Φόρτωση Text-to-Speech…
Η Ιστορία παίζει παράξενα παιχνίδια. Το 1848 η Ευρώπη ταλανιζόταν από τη λεγόμενη «Ανοιξη των Λαών», με μαζικές λαϊκές εξεγέρσεις και απαίτηση για ριζοσπαστικές κοινωνικές και πολιτικές αλλαγές. Στη Γαλλία κατέπεσε ξανά η μοναρχία και στην Αυστριακή Αυτοκρατορία ο καγκελάριος Μέτερνιχ έχασε την εξουσία. Τον Φεβρουάριο εκείνης της χρονιάς, ο Φρειδερίκος Ενγκελς έγραφε: «Μπήκε καλά το 1848».
Στη Μεγάλη Βρετανία, την ίδια περίοδο, επικρατούσε μάλλον ησυχία. Ηταν όμως εκεί, στο Λονδίνο, εκείνον ακριβώς τον μήνα του 1848, που τυπώθηκε ένα φυλλάδιο 23 σελίδων στα γερμανικά. Το συνυπέγραφαν ο Ενγκελς και ο Καρλ Μαρξ. Ο αντίκτυπός του στην αρχή δεν ήταν εντυπωσιακός. Σήμερα όμως ξέρουμε ότι το «Κομμουνιστικό Μανιφέστο» αποτελεί κείμενο εμβληματικό. Η πρώτη του πρόταση: «Ενα φάντασμα πλανιέται πάνω από την Ευρώπη. Το φάντασμα του κομμουνισμού».
Οι Βρετανοί παρακολουθούσαν με περιέργεια την περιπλάνηση αυτού του φαντάσματος πάνω από τη Γηραιά Ηπειρο, την ίδια στιγμή που ο Μαρξ αναγκαζόταν να αλλάξει χώρες λόγω των πεποιθήσεών του: από το Βέλγιο εκτοπίστηκε στη Γαλλία και από εκεί κατέληξε, το 1849, στο Λονδίνο. Εκεί βρέθηκε και ο Ενγκελς, αν και εκείνος ήξερε καλά την Αγγλία από πολύ νωρίτερα.
Ο Μαρξ εκεί περίμενε να δει την επανάσταση που οραματιζόταν να παίρνει σάρκα και οστά. Μάταια όμως. Το 1883 πέθανε, θρηνώντας για ένα μέλλον που δεν ήρθε ποτέ ενόσω εκείνος ζούσε.
Η Αγγλία δεν ήταν ποτέ το ιδανικό μέρος για επαναστάσεις. Ειδικά την περίοδο που οι Μαρξ – Ενγκελς βρίσκονται εκεί, οι βικτωριανοί Αγγλοι έχουν άλλες προτεραιότητες και τάσεις. Μεταξύ των άλλων, νοσταλγούν μια Αγγλία ειδυλλιακή, χαμένη για πάντα: τη μυθική Αγγλία του βασιλιά Αρθούρου. Τη μοιραία εκείνη χρονιά, το 1848, είχε ιδρυθεί η Αδελφότητα των Προραφαηλιτών – ζωγράφοι και διανοούμενοι ανέδειξαν αυτό το μυστήριο μιας Αγγλίας μεσαιωνικής, φαντασιακής στην ουσία.
Παρά τις τεράστιες κοινωνικές αδικίες, στη βικτωριανή Αγγλία, που ήταν ονομαστή για τον ορθολογισμό και την αυστηρότητά της, η αντίδραση δεν ήρθε με τη μορφή κάποιας κοινωνικής επανάστασης: το 1852 ένα μέντιουμ από την Αμερική, η Μαρία Μπ. Χέιντεν, κατέφτασε στο Λονδίνο προκαλώντας αίσθηση. Ετσι ξεκίνησε η μανία των βικτωριανών για τον πνευματισμό: την πίστη στην παρουσία των πνευμάτων των νεκρών. Δεν ήταν το φάντασμα του κομμουνισμού, αλλά τελείως διαφορετικά φαντάσματα που γοήτευσαν τους Αγγλους.
Και γιατί όχι; Ακουγαν φωνές μέσω μιας νέας εφεύρεσης, του τηλεφώνου· μέσω του τηλεγράφου επικοινωνούσαν με κάποιον που επίσης δεν έβλεπαν· ο χρόνος και ο χώρος έμοιαζαν να χάνουν την παλιά τους σημασία. Ο ηλεκτρισμός έδειχνε επίσης σαν κάτι υπερφυσικό. Στη δε γεωμετρία άρχισε να γίνεται λόγος για άλλες διαστάσεις. Μήπως εκεί ζούσαν τα φαντάσματα;
Παράξενα πράγματα. Να επικρατεί πολιτικός και κοινωνικός αναβρασμός και όμως να μιλάμε για φαντάσματα. Ή μήπως όχι και τόσο; Η συνέχεια αύριο.