Εποχές lockdown θυμίζει εφέτος η ανοδική πορεία των καταθέσεων στις ελληνικές τράπεζες. Ο λόγος γίνεται για τη διετία 2020-2021 κατά τη διάρκεια της οποίας ενισχύθηκαν με φρενήρεις ρυθμούς, χάρη κυρίως στις κρατικές επιχορηγήσεις και στην αναγκαστική μείωση της κατανάλωσης.
Ανάλογη δυναμική έχει αναπτυχθεί τους τελευταίους μήνες, με εντελώς διαφορετικά, ωστόσο, ποιοτικά χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της εγχώριας νομισματικής αρχής, στο τέλος του περασμένου Σεπτεμβρίου επιχειρήσεις και νοικοκυριά τηρούσαν σε τραπεζικούς λογαριασμούς 227 δισ. ευρώ. Ετσι, τα μεγέθη επανήλθαν στο σημείο που βρίσκονταν προ της ελληνικής χρεοκοπίας, την οποία σηματοδότησε το Μάιο του 2010 η υπογραφή του πρώτου μνημονίου.
Αλλαγή τάσης
Η επιστροφή αυτή κατέστη δυνατή εφέτος, μετά από καθαρές εισροές 14 δισ. ευρώ, μέχρι και το τέλος Σεπτεμβρίου.
Πρόκειται για την τρίτη καλύτερη επίδοση ιστορικά σε επίπεδο εννεαμήνου, με τις δύο πρώτες να καταγράφονται στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του 2000, σε ένα μακροοικονομικό και χρηματοπιστωτικό τοπίο ωστόσο που δεν θυμίζει σε τίποτα το σημερινό. Οπως όλα δείχνουν, η αύξηση των καταθέσεων το 2026 θα είναι από τις υψηλότερες που έχουν καταγραφεί ποτέ και εκτιμάται ότι η συνολική αύξηση στη χρονιά θα κινηθεί γύρω από τη ζώνη των 20 δισ. ευρώ.
Οπως επισημαίνουν πηγές από τον κλάδο, «πρόκειται για νούμερα που είχαμε δει τελευταία φορά σε περίοδο κανονικότητας, στα πρώτα χρόνια μετά την είσοδο της χώρας στο ευρώ». Σε εκείνο το διάστημα πρωταγωνιστικό ρόλο είχαν τα νοικοκυριά. Είναι χαρακτηριστικό ότι επί της συνολικής αύξησης της καταθετικής βάσης κατά 97 δισ. ευρώ την 5ετία 2005-2009, σχεδόν το 90% αποδίδεται στις κινήσεις φυσικών προσώπων.
Αντιθέτως, στον τρέχοντα ανοδικό κύκλο, από το 2020 και μετά, η πλειονότητα των καθαρών εισροών, σε ποσοστό 51%, προήλθε από επιχειρήσεις. Ετσι, ενώ τα υπόλοιπα των νοικοκυριών απέχουν περίπου 40 δισ. ευρώ από τα ιστορικά υψηλά τους, τα αντίστοιχα μεγέθη των μη χρηματοπιστωτικών εταιρειών οδεύουν από ρεκόρ σε ρεκόρ.
Καταθέσεις: Οι 5 λόγοι της μεταβολής
Σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, οι μεταβολές την τελευταία πενταετία είναι αποτέλεσμα των εξής παραγόντων:
1. Ανάπτυξη
Μετά την πανδημία η ελληνική οικονομία έχει επιστρέψει σε θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης, τόσο ονομαστικούς όσο και πραγματικούς. Οι αποδοχές σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα έχουν αυξηθεί, όπως και οι συντάξεις. Επιπλέον, έχει βελτιωθεί η επιδοματική πολιτική σε μεγάλο αριθμό δικαιούχων.
2. Περιορισμός φοροδιαφυγής
Τα τελευταία χρόνια έχουν ενισχυθεί οι προσπάθειες περιορισμού της παραοικονομίας, κατά βάση μέσω της επέκτασης των ηλεκτρονικών συναλλαγών. Ως αποτέλεσμα, μεγαλύτερο μέρος του τζίρου της αγοράς διακινείται εντός του τραπεζικού συστήματος.
3. Πιστωτική επέκταση
Τα δανειακά χαρτοφυλάκια στην Ελλάδα έχουν καταγράψει σημαντική μεγέθυνση από το ξεκίνημα της τρέχουσας δεκαετίας. Ενα μεγάλο μέρος των εκταμιεύσεων πιστώνεται αρχικά στους τραπεζικούς λογαριασμούς των δανειοληπτών, φουσκώνοντας τα καταθετικά τους υπόλοιπα και ακολούθως εκείνα των προμηθευτών τους. Είναι χαρακτηριστικό ότι το απόθεμα δανείων έχει σημειώσει από το 2022 έως σήμερα σωρευτική αύξηση 29 δισ. ευρώ.
4. Αντληση κεφαλαίων από αγορές
Πρόσθετη πηγή ρευστότητας για τις επιχειρήσεις αποτελεί η άντληση κεφαλαίων από τις αγορές μέσω έκδοσης μετοχών και ομολόγων. Το ύψος τους εφέτος έχει προσεγγίσει τα 10 δισ. ευρώ και το μεγαλύτερο μέρος είναι από ξένους επενδυτές.
5. Επαναπατρισμός καταθέσεων
Τα πρώτα χρόνια μετά την άρση των capital controls, η βελτίωση της εμπιστοσύνης οδήγησε ένα εύλογο ποσοστό καταθέσεων που βρισκόταν εκτός συνόρων πίσω σε ελληνικές τράπεζες.
Μετά το πρώτο μεγάλο κύμα επιστροφής ακολούθησε στασιμότητα. Από πέρυσι όμως οι σχετικές τάσεις έχουν επανέλθει. Τούτο επιβεβαίωσε η διοίκηση της Πειραιώς στην τελευταία τηλεδιάσκεψη με αναλυτές, εκτιμώντας μάλιστα ότι οι καθαρές εισροές από το εξωτερικό θα συνεχιστούν και του χρόνου.
Αλλες πηγές σημειώνουν ότι τον τελευταίο χρόνο η αξία των εισερχόμενων στη χώρα εμβασμάτων είναι μεγαλύτερη κατά 3 δισ. ευρώ σε σχέση με τα εξερχόμενα εμβάσματα. Σε αυτό συμβάλλει αναμφίβολα η άνοδος του τουρισμού, η οποία στηρίζει ένα ευρύτερο οικοσύστημα επιχειρήσεων και επαγγελματιών. Τέλος, φρέσκο χρήμα εισέρχεται στη χώρα για αγορές ακινήτων.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΣ ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ (ΟΤ) – ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ