφίσουν, ενώ θα μπορούν να ασκήσουν το εκλογικό τους δικαίωμα μόνο με βάση την τοπική ώρα της Σερβίας.
Μέλος της Φοιτητικής Λίστας στην «Κ»
Η «Φοιτητική Λίστα – Οι φοιτητές νικούν!» προήλθε από το φοιτητικό κίνημα που ξέσπασε μετά το δυστύχημα στην πόλη Νόβι Σαντ, όταν η κυβέρνηση Βούτσιτς κατηγορήθηκε για διαφθορά καθώς το στέγαστρο που κατέρρευσε είχε μόλις εγκαινιαστεί. Το κίνημα, που άρχισε με καταλήψεις στις πανεπιστημιακές σχολές και μαζικές διαμαρτυρίες στους δρόμους των πόλεων, σταδιακά συσπείρωσε γύρω του μεγάλο μέρος της κοινωνίας. Παρότι ονομάζεται Φοιτητική Λίστα, ανάμεσα στους υποψηφίους της υπάρχουν άτομα κάθε ηλικίας και επαγγελματικού υπόβαθρου, με γνωστότερους τον καρδιοχειρουργό, Ιλια Σρντάνοβιτς, τον παίκτη του μπάσκετ Ντέγιαν Μποντιρόγκα, και τον πρώην διοικητή της Εθνικής Τράπεζας Ντέγιαν Σόσκιτς. Αιτήματα της πρωτοβουλίας, που δεν έχει ηγέτη, είναι η εξυγίανση του συστήματος, η πάταξη της διαφθοράς και η ενδυνάμωση του κράτους δικαίου.
Ο Αλεξάντερ Βούτσιτς έχει επανειλημμένα κατηγορήσει το φοιτητικό κίνημα ότι αποτελεί απόπειρα πραξικοπήματος, που χρηματοδοτείται και υποστηρίζεται από κέντρα συμφέροντος από το εξωτερικό. «Ας μην ξεχάσουμε ποτέ πώς προσπάθησαν να καταλύσουν το κράτος μας. Ας το προστατεύουμε και ας το υπερασπιζόμαστε πάντα», δήλωσε σε μια από τις προεκλογικές του συγκεντρώσεις.
Η Γέλενα Ποπάντιτς, μέλος της «Φοιτητικής Λίστας», συμμετείχε σχεδόν από την πρώτη ημέρα στο κίνημα. Οπως δηλώνει στην «Κ», η κατάρρευση του στεγάστρου και η απώλεια 16 ζωών ήταν η στιγμή που ένιωσε ότι έπρεπε να δράσει. «Πιστεύω πραγματικά ότι η Σερβία βρίσκεται σε ένα σημείο καμπής και ότι αυτή μπορεί να είναι η τελευταία πραγματική ευκαιρία μας να αλλάξουμε την πορεία της χώρας μια για πάντα. Αν δεν την αξιοποιήσουμε, φοβάμαι ότι μπορεί να χάσουμε αυτή την ευκαιρία για τις επόμενες γενιές».
Πόρτα – πόρτα
Προσπαθώντας να επικοινωνήσει τα αιτήματα και τις ιδέες του, το κίνημα προχώρησε σε κάτι καινοτόμο: ομάδες φοιτητών επισκέπτονταν μικρές πόλεις και χωριά και πήγαιναν πόρτα-πόρτα για να μιλήσουν με τους κατοίκους. Επικεντρώθηκαν στα μέρη που γνώριζαν ότι η φωνή τους πολύ δύσκολα θα έφτανε στους κατοίκους εξαιτίας των φιλοκυβερνητικών ΜΜΕ. «Η εκστρατεία ενημέρωσης ξεκίνησε πολύ πριν από τις εκλογές αλλά εντάθηκε κατά την προεκλογική περίοδο. Μόνο οι άνθρωποι από το Νόβι Σαντ επισκέπτονταν περίπου 300 σπίτια κάθε μέρα. Και έχουμε τέτοιες ομάδες σε κάθε δήμο».
Όπως περιγράφει, οι άνθρωποι που συνάντησε πιστεύουν πραγματικά ότι η αλλαγή είναι δυνατή και για αυτό ελπίζει η προσέλευση ψηφοφόρων να είναι μεγαλύτερη. «Πιστεύω ότι, για πρώτη φορά εδώ και 16 χρόνια, υπάρχει μια πραγματική αίσθηση ελπίδας. Βλέπω την αλλαγή ακόμη και στον δικό μου κύκλο: φίλοι που δεν έχουν ψηφίσει ποτέ πριν μου λένε ότι θα ψηφίσουν αύριο. Αυτό μου δίνει ακόμη μεγαλύτερη σιγουριά για τη συμμετοχή που αναμένουμε και για τη δυνατότητα της νίκης για την οποία εργαζόμαστε τα τελευταία δύο χρόνια».
Νεολαία από το εξωτερικό
Ο 29χρονος Σέρβος δικηγόρος και ειδικός σε ζητήματα δημοκρατίας, Μίλαν Βούγιτς, χαρακτηρίζει το κόμμα «Φοιτητική Λίστα – Οι φοιτητές νικούν!», ένα από τα πιο καινοτόμα δημοκρατικά πειράματα της εποχής μας. «Σε κάθε πόλη έχουμε πλέον συνελεύσεις πολιτών που οργανώνονται στο πλαίσιο του κινήματος, το οποίο ξεκίνησε ως φοιτητικό με το σύνθημα “Εμείς οι Φοιτητές”, και πολύ σύντομα μετατράπηκε σε σερβικό με το σύνθημα “Εμείς, ο Λαός”». Κάτοικος Αυστρίας πλέον, ο κ. Βούγιτς αναφέρει πως αποφάσισε να αφήσει τη χώρα του όταν ως φοιτητής είχε δεχθεί σωματική επίθεση και απειλές εξαιτίας των απόψεων που εξέφραζε. Ισχυρός υποστηρικτής της «Φοιτητικής Λίστας» πήγε στη Σερβία για να ασκήσει σήμερα το εκλογικό του δικαίωμα. Πιστεύει ακράδαντα πως η αλυσίδα πολιτών «από όλα τα κοινωνικά στρώματα, από όλες τις περιοχές της Σερβίας» που δημιούργησε το κίνημα έχει καταφέρει να ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων που στην αρχή έμοιαζε με μάχη μεταξύ Δαυίδ και Γολιάθ. «Οπως όλοι, ελπίζω και είμαι αποφασισμένος από τη Δευτέρα να αρχίσουμε ξανά να χτίζουμε μια ελεύθερη, δημοκρατική και ευρωπαϊκή Σερβία».