Φόρτωση Text-to-Speech…
Στο μικροσκόπιο του κυβερνητικού επιτελείου έχει τεθεί η εισφορά αλληλεγγύης συνταξιούχων (ΕΑΣ), με «έσοδο» περίπου 790 εκατ. ευρώ ετησίως, που παρακρατείται από τις συντάξεις και κατευθύνεται στον κουμπαρά της κοινωνικής ασφάλισης, το ΑΚΑΓΕ. Τον Οκτώβριο αναμένεται μια κρίσιμη και καθοριστική δικαστική απόφαση από το Ελεγκτικό Συνέδριο, με ειδικούς της κοινωνικής ασφάλισης και έγκριτους νομικούς να εκτιμούν ότι υπάρχουν ισχυρές πιθανότητες δικαίωσης του συνταξιούχου που έχει προσφύγει, ζητώντας να κριθεί αντισυνταγματικός ο τρόπος με τον οποίο υπολογίζεται σήμερα η ΕΑΣ. Στο πλαίσιο αυτό, οι εισηγήσεις που βρίσκονται στο τραπέζι του οικονομικού επιτελείου προβλέπουν αλλαγές προς έναν πιο αναλογικό τρόπο υπολογισμού, οι οποίες θα μπορούσαν να παρουσιαστούν από τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη από το βήμα της Διεθνούς Εκθεσης Θεσσαλονίκης.
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η ΕΑΣ αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα έσοδα του ΑΚΑΓΕ και ταυτόχρονα μια κράτηση που επηρεάζει εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχους. Θεσπίστηκε με τον ν. 3986/2011 με στόχο την εξασφάλιση της επάρκειας των συντάξεων και της βιωσιμότητας του εθνικού κοινωνικού και συνταξιοδοτικού συστήματος της χώρας με τον σχηματισμό του ΑΚΑΓΕ, που είναι ο ασφαλιστικός κουμπαράς των γενεών, με σωρευμένο κεφάλαιο 23 δισ. ευρώ και έσοδα 790 εκατ. ευρώ τον χρόνο μόνο.
Η εισφορά επιβάλλεται σήμερα σε κύριες συντάξεις πάνω από 1.468 ευρώ, και το κρίσιμο πρόβλημα εντοπίζεται στον τρόπο υπολογισμού της: όταν ο συνταξιούχος περάσει το όριο αυτό, η εισφορά υπολογίζεται επί του συνολικού ποσού και όχι μόνο επί του τμήματος που υπερβαίνει το όριο.
Αυτό είναι και το βασικό σημείο της δικαστικής διαμάχης. Το ερώτημα που καλείται να απαντήσει η Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου δεν είναι απλώς εάν μπορεί να υπάρχει ΕΑΣ, αλλά εάν ο συγκεκριμένος μηχανισμός επιβολής της συνάδει με τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και, κυρίως, της αναλογικότητας. Η πιλοτική δίκη έχει προσδιοριστεί για τις 7 Οκτωβρίου, μετά την αναβολή της προηγούμενης ημερομηνίας.
Η εισφορά αλληλεγγύης αποτελεί τον βασικό χρηματοδότη του ΑΚΑΓΕ, του «κουμπαρά» του ασφαλιστικού συστήματος.
Η πιθανότητα μιας δικαστικής κρίσης που θα επιβάλει αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού της εισφοράς έχει ήδη κινητοποιήσει το οικονομικό επιτελείο, που έχει αναγνωρίσει την προβληματική διαδικασία. Στο τραπέζι βρίσκεται ένα μοντέλο σύμφωνα με το οποίο η ΕΑΣ θα επιβάλλεται μόνο στο ποσό της σύνταξης που υπερβαίνει ένα συγκεκριμένο όριο των 1.468 ευρώ, αντί να υπολογίζεται στο σύνολο της σύνταξης. Παράλληλα, εξετάζεται η μείωση των κλιμακίων, από οκτώ που είναι σήμερα, ώστε το σύστημα να γίνει απλούστερο και περισσότερο αναλογικό.
Η διαφορά για τον συνταξιούχο μπορεί να είναι ουσιαστική. Στο παράδειγμα που έχει εξεταστεί από το οικονομικό επιτελείο, συνταξιούχος με μηνιαία σύνταξη 2.000 ευρώ καταβάλλει σήμερα ΕΑΣ 120 ευρώ, καθώς η εισφορά 6% υπολογίζεται στο σύνολο της σύνταξης. Με το προτεινόμενο μοντέλο, η εισφορά θα επιβάλλεται μόνο στα 532 ευρώ που υπερβαίνουν το όριο των 1.468 ευρώ και, ακόμη και με υψηλότερο συντελεστή, η κράτηση θα περιορίζεται περίπου στα 64 ευρώ. Πρόκειται, επομένως, για μια παρέμβαση που μπορεί να μεταφραστεί σε άμεση αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος για σημαντικό αριθμό συνταξιούχων. Σύμφωνα με τα σενάρια που έχουν εξεταστεί, οι αυξήσεις θα μπορούσαν να κυμανθούν από περίπου 30 ευρώ για μεσαίες συντάξεις έως και πάνω από 100 ευρώ για υψηλότερες συντάξεις, ανάλογα με το τελικό μοντέλο που θα επιλεγεί.
Οι ειδικοί βέβαια επισημαίνουν πως η εξίσωση δεν είναι μόνο κοινωνική και πολιτική. Είναι πρωτίστως δημοσιονομική. Η ΕΑΣ αποτελεί βασικό πόρο του ΑΚΑΓΕ, του αποθεματικού που έχει δημιουργηθεί για τη στήριξη της κοινωνικής ασφάλισης, και κάθε μείωση των κρατήσεων σημαίνει αντίστοιχη απώλεια εσόδων για τον ασφαλιστικό κουμπαρά. Γι’ αυτό και τα προηγούμενα σενάρια αλλαγής των κλιμακίων δεν προχώρησαν, καθώς είχαν υπολογιστεί με κόστος περίπου 150 εκατ. ευρώ τον χρόνο.
Το δεύτερο και ακόμη πιο δύσκολο κεφάλαιο είναι τα αναδρομικά. Εφόσον το δικαστήριο κρίνει ότι ο υφιστάμενος τρόπος υπολογισμού παραβιάζει συνταγματικές αρχές, θα προκύψει ζήτημα για τις κρατήσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί. Η κυβέρνηση, σύμφωνα με το διαθέσιμο υλικό, προσανατολίζεται στην αλλαγή του τρόπου υπολογισμού για το μέλλον (από το 2027 και μετά), ενώ η επιστροφή ποσών προηγούμενων ετών δεν συζητείται.