Φόρτωση Text-to-Speech…
Η χρήση της ψηφιακής κάρτας εργασίας σε πάνω από 2 εκατ. εργαζομένους του ιδιωτικού τομέα, μπορεί να έφερε στο φως ένα σημαντικό μέρος της «μαύρης» ανασφάλιστης ή υποασφαλισμένης και υποδηλωμένης εργασίας, δεν κατάφερε όμως να εξαλείψει το φαινόμενο. Ο Σύλλογος Ιδιωτικών Υπαλλήλων «Η Ενωση» προχώρησε στην καταγραφή καταγγελιών από εργαζομένους σε εστίαση, τουρισμό, λιανεμπόριο, καθαριότητα, φύλαξη και διανομή, και τα αποτελέσματα είναι άκρως αποκαλυπτικά. Γιατί μπορεί με τη χρήση της ψηφιακής κάρτας ο εργαζόμενος να εμφανίζεται πλέον στο σύστημα, όμως η έκταση της εργασίας του να παραμένει αόρατη.
Παρά τα προβλήματα, η εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας αποδίδει, καθώς στο πρώτο πεντάμηνο του 2026 συνεχίζεται η μεγάλη αύξηση των υπερωριών.
Η έρευνα δείχνει ότι η εργοδοτική παραβατικότητα δεν υποχώρησε παντού. Σε αρκετές περιπτώσεις άλλαξε μορφή και προσαρμόστηκε στις τεχνικές και θεσμικές δυνατότητες του συστήματος. Το βασικό εύρημα της έρευνας είναι ότι το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο αν πραγματοποιείται μια ψηφιακή σήμανση, αλλά αν αυτή αντιστοιχεί στην πραγματική έναρξη και λήξη της εργασίας. Εργαζόμενοι περιγράφουν πρόωρη προσέλευση χωρίς καταγραφή, συνέχιση της εργασίας μετά τη σήμανση εξόδου, διαλείμματα που υπάρχουν μόνο στο πρόγραμμα, εκ των υστέρων αλλαγές του ωραρίου και εικονικούς χαρακτηρισμούς απλών υπαλλήλων ως «υπευθύνων», «προϊσταμένων» ή στελεχών εμπιστοσύνης. Ιδιαίτερη σημασία έχει η περίπτωση των εικονικών «υπευθύνων». Ο τίτλος ευθύνης χρησιμοποιείται σε ορισμένους χώρους όχι για να αποδώσει πραγματική διοικητική εξουσία και αντίστοιχη αμοιβή, αλλά για να διευρύνει την εργοδοτική απαίτηση διαθεσιμότητας και να θολώσει τα όρια του χρόνου εργασίας.
Ο σερβιτόρος, η καμαριέρα, ο ταμίας ή ο μάγειρας παραμένουν ουσιαστικά απλοί μισθωτοί, αλλά φορτώνονται έναν τίτλο που αξιοποιείται όταν πρέπει να καλυφθεί κενό, να παραταθεί η βάρδια ή να μετακυλιστεί ευθύνη. Κεντρικό συμπέρασμα. Η ψηφιοποίηση της δήλωσης δεν εξουδετερώνει την ανισορροπία δύναμης μέσα στον χώρο εργασίας. Οταν ο εργοδότης ελέγχει την οργάνωση της βάρδιας και ο εργαζόμενος φοβάται την απόλυση, τη μείωση των ημερών εργασίας ή τη μη ανανέωση της εποχικής σύμβασης, μπορεί να δημιουργηθεί μια ψηφιακά τακτοποιημένη αλλά ουσιαστικά ανακριβής εικόνα.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε, πως κατά το πρώτο πεντάμηνο του 2026 συνεχίζεται η μεγάλη αύξηση των υπερωριών, που σε συνδυασμό και με την αύξηση των προσλήψεων, οδήγησε τον ΕΦΚΑ στη δημιουργία πλεονάσματος ύψους 517 εκατ. ευρώ. Εκτιμάται δε, ότι περίπου το 30% των επιπλέον εσόδων προέρχεται από τις 3,5 εκατ. υπερωρίες που δηλώθηκαν μέσω της ψηφιακής κάρτας, οι οποίες άλλωστε ήταν αυξημένες κατά 37%, σε σχέση με το αντίστοιχο πεντάμηνο του 2025.
Η μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση στο 5μηνο καταγράφεται στον κλάδο χονδρικό εμπόριο (+208%), ενώ ακολουθούν οι διοικητικές και υποστηρικτικές δραστηριότητες (+203%), η εστίαση (+111%), τα σούπερ μάρκετ (+47%), οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες ( +38%) και ο τουρισμός (+32%). Σε απόλυτο αριθμό ωρών, τη μεγαλύτερη συμβολή στην αύξηση του 5μήνου έχουν το χονδρικό εμπόριο (+371.869 ώρες), η εστίαση (+234.684 ώρες) και η βιομηχανία (+142.936 ώρες).
Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι η κάρτα έφερε στην επιφάνεια χρόνο εργασίας που προηγουμένως δεν καταγραφόταν επαρκώς. Δεν αποδεικνύουν όμως, όπως επισημαίνει και «Η Ενωση», ότι το σύνολο της πραγματικής απασχόλησης καταγράφεται σήμερα. Στον αντίποδα, η έκταση των ευρημάτων της Επιθεώρησης Εργασίας επιβεβαιώνει ότι η παραβατικότητα δεν αποτελεί περιθωριακό φαινόμενο. Η μη καταγραφή του χρόνου εργασίας και η μη ορθή χρήση της ψηφιακής κάρτας βρίσκονται συνεχώς στην πρώτη γραμμή των διαπιστωμένων παραβάσεων.
Και όπως καταγγέλλουν οι εργαζόμενοι και διαπιστώνει η συνδικαλιστική οργάνωση, υπάρχουν επαναλαμβανόμενες πρακτικές που παρατηρούνται σε τμήμα της αγοράς και δημιουργούν αθέμιτο ανταγωνισμό ακόμη και εις βάρος των εργοδοτών που τηρούν τη νομοθεσία. Ετσι, για παράδειγμα:
• Η έναρξη της βάρδιας, το πρώτο δηλαδή χτύπημα της κάρτας, σημαίνεται στο σύστημα «Εργάνη», αφού έχει ήδη γίνει ενημέρωση βάρδιας, παραλαβή ταμείου, προετοιμασία τραπεζιών ή έλεγχος κρατήσεων.
• Η έξοδος ή το δεύτερο χτύπημα μέσα στην ημέρα σημαίνεται μεν στη δηλωμένη ώρα, ακολουθούν όμως εργασίες, όπως κλείσιμο, καθαριότητα, απολογισμός ταμείου ή εξυπηρέτηση των πελατών που παραμένουν.
• Το διάλειμμα εμφανίζεται στο πρόγραμμα, αλλά ο εργαζόμενος συνεχίζει να απαντά στο τηλέφωνο, να παρακολουθεί παραγγελίες ή να καλύπτει το ταμείο.
• Απλοί υπάλληλοι χαρακτηρίζονται «υπεύθυνοι» χωρίς πραγματική εξουσία, προκειμένου να καλλιεργηθεί η αντίληψη ότι δεν έχουν σαφή όρια ωραρίου.
• Οι αλλαγές στο πρόγραμμα και οι υπερωρίες καταχωρίζονται απολογιστικά, με τον εργαζόμενο να μη γνωρίζει πάντοτε τι ακριβώς δηλώθηκε.
• Η έλλειψη σήμανσης παρουσιάζεται ως παράλειψη του ίδιου του εργαζομένου ακόμη και όταν έχει προηγηθεί σχετική οδηγία από την επιχείρηση.
Το αποτέλεσμα σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, είναι μια ψηφιακά νομιμοφανής εικόνα. Ο εργαζόμενος υπάρχει στο σύστημα, αλλά η έκταση της εργασίας του μπορεί να παραμένει αόρατη.