Σαν σήμερα: 17 Αυγούστου 986 – Η μάχη στις Πύλες του Τραϊανού

Φόρτωση Text-to-Speech…

Ο θάνατος του Ιωάννη Τσιμισκή τον Ιανουάριο του 976 συνέπεσε χρονικά με την ενηλικίωση του μεγαλύτερου σε ηλικία γιου του Ρωμανού Β΄ και νόμιμου διαδόχου του θρόνου, Βασίλειου Β΄. Ο μικρότερος αδερφός του, Κωνσταντίνος Η΄, με τον οποίο συμβασίλεψαν κατά τα επόμενα πενήντα χρόνια, ήταν τότε μόλις 16 ετών. Μετά τον θάνατο του πατέρα τους, μπορεί τις τύχες της αυτοκρατορίας να διαχειρίστηκαν ο Νικηφόρος Β΄ Φωκάς και ο Τσιμισκής, ωστόσο τα δικαιώματα στον θρόνο των πορφυρογέννητων Βασίλειου και Κωνσταντίνου παρέμειναν αλώβητα.

Κατά τα πρώτα έτη της Αρχής των δύο συναυτοκρατόρων, την πραγματική εξουσία είχε στα χέρια του ο νόθος γιος του Ρωμανού Α΄ Λεκαπηνού, ο παρακοιμώμενος Βασίλειος. Οντας ευνούχος ο ίδιος, δεν μπορούσε να ανέλθει στον θρόνο. Ως εκ τούτου, επέλεξε να κινεί τα νήματα από το παρασκήνιο, προσπαθώντας ταυτόχρονα να εξασθενίζει την επιρροή έτερων αυλικών που βρίσκονταν κοντά στην αυτοκρατορική οικογένεια. Ο Βασίλειος Β΄ μόλις το 985 κατάφερε να απαλλαγεί από την κηδεμονία του Λεκαπηνού, εξορίζοντάς τον και δημεύοντας την περιουσία του.

Ενα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετώπισε ο Βασίλειος κατά περίοδο της Αρχής του ήταν το βουλγαρικό. Μετά τον θάνατο του Τσιμισκή, οι Βούλγαροι υπό την ηγεσία των κομητόπουλων –των τεσσάρων γιων του κόμη Νικολάου–, Δαυίδ, Μωυσή, Ααρών και Σαμουήλ, εξεγέρθηκαν εναντίον της Κωνσταντινούπολης ξεσηκώνοντας τον βουλγαρικό πληθυσμό των Βαλκανίων. Προϊόντος του χρόνου, ξεχώρισε για τη δράση του ο νεότερος, ο Σαμουήλ, ο οποίος αναδείχθηκε σε μείζονα αντίπαλο του Βασίλειου Β΄ για τις επόμενες δεκαετίες.

Επωφελούμενος από την ενασχόληση της κεντρικής κυβέρνησης με την κατάπνιξη των εσωτερικών στάσεων, ο Σαμουήλ πραγματοποίησε σειρά από επιδρομές στη νότια Βαλκανική. Ιδιαίτερα οι επιδρομές του έπληξαν την περιοχή της Θεσσαλίας, καταλαμβάνοντας ακόμη και τη Λάρισα, την οποία έπειτα λεηλάτησε. Στη συνέχεια, και ενώ είχε κυκλοφορήσει η φήμη ότι ο Σαμουήλ ετοιμαζόταν να διεξαγάγει επιδρομές στην Πελοπόννησο, αποχώρησε προς τον βορρά, και συγκεκριμένα προς στις Πρέσπες όπου εγκατέστησε το αρχηγείο του.

Αφού υπέταξε τους εσωτερικούς του αντιπάλους, ο Βασίλειος αποφάσισε να αντιμετωπίσει τον βουλγαρικό κίνδυνο. Το καλοκαίρι του 986 τέθηκε επικεφαλής ενός ισχυρού στρατού και κατευθύνθηκε προς τη Σαρδική (Σόφια), δίχως τη συμμετοχή των ικανότερων στρατηγών του, οι οποίοι βρίσκονταν απασχολημένοι στο ανατολικό μέτωπο πολεμώντας εναντίον των Αράβων. Ο Βασίλειος, ωστόσο, δεν κατάφερε να καταλάβει την πόλη και έπειτα από τρεις εβδομάδες έδωσε τη διαταγή για υποχώρηση. Σύμφωνα με τις πηγές, καθοριστικό ρόλο στην απόφασή του έπαιξε η είδηση ότι ο Σαμουήλ είχε τοποθετήσει ισχυρές δυνάμεις στα γύρω ορεινά περάσματα.

Κατά την υποχώρησή τους, στις 17 Αυγούστου 986, τα βυζαντινά στρατεύματα δέχθηκαν επίθεση στις Πύλες του Τραϊανού από τις δυνάμεις του Σαμουήλ έχοντας μεγάλες απώλειες. Ο Βασίλειος κατάφερε να φτάσει με αρκετούς στρατιώτες έως τη Φιλιππούπολη, όπου τον ανέμενε το απόσπασμα του Λέοντα Μελισσηνού, και να ανασυντάξει τις δυνάμεις του. Δεν κατέστη εφικτό, όμως, να πραγματοποιήσει μια άμεση αντεπίθεση και να επιφέρει ισχυρό πλήγμα στον στρατό του Σαμουήλ.

Η ήττα καταρράκωσε το ηθικό του νεαρού αυτοκράτορα, δίνοντας το θάρρος στους εσωτερικούς του αντιπάλους, που άρχισαν να επεξεργάζονται σχέδια για την ανατροπή του. Αντίθετα, το κύρος του Σαμουήλ ενισχύθηκε. Ο ίδιος πραγματοποίησε σειρά από επιδρομές στη βόρεια Βαλκανική, φθάνοντας έως τη Βοσνία και την Αδριατική στα δυτικά.

Επιμέλεια στήλης: Μυρτώ Κατσίγερα, Βασίλης Μηνακάκης, Αντιγόνη-Δέσποινα Ποιμενίδου, Αθανάσιος Συροπλάκης