Οι μαρτυρίες που έμειναν χαραγμένες στους τοίχους της Κομαντατούρ [βίντεο]

Το κτίριο της Εθνικής Ασφαλιστικής στην οδό Κοραή 4, στο κέντρο της Αθήνας, επιτάχθηκε κατά τη γερμανική Κατοχή και μετατράπηκε σε έδρα του γερμανικού Φρουραρχείου (Kommandatur).

Τα υπόγειά του, έξι μέτρα κάτω από το έδαφος, έγιναν κρατητήρια, όπου οι συλληφθέντες παρέμεναν από μία έως τριάντα ημέρες προτού μεταφερθούν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης και φυλακές.

Αρκετές δεκαετίες μετά, οι τοίχοι εξακολουθούν να «μιλούν» για όσα συνέβησαν εκεί. Τα χαράγματα των κρατουμένων, γνωστά ως ακιδογραφήματα, περιλαμβάνουν ονόματα, ημερομηνίες, μηνύματα, πορτρέτα και σκίτσα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι εκκλήσεις για νερό, χαραγμένες στις βαριές σιδερένιες πόρτες: «νερό», «χωρίς νερό», «θέλω νερό».

Οι ναζί δεν άφησαν αρχεία, με αποτέλεσμα η ιστορία του χώρου να ανασυντίθεται μέσα από τα σωζόμενα χαράγματα, προσωπικές σημειώσεις, μικροαντικείμενα και μαρτυρίες. Στους τοίχους έχουν καταγραφεί 239 ονόματα, κυρίως από το 1944, αριθμός που υπολείπεται κατά πολύ του πραγματικού αριθμού των κρατουμένων, ο οποίος παραμένει άγνωστος.

Στους χώρους που είναι σήμερα επισκέψιμοι εκτίθενται αντικείμενα που βρέθηκαν στα υπόγεια, όπως πακέτα τσιγάρων, σπίρτα, καραμέλες και μεταλλικά κύπελλα, αλλά και ένα γράμμα που εντοπίστηκε κρυμμένο σε κούφωμα πόρτας. «Αγαπητέ Μιχάλη, σου γράφω από το γερμανικό φρουραρχείο, μην ανησυχείτε…», αναφέρει χαρακτηριστικά. Στο κτίριο διασώζονται επίσης κελιά απομόνωσης και χαραγμένα πορτρέτα, κυρίως γυναικών.

Οι επιγραφές αποκαλύπτουν ότι στα κρατητήρια δεν βρίσκονταν μόνο Ελληνες, καθώς στους τοίχους σώζονται χαράγματα στα ελληνικά, τα ιταλικά, τα ρωσικά και τα γερμανικά. Ενας από τους θαλάμους χρησιμοποιούνταν κατά περιόδους αποκλειστικά για γυναίκες, όπως μαρτυρούν τα ονόματα και τα μηνύματα που άφησαν πίσω τους. Ανάμεσά τους διαβάζει κανείς τα ονόματα «Λίτσα Καραμπέλα», «Ντίνα Διαμαντοπούλου», με ημερομηνία 24 Αυγούστου 1944, καθώς και τους στίχους:

«Στης φυλακής τα σίδερα, παρηγοριά ζητούμε, μα δεν ευρέθηκε κανείς, τον πόνο μας να πούμε. Μαρία και Κατίνα».