Φόρτωση Text-to-Speech…
Είναι ένας μικρός δρόμος, η οδός Κω, σε ένα από τα καλύτερα σημεία της Πατησίων. Eίναι στο ύψος της άλλοτε λαμπρά μεσοαστικής περιοχής Αγγελοπούλου – Κεφαλληνίας, κάτω από τη Δροσοπούλου. Αν κατεβεί κανείς την οδό Πιπίνου, δρόμος που προκαλεί βαθύτατες συνηχήσεις αστικού πολιτισμού, θα βρει τη μικρή και στενή οδό Κω. Εκτείνεται από την Τροίας ώς την Ανδρου. Ανάμεσα τέμνει η οδός Πιπίνου.
Εκ πρώτης όψεως δεν υπάρχει κάτι αξιοσημείωτο σε αυτόν τον δρόμο. Τίποτε αξιοπρόσεκτο πλην ορισμένων καταλοίπων της πρότερης ζωής του. Ως συλλέκτης αστικών ερειπιώνων, που βρίθουν άλλωστε στις συνοικίες της πρωτεύουσας, στάθηκα με προσοχή και αυξανόμενη περιέργεια μπροστά σε ένα τέτοιο αστικό χάλασμα στην οδό Κω. Στέκει παραπλεύρως ενός ψηλού, παλαιού, συντηρημένου κτίσματος, που πιάνει τρεις δρόμους (Δροσοπούλου, Πιπίνου και Κω). Το πλάι του κτιρίου αυτού μας αποκαλύπτει μια εντυπωσιακή, στριφογυριστή σκάλα, από αυτές που παλιά ονόμαζαν υπηρεσίας, και ακουμπά στον ερειπιώνα που αρχικά προκάλεσε το ενδιαφέρον μου.
Είναι ένα ψηλό σπίτι, με δύο πατώματα, τώρα θλιβερά εγκαταλελειμμένο, με χτισμένη την κάτω ζώνη έτσι ώστε να μην μπορεί κανείς να το παραβιάσει. Ενα τοιχίο από τσιμεντόλιθους έχει σφραγίσει την αυλόπορτά του, που, όπως προκύπτει από την παρατήρηση των όγκων του σπιτιού, ήταν η κεντρική είσοδος. Το γοητευτικό στοιχείο σε αυτό το ρημαγμένο σπίτι είναι το προστώο κατά το πρότυπο ημιεξοχικών επαύλεων της δεκαετίας του 1920. Εκείνα τα χρόνια πρέπει να χτίστηκε αυτό το άλλοτε αρχοντόσπιτο της οδού Κω.
Πιο κάτω στον ίδιο στενό δρόμο, προς την οδό Ανδρου, στον αριθμό 4 της οδού Κω, μια παλιά διπλοκατοικία, έρημη και αυτή, μας δείχνει την κλίμακα της γειτονιάς όταν χτιζόταν στα χρόνια του Μεσοπολέμου. Είναι ένα ευγενές εκλεκτικιστικό κτίσμα χτισμένο πιθανώς γύρω στο 1920 για δύο ανεξάρτητες κατοικίες με δύο εξώστες και δύο εξώθυρες, λεηλατημένες δυστυχώς όπως συμβαίνει λίγο-πολύ παντού στα κλειστά σπίτια της Αθήνας. Κοιτούσα το σπίτι αυτό και έφερνα στον νου την προπολεμική όψη της γειτονιάς όταν σπίτια διώροφα και τριώροφα ήταν ταιριαστά με το πλάτος των δρόμων.
Αλλά βρισκόμουν σε ένα κομμάτι της Πατησίων που υπήρξε ονομαστό και για την επόμενη περίοδο αστικής ακμής, από το 1950 ώς το 1970. Σήμερα βλέπω πλέον με άλλο μάτι τις αρχοντικές πολυκατοικίες που αντικατέστησαν πριν από 60 και 70 χρόνια σπίτια σαν αυτά που θαύμαζα προ ολίγου. Είναι φανερό πως οι ιεραρχήσεις της μεταπολεμικής εποχής έφεραν έναν άλλον τρόπο ζωής, που, τότε, ήταν επιθυμητός, ζηλευτός και καινοτόμος.
Εβλεπα τις πολυκατοικίες στην Ανδρου ή στην Πιπίνου. Καλοδουλεμένες, κομψές, επιβλητικές. Το ίδιο ύφος υπάρχει σε όλη την περιοχή από το Πεδίον του Αρεως προς την πλατεία Αμερικής και πέρα. Αρχοντικές και χτισμένες με καλά υλικά, οικοδομές του ’50 και του ’60 και μερικές πιο παλιές, καθώς η ανοικοδόμηση και η ζήτηση για μοντέρνα διαμερίσματα είχαν αρχίσει στην Πατησίων από τα μέσα της δεκαετίας του 1920. Προπολεμικές πολυκατοικίες, όπως αυτή στη συμβολή της Δροσοπούλου με την Πιπίνου 15, έδιναν τον μεγαλοαστικό τόνο στη γειτονιά, απέναντι από την κομψή επίσης μεσοπολεμική διπλοκατοικία με εισόδους επί της Δροσοπούλου 18. Βλέπεις τα κτίρια αυτά και έχεις τον χάρτη της αθηναϊκής κοινωνιολογίας.
Αυτό που παρουσιάζεται πλέον μπροστά στα δικά μας μάτια του 21ου αιώνα, είναι ένα αμάλγαμα αστικού πολιτισμού, από το 1920 ώς το 1980, με διαστάσεις, ερμηνείες και παραμέτρους πολύ πιο σύνθετες, ενδιαφέρουσες και γοητευτικές από όσες του δίνουμε χωρίς δεύτερη σκέψη.
Εστίασα σε ένα μικρό κομμάτι της Πατησίων ως δείγμα ενός ολόκληρου πολιτισμού. Υπάρχει μια αστική κουλτούρα της μεσαίας τάξης ως παρακαταθήκη μιας άλλοτε δημοφιλέστατης περιοχής της Αθήνας.