Ξύπνησα από το μουγκρητό του αλυσοπρίονου. Πετάχτηκα και έβγαλα το κεφάλι μου από το παράθυρο, προσπαθώντας να εντοπίσω την πηγή του κακού. Τέσσερις υπάλληλοι της δημοτικής υπηρεσίας Πρασίνου είχαν βαλθεί να κόψουν τα δέντρα του δρόμου. «Είστε με τα καλά σας;» τους φώναξα. «Κόβετε υγιή δέντρα 20 μέτρων που μας χαρίζουν τόση σκιά; Είναι Αύγουστος, να μας πεθάνετε θέλετε;». Οι υπάλληλοι με κοίταζαν με απορία. Πιθανότατα δεν είχαν ακούσει ποτέ για το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας, που μετά τους καύσωνες της Ευρώπης μονοπωλεί τη διεθνή επικαιρότητα. «Ποιος έδωσε αυτή την εντολή;», ρώτησα. Από το βλέμμα τους κατάλαβα πως απάντηση δεν επρόκειτο να λάβω. «Θα κάνω καταγγελία», είπα κι έκλεισα το παράθυρο, αδυνατώντας να αντέξω άλλο τον εκκωφαντικό ήχο του αλυσοπρίονου και τη φρικτή εικόνα των καρατομημένων κορμών.
Τις ώρες που ακολούθησαν το σοκ της κοπής, φρόντισα να μάθω «τα πάντα» για τα δέντρα του δρόμου μου. Οι αείλανθοι ή αλλιώς τα «δέντρα τ’ ουρανού», κατάγονται από την Κίνα και εισήχθησαν στην Ευρώπη τον 18ο αιώνα. Στην Αθήνα άρχισαν να φυτεύονται συστηματικά στα τέλη του 19ου αιώνα, λόγω της ταχύτατης ανάπτυξής τους και της αντοχής τους στις δύσκολες αστικές συνθήκες. Με την πάροδο των δεκαετιών εξαπλώθηκαν επικίνδυνα και σήμερα θεωρούνται χωροκατακτητικό είδος, γεγονός που δικαιολογεί τη μείωσή τους. Ομως, σε μια πυκνοδομημένη πόλη όπως η Αθήνα, όπου οι δημόσιοι χώροι πρασίνου είναι περιορισμένοι, το ερώτημα δεν είναι απλώς αν ένα δέντρο θεωρείται «παρασιτικό». Το βασικό ερώτημα αφορά το συνολικό ισοζύγιο οφέλους και κόστους. Ακόμη και τα είδη που δεν θεωρούνται ιδανικά μπορούν να προσφέρουν σημαντικά οφέλη: σκιά και μείωση της θερμοκρασίας, δέσμευση διοξειδίου του άνθρακα, ενδιαίτημα για πουλιά, ομορφιά, αναψυχή, ψυχολογικά οφέλη για τους κατοίκους. Εξάλλου, τόσο ο Οργανισμός Τροφίμων και Γεωργίας του ΟΗΕ (FAO) όσο και ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος (EEA) τονίζουν ότι τα ώριμα αστικά δέντρα, ακόμη και όταν ανήκουν στις μη ιδανικές κατηγορίες, αποτελούν αναντικατάστατο φυσικό κεφάλαιο και η οικολογική τους αξία δεν αντισταθμίζεται με εκείνη των νεοφυτευμένων δέντρων.
Διαβάζω πως η μικρή καναδική πόλη Terrasse-Vaudreuil έγινε η πρώτη στον κόσμο που αναγνώρισε επισήμως τα δέντρα ως ζωντανές οντότητες με θεμελιώδη δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στη ζωή και την αναγέννηση. Η πόλη δεσμεύτηκε ότι κάθε αναγκαία κοπή θα συνοδεύεται από μέτρα αντικατάστασης, αναγνωρίζοντας τα δέντρα ως κρίσιμη υποδομή για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης. Ευγενές και σωστό δεν ακούγεται;