Με το βλέμμα στραμμένο στις αντοχές των εθνικών υποδομών και τη βιωσιμότητα της βαριάς βιομηχανίας της χώρας, το συνέδριο ReImagine Tourism 2026 – Σχεδιάζοντας το μέλλον του ελληνικού τουρισμού στον Φάρο (ΚΠΙΣΝ), ανέδειξε τις κρίσιμες προκλήσεις που καθορίζουν την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουριστικού προϊόντος.
Στο επίκεντρο του πάνελ με τίτλο «Οι Κρίσιμοι Πυλώνες του Τουρισμού: Λιμάνια, Αεροδρόμια, Ακτοπλοϊκές, Αεροπορικές» βρέθηκαν η ανάγκη συντονισμού δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, οι επενδύσεις εκσυγχρονισμού, η πίεση από τα καύσιμα και τους ρύπους, τα προβλήματα στον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας (ATC) και το άνοιγμα σε νέες αγορές. Τις θέσεις τους κατέθεσαν ο Πάνος Δικαίος (Διευθύνων Σύμβουλος, Attica Group), ο Γιώργος Καλλιμασιάς (Διευθύνων Σύμβουλος, Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών), ο Μιχάλης Κουβελιώτης (Διευθύνων Σύμβουλος, AEGEAN) και ο Λεωνίδας Παπαϊωάννου (Partner, Government & Public Sector, PwC), υπό τον συντονισμό του δημοσιογράφου της «Καθημερινής», Νίκου Φιλιππίδη.
Στο πάνελ του Συνεδρίου της Καθημερινής, ανοίγοντας τη συζήτηση, ο κ. Φιλιππίδης ανέφερε ότι παρότι το ελληνικό τουριστικό «success story» καθοδηγείται από τον ιδιωτικό τομέα, είναι επιβεβλημένο να ακολουθήσει και ο δημόσιος με σύγχρονες υποδομές. Μόνο έτσι οι υψηλές αφίξεις θα μετουσιωθούν σε καλύτερη ποιότητα, αυξημένες εισπράξεις και μεγαλύτερη παραγωγικότητα για την οικονομία.
Ακτοπλοΐα: Το παραδοσιακό μοντέλο, όπου τα θερινά έσοδα κάλυπταν τις χειμερινές ζημιές, δεν λειτουργεί πλέον
Τον καθοριστικό ρόλο της ακτοπλοΐας ως εθνικής υποδομής ανέδειξε ο κ. Δικαίος, σημειώνοντας ότι συνδέει την ηπειρωτική Ελλάδα με 115 νησιά -εκ των οποίων τα 89 χωρίς αεροδρόμιο- μεταφέροντας το 90% των φορτίων και στηρίζοντας τους νησιώτες όλον τον χρόνο. Μάλιστα, με μόλις το 2% του ευρωπαϊκού πληθυσμού, η Ελλάδα συγκεντρώνει το 18% της ευρωπαϊκής επιβατικής κίνησης στην ακτοπλοΐα.
Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι το παραδοσιακό μοντέλο, όπου τα θερινά έσοδα κάλυπταν τις χειμερινές ζημιές, δεν λειτουργεί πλέον. Η εποχιακή χωρητικότητα (κυρίως ταχύπλοα) υπερδιπλασιάστηκε την τελευταία δεκαετία χωρίς αντίστοιχη άνοδο της κίνησης, το κόστος καυσίμων του κλάδου διπλασιάστηκε εφέτος στα 800 εκατ. ευρώ (από 400 εκατ.), ενώ οι επιβαρύνσεις από τους ρύπους αγγίζουν τα 45 εκατ. ευρώ ετησίως.
Με τη μέση ηλικία του στόλου να εκτιμάται στα 36 έτη έως το 2030 και τις ανάγκες ανανέωσης να υπερβαίνουν τα 3 δισ. ευρώ, η Attica Group ήδη έχει δρομολογήσει επενδύσεις άνω των 500 εκατ. ευρώ για νέα πλοία και εξοικονόμηση ενέργειας.
«Επιστροφή των εσόδων από τους ρύπους»
Ο κ. Δικαίος ζήτησε ολιστική προσέγγιση με ανασχεδιασμό του δικτύου (με έμφαση στη χειμερινή συνδεσιμότητα), αναβάθμιση λιμένων, ευρωπαϊκά εργαλεία και επιστροφή των εσόδων από τους ρύπους, αναγνωρίζοντας παράλληλα ως θετικά τα κρατικά μέτρα για τις ευάλωτες ομάδες και την κάλυψη του 25% της αύξησης των καυσίμων.
Ανάγκη εκσυγχρονισμού του ελέγχου εναέριας κυκλοφορίας
Τη δυναμική των αερομεταφορών, μέσω των οποίων φτάνει πάνω από το 70% των ξένων επισκεπτών, τόνισε ο κ. Καλλιμασιάς: Ο Διεθνής Αερολιμένας Αθηνών που διαχειρίζεται το 40% της εθνικής κίνησης, αναμένεται να ξεπεράσει εφέτος τα 35 εκατ. επιβάτες, έχοντας καταγράψει έως το 2025 αύξηση 33% έναντι των προ πανδημίας επιπέδων, έξι φορές ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (5,6%).
Για να ανταποκριθεί στη ζήτηση, ο ΔΑΑ υλοποιεί επενδυτικό πρόγραμμα άνω των 300 εκατ. ευρώ, που περιλαμβάνει πολυώροφο χώρο στάθμευσης (ολοκλήρωση 2027-2028), 32 νέες θέσεις αεροσκαφών, τερματικό State VIP και βαριά συντήρηση των διαδρόμων.
Παράλληλα, χαρακτήρισε «μεγάλο αγκάθι» τα ζητήματα στον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας (ATC), ζητώντας εκσυγχρονισμό και αύξηση χωρητικότητας. Σε επίπεδο αγορών, σημείωσε τον υπερδιπλασιασμό των πτήσεων από τις ΗΠΑ (με νέες συνδέσεις προς Σιάτλ και Ντιτρόιτ), το άνοιγμα της Ινδίας με την IndiGo και τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό για Λατινική Αμερική και Άπω Ανατολή.
Σοβαρό έλλειμμα ανταγωνιστικότητας λόγω κόστους
Στο υπέρογκο λειτουργικό κόστος εστίασε ο κ. Κουβελιώτης, εξηγώντας ότι τα διπλάσια αεροπορικά καύσιμα, τα βιώσιμα καύσιμα (SAF, με υποχρεωτική χρήση 6% από το 2030) και το Σύστημα Εμπορίας Ρύπων θα κοστίσουν στην AEGEAN περίπου 500 εκατ. ευρώ το 2026.
Αυτό το πλαίσιο, όπως επεσήμανε, δημιουργεί σοβαρό έλλειμμα ανταγωνιστικότητας για τις ευρωπαϊκές αεροπορικές έναντι εταιρειών από γειτονικές χώρες, όπως η Τουρκία.
Η επένδυση της AEGEAN από το 2018 σε αεροσκάφη νέας τεχνολογίας (έως 16% χαμηλότερη κατανάλωση) και η στρατηγική hedging λειτούργησαν ως ανάχωμα εφέτος, ωστόσο η μικρότερη κάλυψη το 2027 ενδέχεται να οδηγήσει σε μείωση χειμερινών δρομολογίων εάν οι τιμές παραμείνουν υψηλές.
Ζήτησε, επίσης, επιτάχυνση των έργων στον ΔΑΑ, άμεση αποσαφήνιση του κόστους χρήσης στο νέο αεροδρόμιο στο Καστέλι (2029) και αξιοποίηση των ήδη πληρωμένων πόρων για το ATC. Παρά τις πιέσεις, με τα νέα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας (έως 8 ώρες πτήσης), η AEGEAN εγκαινιάζει το 2027 απευθείας πτήσεις προς Ινδία (Νέο Δελχί, Μουμπάι), εξετάζοντας παράλληλα την Υποσαχάρια Αφρική, την Κεντρική Ασία, την Ισλανδία και τη Ζανζιβάρη.
Από την πλευρά του, ο κ. Παπαϊωάννου εκτίμησε ότι η πρόοδος των υποδομών που διαχειρίζονται πλέον άνω των 40 εκατ. επισκεπτών ετησίως βρίσκεται σε καλό δρόμο, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, την ανάγκη θωράκισής τους απέναντι στην κλιματική κρίση, τόσο στην πρόληψη όσο και στην ταχεία επανεκκίνηση. Πρότεινε την κατάρτιση ενός ολοκληρωμένου σχεδίου τουριστικής κινητικότητας για τη διασύνδεση πυλών εισόδου και προορισμών, με στόχο την αποσυμφόρηση δημοφιλών περιοχών και τη διεύρυνση του προϊόντος. Τέλος, ανέφερε ότι οι αυξήσεις τιμών πρέπει να είναι προγραμματισμένες και να συνοδεύονται από αναβάθμιση ποιότητας (value for money), προειδοποιώντας ότι η σώρευση φόρων και τελών ελλιμενισμού μπορεί να πλήξει την ανταγωνιστικότητα του ελληνικού τουρισμού.
Προτιμώμενη πηγή στην Google