Ο Πούτιν αυτοανακηρύχθηκε αυτοκράτορας της Τρίτης Ρώμης και ξέχασε την Ιστορία

Του Πατριάρχη

Ο Βλαντίμιρ Πούτιν αποφάσισε να ξαναγράψει την Ιστορία, αυτή τη φορά με τη βοήθεια του Θεού. Μιλώντας στον Σέρβο σκηνοθέτη Εμίρ Κουστουρίτσα, παρουσίασε τη Μόσχα ως «Τρίτη Ρώμη», τη Ρωσία ως κιβωτό σωτηρίας του χριστιανικού πολιτισμού και τον ρωσικό λαό ως φορέα μιας μοναδικής παράδοσης που δήθεν δεν υπέταξε ποτέ κανέναν. Αν έλειπαν τα ρωσικά στρατεύματα από την Ουκρανία και μερικοί αιώνες κατακτήσεων, θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει ότι παρακολουθούσε μάθημα θρησκευτικής ιστορίας. Δυστυχώς, τα γεγονότα χαλάνε το θρησκευτικό παραμύθι.

Η θεωρία της «Τρίτης Ρώμης» δεν αποτελεί ιστορική διαπίστωση, ούτε θεολογική απόφαση που αναγνωρίζει στη Μόσχα κάποια ιδιαίτερη εξουσία επί της Χριστιανοσύνης. Πρόκειται για μια αντίληψη που διαμορφώθηκε στις αρχές του 16ου αιώνα και συνδέθηκε με τον μοναχό Φιλόθεο του Πσκοφ. Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453, η Μόσχα παρουσιάστηκε ως το τελευταίο προπύργιο της αληθινής πίστης. Οι δύο Ρώμες είχαν πέσει, η τρίτη στεκόταν όρθια και τέταρτη δεν θα υπήρχε.
Αρχικά ήταν μια ρωσική θρησκευτική φαντασίωση, η οποία με την πάροδο των αιώνων απέκτησε και αυτοκρατορικό περιεχόμενο. Σήμερα ο Πούτιν ξεσκονίζει αυτή την παλιά θεωρία για να ντύσει τις γεωπολιτικές του επιδιώξεις με τον μανδύα μιας δήθεν ιστορικής αποστολής.

Υπάρχει όμως ένα μικρό πρόβλημα. Η Ορθοδοξία δεν είναι ρωσική ιδιοκτησία και η Βυζαντινή Αυτοκρατορία δεν κληροδότησε τη θέση της στη Μόσχα. Η Κωνσταντινούπολη παρέμεινε έδρα του Οικουμενικού Πατριαρχείου ακόμη και μετά την Άλωση. Όταν το Πατριαρχείο Μόσχας αναγνωρίστηκε στα τέλη του 16ου αιώνα, κατέλαβε την πέμπτη θέση στην εκκλησιαστική τάξη, μετά τα τέσσερα αρχαία Πατριαρχεία της Ανατολής.

Ούτε είναι ασήμαντο ότι ο εκχριστιανισμός των Ρως, το 988, συνδέεται με τον ηγεμόνα Βλαδίμηρο του Κιέβου και το Βυζάντιο. Η Μόσχα δεν υπήρχε τότε ως πολιτικό και θρησκευτικό κέντρο.
Ο Πούτιν έφτασε μάλιστα να περιγράψει τον Χριστιανισμό ως θρησκεία που γεννήθηκε στην αρχαία Ρώμη, ενώ οι ρίζες του βρίσκονται στην Ιουδαία του πρώτου αιώνα. Η Ιστορία δεν φαίνεται να απασχολεί ιδιαίτερα τον Ρώσο Πρόεδρο όταν δυσκολεύει τη θεωρία του. Ακόμη πιο προκλητική ήταν η διαβεβαίωση ότι ο ρωσικός πολιτισμός δεν καταδυνάστευσε ποτέ άλλους λαούς, αλλά τους επέτρεψε να διατηρήσουν τις παραδόσεις, τις γλώσσες και τις θρησκείες τους.
Πώς ακριβώς δημιουργήθηκε τότε η αχανής Ρωσική Αυτοκρατορία; Με προσκλήσεις για πολιτιστικές ανταλλαγές;

Τι συνέβη στους λαούς της Σιβηρίας που υποτάχθηκαν κατά τη ρωσική επέκταση; Ποιος κατέκτησε τον Καύκασο και εκδίωξε μαζικά τους Κιρκάσιους τον 19ο αιώνα; Ποιος συμμετείχε στους διαμελισμούς της Πολωνίας;

Και όταν μιλάμε για τη μεταγενέστερη Σοβιετική Ένωση, ας θυμηθούμε την κατοχή των βαλτικών κρατών το 1940, τα σοβιετικά άρματα στη Βουδαπέστη το 1956 και στην Πράγα το 1968. Η Σοβιετική Ένωση δεν ταυτίζεται ιστορικά με τη σημερινή Ρωσία, αλλά αυτοί που έκαναν κουμάντο ήταν οι Ρώσοι και ο ίδιος ο Πούτιν διεκδικεί συστηματικά την αυτοκρατορική της κληρονομιά.
Όσο για το παρόν, η Ουκρανία αποτελεί την πιο αιματηρή απάντηση στους ισχυρισμούς του. Ένας λαός που θέλει να αποφασίζει μόνος για το μέλλον του αντιμετωπίζεται με βομβαρδισμούς, κατοχή εδαφών, εθνοκάθαρση και την άρνηση της ξεχωριστής εθνικής του ταυτότητας.

Η μεγαλύτερη όμως κατάχρηση αφορά την Ορθοδοξία. Ο Πούτιν έχει οικοδομήσει μια στενή πολιτική συμμαχία με το Πατριαρχείο Μόσχας, χρησιμοποιώντας την κοινή θρησκευτική παράδοση ως μέσο επιρροής σε ορθόδοξες κοινωνίες. Από τη Σερβία και τη Βουλγαρία μέχρι την Ελλάδα, την Κύπρο και τη Μολδαβία, η Μόσχα έχει επιχειρήσει να μετατρέψει τους θρησκευτικούς δεσμούς σε πολιτικό κεφάλαιο.

Η λογική είναι απλή. Όπου υπάρχει κοινή πίστη, η Ρωσία εμφανίζεται ως φυσικός προστάτης. Και από τον προστάτη μέχρι τον πολιτικό κηδεμόνα η απόσταση μπορεί να αποδειχθεί επικίνδυνα μικρή.
Το είδαμε και στην Κύπρο, όταν η αναγνώριση της αυτοκεφαλίας της Ουκρανικής Εκκλησίας από τον Αρχιεπίσκοπο Χρυσόστομο Β΄, το 2020, προκάλεσε αντιδράσεις στη Μόσχα και οδήγησε τη Ρωσική Εκκλησία να διακόψει την ευχαριστιακή κοινωνία μαζί του. Ακόμη και οι εκκλησιαστικές αποφάσεις αντιμετωπίζονται με όρους γεωπολιτικής πειθαρχίας.

Η κορύφωση αυτής της σύμπλευσης ήρθε το 2024, όταν το Παγκόσμιο Ρωσικό Λαϊκό Συμβούλιο, υπό την προεδρία του Πατριάρχη Κυρίλλου, χαρακτήρισε τον πόλεμο στην Ουκρανία «ιερό πόλεμο». Προκάλεσε μάλιστα την αντίδραση του Παγκόσμιου Συμβουλίου Εκκλησιών. Εδώ βρίσκεται και η βαθύτερη αντίφαση. Ο Χριστιανισμός διδάσκει την ειρήνη, την αγάπη και την αξιοπρέπεια του ανθρώπου. Η πολιτική του Κρεμλίνου απαιτεί από τους άλλους υποταγή και αποδοχή της ισχύος του.

Ο Πούτιν μπορεί να θεωρεί τη Μόσχα Τρίτη Ρώμη, τον εαυτό του προστάτη της πίστης και τη χώρα του σωτήρα της Χριστιανοσύνης. Δεν μπορεί όμως να απαιτεί από την Ιστορία να υποκλιθεί στις επιθυμίες του.
Άλλωστε, όποιος πραγματικά πιστεύει ότι υπερασπίζεται έναν μεγάλο πολιτισμό, δεν χρειάζεται να τον επιβάλλει με πυραύλους. Και όποιος επικαλείται τόσο συχνά τον Θεό, καλό θα ήταν να θυμάται και την εντολή «Ου φονεύσεις».

Share post:

Δημοφιλή

Παρόμοια 'Αρθρα
Related

Έβαλαν φωτιά σε μπυραρία στη Λευκωσία – Σοβάρα 37χρονος

Εμπρησμός κτιρίου στη Λευκωσία – Τραυματίστηκε σοβαρά ένα πρόσωπο Γύρω...

Καλώδιο GSI και Γαλάζια Πατρίδα: Τα επόμενα βήματα της Αθήνας απέναντι στις τουρκικές κινήσεις

Ακυρώνεται στην πράξη το τουρκολιβυκό μνημόνιο – Τι εκτιμά...

Ούτε μία, ούτε δύο αλλά πέντε συλλήψεις. Πέραν των 250 καταγγελιών

Συνεχίζονται οι προληπτικές δράσεις της Αστυνομίας για διασφάλιση της...