Πριν από λίγες ημέρες έλαβα μια καταπληκτική φωτογραφία από άγνωστο αναγνώστη. Τιρκουάζ νερά, λαμπερός ήλιος, φίδες, σχίνα, πουρνάρια και, στο βάθος, μια ξερολιθιά που ανέβαινε ατρόμητη το βουνό. Η λεζάντα έγραφε: «Δούκα, χάρισμά σου η Αθήνα!». Χαμογέλασα ανακουφισμένος. Επιτέλους, αντί για τις αμέτρητες φωτογραφίες με σκουπίδια και ασχήμια που λαμβάνω καθημερινά, έφτανε στα χέρια μου μια εικόνα απέραντου κάλλους. Η γαλήνη όμως κράτησε λίγο. Σύντομα με κατέβαλε ένα γνώριμο και βαθιά ελληνικό προληπτικό πένθος. Τα τελευταία χρόνια, όταν κοιτάζω ένα ελληνικό δάσος, είτε αυτό είναι μεσογειακή μακία είτε αποτελείται από ψηλά δέντρα, δυσκολεύομαι να απολαύσω την ομορφιά του. Αντί να το θαυμάσω πιάνω τον εαυτό μου να αναρωτιέται πόσο θα αντέξει. Πότε θα καεί, πότε θα κοπεί, πότε θα χτιστεί. Η χαρά της ομορφιάς έχει δώσει τη θέση της στον φόβο της απώλειας. Μαζί με τον φόβο έρχεται και η εντύπωση ότι στέκεσαι απέναντι σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από εσένα, που δεν μπορείς με τίποτα να ελέγξεις ούτε να προστατεύσεις. Μπορείς να φωνάξεις, να διαμαρτυρηθείς, να δείξεις, να γράψεις, αλλά μέχρι εκεί. Αυτή η αίσθηση ανημποριάς είναι τελικά και το πιο επικίνδυνο κομμάτι της απώλειας, γιατί όταν το μοτίβο επαναλαμβάνεται πολλές φορές, παύεις να πιστεύεις ότι μπορείς να αποτρέψεις την επόμενη. Και έτσι, ο φόβος γίνεται παραίτηση και αρχίζεις να συνηθίζεις την καταστροφή πριν ακόμη συμβεί. Διαβάζω αυτές τις μεγάλες καλοκαιρινές ημέρες για τη ζωή της Λιζ Κρίστι, μιας Αμερικανίδας καλλιτέχνιδος και ακτιβίστριας που θεωρείται από τις σημαντικότερες μορφές της σύγχρονης guerilla gardening.
Στη Νέα Υόρκη του 1970, όπου οι παραμελημένες γειτονιές και τα άδεια παρτέρια ήταν ο κανόνας, η Λιζ Κρίστι μαζί με μια μικρή ομάδα κατοίκων άρχισαν να φυτεύουν εκεί όπου οι άλλοι δεν τολμούσαν ούτε να κοιτάξουν. Το 1973 κατέλαβαν ένα εγκαταλελειμμένο οικόπεδο και το μετέτρεψαν σε κήπο. Το ενδιαφέρον, όμως, δεν είναι μόνο ότι πρασίνισαν μερικά τετραγωνικά μέτρα μιας γκρίζας πόλης. Είναι ότι αρνήθηκαν να δεχτούν την ασχήμια και την αδιαφορία ως κάτι αναπόφευκτο. Κάπως έτσι οι στα όρια της νομιμότητας πράξεις ενός νέου κοριτσιού εξελίχθηκαν σε ένα απίστευτο κίνημα κοινοτικών κήπων, που άλλαξε εντελώς τον τρόπο με τον οποίο οι πόλεις σήμερα αντιμετωπίζουν τους εγκαταλελειμμένους χώρους. Ισως αυτό να είναι και το μεγαλύτερο μάθημα για εμάς που νιώθουμε απελπισία: το αντίθετο της αδυναμίας, δεν είναι πάντα η δύναμη. Μερι-κές φορές είναι απλώς η πράξη.