Πώς ένα ροκ τραγούδι έγινε ο ύμνος της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης στο Μουντιάλ

Πριν το εναρκτήριο ματς της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης με τον Καναδά για τη φάση των ομίλων του Μουντιάλ στο Τορόντο, οι Βόσνιοι φίλαθλοι που βρέθηκαν εκεί -κυρίως μετανάστες που ζουν στη Βόρεια Αμερική- δε σταμάτησαν να χοροπηδούν στους ρυθμούς του «USA» των Dubioza Kolektiv, φωνάζοντας δυνατά το πρώτο κουπλέ του τραγουδιού. Στα ελληνικά πηγαίνει κάπως έτσι: «Είμαι από την Βοσνία, πήγαινε με στην Αμερική / Θέλω πραγματικά να δω το Άγαλμα της Ελευθερίας / Δεν μπορώ να περιμένω, πήγαινε με στις ΗΠΑ/ Πήγαινε με στην Γκόλντεν Γκέιτ, θα προσαρμοστώ».

Ήδη από τον περασμένο Μάρτιο, στο ματς της πρόκρισης στα τελικά του Παγκοσμίου Κυπέλλου, με την Ιταλία, οι φίλαθλοι τραγουδούσαν συνέχεια το τραγούδι, ενώ στο γήπεδο της Ζένιτσα, όπου διεξήχθη ο αγώνας, υπήρχε ένα τεράστιο πανό που έγραφε τους εναρκτήριους στίχους: «Ι am from Bosnia, take me to America».

Τελικά, οι Zmajevi («Δράκοι») πήραν το εισιτήριο για την αμερικανική ήπειρο και ζουν για δεύτερη φορά μετά το 2014 το όνειρο του Μουντιάλ, ενώ οι απανταχού Βόσνιοι ένωσαν τις φωνές τους στο Σαράγεβο, το Μόσταρ, τη Μπάνια Λούκα, αλλά και τις πόλεις που έχουν χτίσει κοινότητες εκτός συνόρων, πάνω στον ρυθμό αυτού του τραγουδιού που έχει μεγάλη σημασία για το συλλογικό ασυνείδητο αυτού το βαλκανικού λαού.

Ένα γλυκόπικρο τραγούδι για τη διασπορά

Αισθάνομαι πως οι Dubioza Kolektiv δε θα ένιωθαν άνετα με τον χαρακτηρισμό «ένα από τα δημοφιλή εξαγώγιμα πολιτιστικά προϊόντα της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης», αλλά είναι το μοναδικό συγκρότημα της χώρας που είναι γνωστό και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, κάνοντας κάθε χρόνο περιοδείες σε μουσικές σκηνές και φεστιβάλ. Δύσκολο να τους χαρακτηρίσεις ως ένα αμιγώς ροκ συγκρότημα, διότι παίρνουν στοιχεία από τα «χάλκινα» παραδοσιακά όργανα, τη ρέγκε, την ηλεκτρονική μουσική, τη τζαζ και φυσικά τη ροκ, τα οποία ξεσηκώνουν το κοινό σε όποιο μέρος κι αν βρεθούν.

Οι στίχοι τους παραμένουν πάντοτε σατιρικοί, σχολιάζοντας την πολιτική πραγματικότητα των Βαλκανίων με τις μεγάλες (αλλά φρούδες) υποσχέσεις, την ακρίβεια και τη διαφθορά, δίχως να κατονομάζουν πρόσωπα. Ενδεικτικά, στο «USA», σχολιάζουν τη μαζική μετανάστευση των νέων που θέλησαν να μείνουν στην πατρίδα τους, αλλά η οικονομική επισφάλεια τους ανάγκασε να αναζητήσουν δουλειές εκτός Βοσνίας.

Το «USA» κυκλοφόρησε το 2011 στο άλμπουμ «Wild West East», ενώ διασκευάστηκε και στη γλώσσα μας από τους Koza Mostra, με τον φροντμαν του συγκροτήματος Ηλία Κόζα να τηρεί το ίδιο πνεύμα στην προσαρμογή των στίχων στα ελληνικά. Παρά την ευφορία που προκαλεί η μουσική του τραγουδιού, το νόημα πίσω από τις λέξεις περιγράφει τη θέληση των μεταναστών να κυνηγήσουν το Αμερικανικό Όνειρο για μια καλύτερη ζωή, με την πραγματική εμπειρία όμως να απομυθοποιεί τις προσδοκίες τους.