Το πρωί της 5ης Αυγούστου, ένας ανώνυμος λογαριασμός από την Ινδία στην πλατφόρμα X δημοσίευσε μία συγκλονιστική είδηση. Ο διοικητής του Σώματος των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν φερόταν να είχε ορκιστεί ότι η χώρα του δεν θα εγκαταλείψει ποτέ τις φιλοδοξίες της για πυρηνικά όπλα, όσο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κατέχουν τέτοια όπλα. Το μήνυμα άφηνε να εννοηθεί ότι το Ιράν είχε αυτοανακηρυχθεί πυρηνική δύναμη.
Παρότι, όμως, καμία ένδειξη δεν υπήρχε ότι οι Φρουροί είχαν δηλώσει κάτι τέτοιο, η είδηση έκανε σύντομα τον γύρο του Διαδικτύου. Το απόσπασμα εμφανίστηκε σε ισραηλινούς λογαριασμούς και στη συνέχεια ισραηλινό τηλεοπτικό δίκτυο αναπαρήγαγε το θέμα, κάνοντας λόγο για την «πρώτη δημόσια παραδοχή ότι το Ιράν εργαζόταν για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας». Εκείνο το βράδυ, η «είδηση» συμπεριελήφθη στην ομιλία του πρωθυπουργού Μπέντζαμιν Νετανιάχου στο εθνικό κοιμητήριο της χώρας, στο όρος Χερτσλ στην Ιερουσαλήμ.
Στις ΗΠΑ, ο πρεσβευτής στα Ηνωμένα Εθνη Μάικ Γουόλτς αναδημοσίευσε το απόσπασμα, όπως έκανε και ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής της Φλόριντα Ρικ Σκοτ. Το Fox News μετέδωσε επίσης τον ισχυρισμό, με παρουσιαστές και καλεσμένους να τον επικαλούνται ως απόδειξη της διπροσωπίας του Ιράν.
Το απόσπασμα, το οποίο αποδόθηκε στον ταξίαρχο Αχμάντ Βαχίντι, ήταν μέρος εκστρατείας που κατάφερε να παραπλανήσει πολιτικούς και ειδησεογραφικά μέσα σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με έρευνα των New York Times.
Η διάδοση του ισχυρισμού έδειξε πόσο εύκολα η ιογενής παραπληροφόρηση μπορεί να διαστρεβλώσει τη δημόσια συζήτηση για θέματα τόσο σοβαρά όσο ο πόλεμος και η ειρήνη.
Δεν είναι σαφές ποιος επινόησε το απόσπασμα. Ωστόσο, φαίνεται ότι σκοπός του ήταν να ενισχύσει τον μακροχρόνιο ισχυρισμό του Νετανιάχου ότι το Ιράν είναι αποφασισμένο να κατασκευάσει πυρηνικό όπλο και ότι ο πόλεμος εναντίον του Ιράν ήταν απαραίτητος.
«Αυτό το απόσπασμα ήταν σαφώς κατασκευασμένο για να μπει σφήνα στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο Ντάρεν Λίνβιλ του Media Forensics Hub στο Πανεπιστήμιο Clemson.
Ο εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ του Ιράν, Εσμαΐλ Μπαγκαεΐ, καταδίκασε την ψευδή ανάρτηση, χαρακτηρίζοντάς την «παράδειγμα του καταιγισμού ψεμάτων κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας», ενώ κατηγόρησε το Ισραήλ για αυτή χωρίς να παρουσιάσει αποδείξεις.
Ο στρατηγός Βαχίντι, ο οποίος ανέλαβε τη διοίκηση των Φρουρών της Επανάστασης τον Μάρτιο, έχει προχωρήσει σε πολυάριθμες δηλώσεις για τον πόλεμο, αλλά όχι για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Πέρυσι, αναφέρθηκε στο θέμα σε συνέντευξή του στα κρατικά μέσα ενημέρωσης μετά τον 12ήμερο πόλεμο με το Ισραήλ, που κορυφώθηκε με αμερικανικούς βομβαρδισμούς. Ερωτήματα σχετικά με την προέλευση του ισχυρισμού τέθηκαν πρώτα από το ισραηλινό ειδησεογραφικό δίκτυο Ynet.
Η πρώτη γνωστή εμφάνιση του αποσπάσματος –στον ινδικό λογαριασμό στο X– έφερε πολλά προειδοποιητικά σημάδια. Ο λογαριασμός, ο οποίος έχει 175.000 ακολούθους, έχει κατηγορηθεί από την κυβέρνηση του Πακιστάν για διασπορά ψευδών ειδήσεων και ισλαμοφοβικό περιεχόμενο. Το αγγλικό κείμενο περιείχε ορθογραφικά και γραμματικά λάθη.
Το αφήγημα εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο ύστερα από ανάρτηση δημοφιλούς ισραηλινού λογαριασμού. «Το καθεστώς δεν ετοιμάζεται να εγκαταλείψει τις πυρηνικές του φιλοδοξίες. Κερδίζει χρόνο. Δεν θα υπάρξει συμφωνία», προειδοποιούσε ο λογαριασμός Mossad Commentary. Μισή ώρα αργότερα, το απόσπασμα εμφανίστηκε σε μια ανάρτηση στα αγγλικά από το ισραηλινό Κανάλι 14, έναν ιδιωτικό, συντηρητικό τηλεοπτικό σταθμό που υποστηρίζει τον Νετανιάχου. Αυτή η ανάρτηση, η οποία ισχυριζόταν ότι ήταν η πρώτη φορά που το Ιράν παραδεχόταν πως επιδιώκει τη βόμβα, έχει προβληθεί περισσότερες από 440.000 φορές. Ο γιος του Νετανιάχου, Γιαΐρ, podcaster και πολιτικός σύμβουλος που ζει στο Μαϊάμι, απάντησε στις αναρτήσεις στο Ισραήλ μέσα σε λίγα λεπτά. Σε λιγότερο από τρεις ώρες η αφήγηση εμφανίστηκε στην ομιλία του πατέρα του. «Ακούσαμε σήμερα τον διοικητή των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, Βαχίντι, να δηλώνει ρητά την πρόθεση του Ιράν να συνεχίσει να αναπτύσσει πυρηνικά όπλα», επισήμανε ο πρωθυπουργός.
Ο Ετάν Αζριέλ, συνιδρυτής της ισραηλινής οργάνωσης fact-checking Bodkim, αναφέρει ότι το απόσπασμα «αποκτούσε αξιοπιστία κάθε φορά που ένα μέσο ή ένας πολιτικός το επαναλάμβανε», τροφοδοτώντας τη διάδοσή του.
Στην Ουάσιγκτον, ο ισχυρισμός προκάλεσε αρχικά σοκ, με τον πρέσβη Γουόλτς να τον αναδημοσιεύει. Το Ιράν «παραδέχεται επιτέλους αυτό που ήταν προφανές εδώ και χρόνια», έγραψε ο Γουόλτς στο Χ.
Οι αμφιβολίες, όμως, άρχισαν να κυριαρχούν. Η ανάρτηση του Γουόλτς αφαιρέθηκε από το X χωρίς εξήγηση. Την Πέμπτη, έπειτα από ερωτήσεις των Times, ο Χέμερ διάβασε δήλωση στον αέρα λέγοντας ότι το Fox έμαθε ότι το απόσπασμα ήταν «ανεπιβεβαίωτο και ανακριβές».
Ο Λίνβιλ του Πανεπιστημίου Clemson περιέγραψε τη διάδοση του ισχυρισμού ως κλασικό παράδειγμα «νομιμοποίησης αφήγησης», τακτική που χρησιμοποιούν οι προπαγανδιστές για να διασπείρουν και στη συνέχεια να αναμειγνύουν ψευδείς πληροφορίες μέσω διαφορετικών πηγών ώστε να φαίνονται αυθεντικές.