Στις 4 Αυγούστου 1918, ενώ ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος πλησίαζε στο τέλος του και η Γερμανία είχε ήδη περάσει στην άμυνα απέναντι στις συμμαχικές δυνάμεις, ένας 29χρονος στρατιώτης τιμήθηκε με τον Σιδηρούν Σταυρό Α΄ Τάξης (Eisernes Kreuz I. Klasse), μία από τις σημαντικότερες στρατιωτικές διακρίσεις της Γερμανικής Αυτοκρατορίας. Το όνομά του ήταν Αδόλφος Χίτλερ. Εκείνη τη στιγμή δεν ήταν παρά ένας από τα εκατομμύρια στρατιωτών που είχαν περάσει τέσσερα χρόνια στα χαρακώματα του Μεγάλου Πολέμου. Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ότι, δύο δεκαετίες αργότερα, ο ίδιος άνθρωπος θα αναλάμβανε την εξουσία στη Γερμανία και θα οδηγούσε την Ευρώπη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και στο Ολοκαύτωμα.
Ο Σιδηρούς Σταυρός είχε θεσπιστεί το 1813 από τον βασιλιά της Πρωσίας Φρειδερίκο Γουλιέλμο Γ΄, κατά τους Ναπολεόντειους Πολέμους, και έως τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε εξελιχθεί στο πιο αναγνωρίσιμο στρατιωτικό παράσημο της Γερμανίας. Η απονομή του γινόταν σε δύο βαθμίδες, Β΄ και Α΄ Τάξης, ενώ η δεύτερη προϋπέθετε σχεδόν πάντοτε την προηγούμενη απονομή της πρώτης. Ο Σιδηρούς Σταυρός Α΄ Τάξης απονεμόταν σε όσους είχαν επιδείξει επανειλημμένα εξαιρετική υπηρεσία ή ανδρεία και, στην πράξη, κατέληγε συνήθως σε υπαξιωματικούς και αξιωματικούς.
Ο Χίτλερ είχε καταταγεί εθελοντικά στον βαυαρικό στρατό τον Αύγουστο του 1914 και υπηρετούσε στο 16ο Εφεδρικό Βαυαρικό Σύνταγμα Πεζικού, γνωστό και ως «Σύνταγμα Λιστ». Η θέση του ήταν εκείνη του αγγελιαφόρου για το επιτελείο του συντάγματος. Αποστολή του ήταν να μεταφέρει διαταγές, χάρτες και αναφορές ανάμεσα στο στρατηγείο του συντάγματος και στα τάγματα που βρίσκονταν πιο κοντά στην πρώτη γραμμή. Αν και το στρατηγείο δεν βρισκόταν μέσα στα χαρακώματα, οι αποστολές αυτές πραγματοποιούνταν συχνά υπό εχθρικά πυρά και απαιτούσαν ψυχραιμία, αξιοπιστία και ταχύτητα. Ο ίδιος τραυματίστηκε στη Μάχη του Σομ το 1916 και, δύο χρόνια αργότερα, υπέστη προσωρινή τύφλωση από επίθεση με αέρια.
Σε αντίθεση με έναν διαδεδομένο μύθο, ο Χίτλερ δεν παρασημοφορήθηκε για μία συγκεκριμένη ηρωική πράξη. Η εισήγηση για την απονομή αφορούσε τη συνολική υπηρεσία του κατά τη διάρκεια του πολέμου. Οι προϊστάμενοί του τον περιέγραφαν ως έναν πειθαρχημένο και αξιόπιστο στρατιώτη, πρόθυμο να αναλαμβάνει επικίνδυνες αποστολές μεταφοράς μηνυμάτων ακόμη και σε συνθήκες έντονου βομβαρδισμού. Ηταν η συνέπεια αυτή και όχι κάποιο μεμονωμένο κατόρθωμα που οδήγησε στην απονομή του Σιδηρού Σταυρού Α΄ Τάξης.
Η παρασημοφόρηση υπήρξε αξιοσημείωτη και για έναν ακόμη λόγο. Ο Χίτλερ διατηρούσε τον βαθμό του Gefreiter, αντίστοιχο ενός ανώτερου στρατιώτη, και όχι υπαξιωματικού ή αξιωματικού, στους οποίους απονεμόταν συνήθως η συγκεκριμένη διάκριση. Την εισήγηση υπέγραψε ο άμεσος προϊστάμενός του, ο υπολοχαγός Χούγκο Γκούτμαν, ένας Εβραίος αξιωματικός του βαυαρικού στρατού. Το γεγονός αυτό αποκτά ιδιαίτερη ιστορική σημασία εκ των υστέρων, καθώς μετά την άνοδο των ναζί στην εξουσία ο Γκούτμαν βρέθηκε στο στόχαστρο των αντισημιτικών διώξεων και τελικά διέφυγε στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος υπήρξε καθοριστική εμπειρία για τη ζωή του Χίτλερ. Στο μέτωπο βίωσε την κατάρρευση της αυτοκρατορικής Γερμανίας και τη στρατιωτική ήττα, την οποία δεν αποδέχθηκε ποτέ ως αποτέλεσμα των εξελίξεων στο πεδίο της μάχης. Αντίθετα, υιοθέτησε και αργότερα διέδωσε τον λεγόμενο «μύθο της πισώπλατης μαχαιριάς», σύμφωνα με τον οποίο ο γερμανικός στρατός είχε δήθεν προδοθεί από πολιτικούς, σοσιαλιστές και Εβραίους στο εσωτερικό της χώρας. Η αντίληψη αυτή αποτέλεσε έναν από τους βασικούς ιδεολογικούς πυλώνες του εθνικοσοσιαλισμού.
Παράλληλα, ο ίδιος δεν έπαψε ποτέ να προβάλλει την πολεμική του υπηρεσία ως στοιχείο της δημόσιας εικόνας του. Ο Σιδηρούς Σταυρός Α΄ Τάξης ήταν το παράσημο που φορούσε σχεδόν σε όλες τις δημόσιες εμφανίσεις του και εκείνο για το οποίο δήλωνε ότι ένιωθε τη μεγαλύτερη υπερηφάνεια. Στη ναζιστική προπαγάνδα, ο Χίτλερ παρουσιαζόταν ως ένας απλός στρατιώτης του μετώπου που είχε μοιραστεί τις κακουχίες των συμπολεμιστών του και είχε κερδίσει την αναγνώριση με την προσωπική του αξία.
Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης