Φόρτωση Text-to-Speech…
Στον Πύργο της Τήνου, το μάρμαρο είναι κάτι περισσότερο από υλικό. Είναι η πρώτη ύλη της τοπικής οικονομίας, της καλλιτεχνικής παράδοσης και της συλλογικής μνήμης. Στα εργαστήρια του χωριού οι μαρμαρογλύπτες εξακολουθούν να δουλεύουν με τεχνικές που περνούν από γενιά σε γενιά, ενώ το Μουσείο Μαρμαροτεχνίας από το Πολιτιστικό Ιδρυμα Ομίλου Πειραιώς καταγράφει αυτή τη συνέχεια, από την εξόρυξη του λίθου και τα εργαλεία του τεχνίτη μέχρι τη μεταμόρφωσή του σε γλυπτό. Είναι ένα μουσείο αφιερωμένο όχι μόνο στο αντικείμενο, αλλά και στη γνώση που το συνοδεύει.
Δεν θα μπορούσε λοιπόν να υπάρξει καταλληλότερος καλλιτέχνης από τον Αργύρη Ραλλιά για να παρουσιάσει μέσα σε αυτό το φορτισμένο περιβάλλον την ατομική του έκθεση. Αλλωστε ο 33χρονος γλύπτης από την Κύθνο, που μεγάλωσε μέσα στο μαρμαράδικο του πατέρα του, γνωρίζει καλά τον Πύργο και την Τήνο. Το 2014 αποφοίτησε με άριστα από τη Σχολή Καλών Τεχνών Πανόρμου, πριν συνεχίσει τις σπουδές του στην ΑΣΚΤ και τις ολοκληρώσει στην ιστορική σχολή γλυπτικής της Καράρα στην Ιταλία.
«Δεν θα ξεχάσω ποτέ εκείνη την Τετάρτη το βράδυ, με το πλοίο “Aqua Spirit”, όταν έφθασα μόνος στην Τήνο. Ο Πύργος, όπως φάνηκε μέσα από το ταξί μετά τα Υστέρνια, ήταν η πρώτη εικόνα ενός τόπου που αγάπησα πολύ», διηγείται ο ίδιος ανακαλώντας την πρώτη άφιξή του στο νησί, ως επιλαχών στο προπαρασκευαστικό και επαγγελματικό σχολείο Καλών Τεχνών Πανόρμου Τήνου. «Για πολύ καιρό δεν καταλάβαινα τι σημαίνει να είναι κανείς γλύπτης. Δεν είχα πάει ποτέ σε έκθεση, δεν γνώριζα αυτόν τον κόσμο. Ηξερα όμως ότι αγαπούσα τη γλυπτική, είτε ήταν πηλός, είτε μάρμαρο, είτε γύψος. Η καθημερινή εργασία στο εργαστήριο ήταν αρκετή για να με πείσει».
Η έκθεση «Λιτανεία» του Ραλλιά, λοιπόν, αποκτά μέσα σε αυτό το μουσείο και στο συγκεκριμένο χωριό ιδιαίτερη βαρύτητα, επειδή δεν συνομιλεί μόνο με το μάρμαρο ως γλυπτικό μέσο, αλλά και με τον τόπο που το γέννησε. Ο τίτλος «Λιτανεία», όπως τον επέλεξε ο ιστορικός τέχνης – επιμελητής Χριστόφορος Μαρίνος, μιλάει για την ανόθευτη πνευματικότητα της πίστης των απλών ανθρώπων, για την ανακουφιστική βραδύτητα του βίου κοντά στη φύση και για τον ρυθμό της μνήμης. Τα έργα ζητούν από τον θεατή να επιβραδύνει, να πλησιάσει την ύλη, να αναγνωρίσει το βάρος των πραγμάτων πίσω από τη φαινομενική ελαφρότητα των γλυπτών αντικειμένων και να εκτιμήσει μόνος του τα ουσιώδη της ζωής.
Δεκατρία έργα παρουσιάζονται εδώ –ελάχιστα παλιότερα, τα περισσότερα σύγχρονα– και όλα είναι συνδεδεμένα με τη ζωή των Κυκλάδων. «Η γλυπτική του Ραλλιά σχετίζεται βαθιά με την αφήγηση. Κάθε έργο μοιάζει να έχει πίσω του μια ιστορία βγαλμένη από την κοινότητα και από τη ζωή στην επαρχία», σχολιάζει ο κ. Μαρίνος.
Στον μικρό εξώστη του μουσείου, με φόντο τους ξερολιθικούς λόφους της Τήνου, ένα κατσικάκι ισορροπεί πάνω σε ένα σύμπλεγμα από μπετόβεργες. Η πρώτη εντύπωση είναι σχεδόν κωμική· αμέσως μετά γίνεται ανησυχητική. Το έργο «Αναμονή» αντιπαραθέτει δύο κόσμους: το ζώο, σύμβολο μιας αγροτικής ζωής που παραμένει εναργή στη μνήμη του νησιού, και τις σιδερένιες ράβδους που παραπέμπουν στους γυμνούς σκελετούς των νέων οικοδομών. Ο Ραλλιάς στήνει ένα απλό αλλά εύστοχο εικαστικό λογοπαίγνιο. Η «Αναμονή» είναι ταυτόχρονα εκείνοι που μένουν πίσω περιμένοντας και το πανωσήκωμα μιας οικοδομής. Ανάμεσά τους η φύση εγκλωβίζεται.
«Για πολύ καιρό δεν καταλάβαινα τι σημαίνει να είναι κανείς γλύπτης. Ηξερα όμως ότι αγαπούσα τη γλυπτική, είτε ήταν πηλός, είτε μάρμαρο, είτε γύψος», αναφέρει ο καλλιτέχνης.
Στο εσωτερικό του μουσείου, ένα παλιό ξύλινο εικονοστάσι από την Κύθνο, οικογενειακό κειμήλιο της γιαγιάς του καλλιτέχνη, μετατρέπεται σε τόπο αργόσυρτης λιτανείας. Στην ομώνυμη γλυπτική σύνθεση, αλαβάστρινα σαλιγκάρια σκαρφαλώνουν πάνω στο ξύλο. Φαίνονται ακίνητα και εύθρυπτα, σαν να έχουν στεγνώσει από τη λειψυδρία που απειλεί πλέον τις Κυκλάδες. Κι όμως, δύσκολα ο θεατής αντιστέκεται στην αίσθηση ότι κινούνται· έστω ανεπαίσθητα.
Η «Τελευταία βουτιά» είναι μια εγκατάσταση που φέρνει στον νου κάποιο χιουμοριστικό στιγμιότυπο. Ενας τουρίστας συναντά στη βουτιά του μια ξερή αστοιβή και τα πόδια του μένουν να αιωρούνται στον αέρα θυμίζοντας ανεστραμμένη πόζα μπαλέτου. Το κολύμπι τελειώνει μέσα στα αγκάθια και ο γλύπτης μοιάζει να αναρωτιέται: Μήπως η αντοχή των νησιών του Αιγαίου έχει εξαντληθεί;
Μουσείο Μαρμαροτεχνίας – Πολιτιστικό Ιδρυμα Ομίλου Πειραιώς. Διάρκεια έκθεσης έως 30/11.