Φόρτωση Text-to-Speech…
Σχηματίζεται σταδιακά το νέο τοπίο στις δημόσιες επενδύσεις που θα κινητοποιηθούν μετά τη λήξη του Ταμείου Ανάκαμψης. Εφόσον κλείσουν όλες οι εκκρεμότητες, η τελευταία εκταμίευση θα γίνει τον Δεκέμβριο, αφήνοντας ύστερα από πέντε χρόνια ένα σημαντικό κενό στη χρηματοδότηση των επενδύσεων, το οποίο καλούνται να καλύψουν οι διαθέσιμες εθνικές και ευρωπαϊκές πηγές.
Κεντρικό ρόλο μετά το Ταμείο Ανάκαμψης αναμένεται να παίξει το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, το οποίο ανέρχεται στα 23 δισ. ευρώ. Πρόκειται για αμιγώς εθνικούς πόρους, οι οποίοι θα προσανατολιστούν, μεταξύ άλλων, σε έργα υποδομών και μεταφορών, σε έργα περιβάλλοντος και κλιματικής προσαρμογής, στην κοινωνική συνοχή, σε περιφερειακή ανάπτυξη και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Πέρα από τους πόρους του ΕΠΑ, θα υπάρχουν τρία ταμεία αθροιστικού προϋπολογισμού περίπου 8 δισ. ευρώ μέχρι το 2032, τα οποία παρουσιάζονται ως «γέφυρες» μετά το Ταμείο Ανάκαμψης, με παραπλήσιες προτεραιότητες και συγχρηματοδότηση από ευρωπαϊκούς πόρους. Πρόκειται πρώτον για το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, συνολικού προϋπολογισμού περίπου στα 5,255 δισ. ευρώ, το οποίο στοχεύει στη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων που πλήττονται από την κλιματική μετάβαση. Δεύτερον, για το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, με συνολικό προϋπολογισμό περίπου 1,5 δισ. ευρώ, με στόχο την αναβάθμιση των ενεργειακών συστημάτων και τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης. Τρίτον, το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νήσων, το οποίο θα αφορά μεταξύ άλλων ηλεκτρικές διασυνδέσεις, συστήματα ΑΠΕ, υποδομές υδάτων και φόρτισης οχημάτων και πλοίων. Πάντως, ο σχεδιασμός αυτών των δράσεων δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί, συνεπώς το τελικό μείγμα παρεμβάσεων και η κατανομή των πόρων ενδέχεται να διαφοροποιηθούν.
Ενισχυτικά αναμένεται να λειτουργήσει στον νέο επενδυτικό χάρτη της χώρας και το υπόλοιπο διαθέσιμο του ΕΣΠΑ 2021-2027, ύψους περίπου 19 δισ. ευρώ, το οποίο βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.
Οι πόροι αυτοί μπορούν να συνεχίσουν να διοχετεύονται στην οικονομία έως το 2029 και θα προσανατολίζονται, μεταξύ άλλων, σε δημόσια έργα, ψηφιακό μετασχηματισμό, πράσινες επενδύσεις και περιφερειακά προγράμματα.
Υπό διαπραγμάτευση βρίσκεται επίσης το ύψος των πόρων που θα προκύψουν από τη νέα προγραμματική περίοδο 2028-2034. Για την Ελλάδα, σημείο εκκίνησης των διεκδικήσεων είναι τα 49,5 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένων των κονδυλίων για την κοινή αγροτική πολιτική. Ωστόσο, το τελικό ποσό αναμένεται να οριστικοποιηθεί μέσα στο 2027.
Πέρα από τα χρηματοδοτικά εργαλεία, η ρήτρα διαφυγής για την άμυνα και η επέκταση για την ενεργειακή ανθεκτικότητα ανοίγουν πρόσθετο χώρο για επενδύσεις. Η ρήτρα επιτρέπει στην Ελλάδα να αποκλίνει –υπό όρους– από τη συμφωνημένη πορεία αύξησης των καθαρών δαπανών, με το περιθώριο ευελιξίας να φτάνει έως το 1,5% του ΑΕΠ την περίοδο 2025-2028.
Παράλληλα, παραμένουν διαθέσιμοι κάποιοι πόροι από το Ταμείο Ανάκαμψης που μπορούν να συνεχίσουν να στηρίζουν την επενδυτική δραστηριότητα. Ειδικότερα, μετά την πιστοποίηση του pillar assessment στα μέσα Ιουλίου, δάνεια ύψους 2 δισ. ευρώ «πέρασαν» στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα. Μετά το τυπικό κλείσιμο του Ταμείου Ανάκαμψης, οι πόροι αυτοί θα μπορούν να χρησημοποιηθούν για χορήγηση δανείων με χαμηλά επιτόκια προς μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Το οικονομικό επιτελείο κατευθύνεται προς πλήρη απορρόφηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης ύψους 35,95 δισ. ευρώ που δικαιούται η Ελλάδα (18,22 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 17,73 δισ. ευρώ σε δάνεια). Οπως έχει γράψει η «Κ», μέχρι στιγμής έχουν εισπραχθεί 24,63 δισ. ευρώ (12,93 δισ. επιχορηγήσεις και 11,70 δισ. δάνεια) και απομένουν προς είσπραξη 11,32 δισ. ευρώ (5,3 δισ. ευρώ επιχορηγήσεις και 6 δισ. ευρώ δάνεια). Με το 9ο και τελευταίο αίτημα, που θα υποβληθεί έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, η κυβέρνηση θα διεκδικήσει το εναπομείναν ποσό, το οποίο υπολογίζεται στα 6,7 δισ. ευρώ, και η εκταμίευση αναμένεται να γίνει έως τα τέλη Δεκεμβρίου.