Με το βλέμμα στα δάση του 2050

Φόρτωση Text-to-Speech…

Μάθαμε και –δυστυχώς– εξακολουθούμε να μαθαίνουμε πολλά από το φετινό καλοκαίρι. Η φωτιά της Πάρου μας έμαθε ότι η ζημιά στο είδος των οικοσυστημάτων που συναντάμε στις Κυκλάδες, εκτάσεις κατά κύριο λόγο θαμνώδεις και διαχρονικά υποτιμημένες, δεν είναι καθόλου αμελητέα. Δεν είναι μόνο το «ψηλό» δάσος με τα πεύκα ή τα έλατα που έχει αξία.

Φαίνεται ότι η βιοποικιλότητα της κυκλαδίτικης γης μόλις τώρα γίνεται κοινό γνωστικό κτήμα. Διαβάζουμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από ανθρώπους που αγαπούν τον τόπο τους για τις τοπικές φίδες, είδος κέδρων που μεγαλώνουν με εξαιρετικά αργό ρυθμό. Στην πραγματικότητα πρόκειται για υπεραιωνόβια δέντρα και αν καούν, τίποτα δεν εγγυάται την αναγέννησή τους, όπως συμβαίνει με τα πεύκα. Ακόμη κι αν όλα πάνε καλά ο κύκλος ανάκαμψης είναι εξίσου βραδύς. Η ίδια δυσοίωνη σκιά αμφιβολίας καλύπτει το μέλλον και των ενδημικών φυτών του νησιού, όπως τα φασκόμηλα και η ρίγανη, σε ένα περιβάλλον λιγότερο φιλόξενο από ποτέ. Και για να υπάρξει η απαραίτητη δόση ειρωνείας, η φωτιά έπληξε το λιγότερο χτισμένο κομμάτι της Πάρου, το οποίο έχει χαρακτηριστεί από το 1978 τόπος ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους.

Μάθαμε, επίσης, ότι οι ανεμογεννήτριες μπορεί τόσα χρόνια να έχουν ταυτιστεί με τη συνωμοσιολογική ρητορική, αλλά δυνητικά μπορεί να συσχετιστούν με την εκδήλωση πυρκαγιάς. Οχι, φυσικά, ότι μπαίνουν οι φωτιές για να δημιουργηθούν αιολικά πάρκα, αλλά γιατί το εθνικό σπορ της τσαπατσουλιάς κατόρθωσε να αμαυρώσει μία κατά τα άλλα περιβαλλοντικά θεμιτή –σε γενικές γραμμές– επένδυση.

Η καταπράσινη Αττική, που κάποτε λογαριάζαμε σαν μια φυσική βεβαιότητα, δεν ήταν καθόλου αυτονόητη για πολλές γενιές Αθηναίων.

Κάτι μάθαμε και από τις δηλώσεις του γενικού διευθυντή Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος Ευάγγελου Γκουντούφα στη συνάδελφο στην «Κ» Ηλιάνα Μάγρα πριν από ακριβώς μία εβδομάδα. Χωρίς να υποτιμά το τεράστιο μέγεθος της οικολογικής καταστροφής που έχει υποστεί την τελευταία δεκαετία η Αττική (πώς θα ήταν ποτέ δυνατόν;) ο γενικός διευθυντής επέμεινε ότι τα δάση που κάηκαν δεν χάθηκαν για πάντα –και εδώ υπάρχει μία εξαίρεση και αναφέρομαι στην περίπτωση της Πεντέλης, αν το «για πάντα» συμπίπτει υποχρεωτικά με τον δικό μας βιολογικό κύκλο ζωής. Επί της ουσίας η επισήμανσή του ήταν σωστή. Το μεσογειακό δάσος είναι από μόνο του ένας μηχανισμός φυσικής αναγέννησης, αρκεί να τον αφήσουμε να λειτουργήσει.

Το μέλλον των δασών της Αττικής δεν κρίνεται τα καλοκαίρια· κρίνεται τους χειμώνες. Ολοι ξέρουμε ότι με τη λήξη της αντιπυρικής περιόδου (αν όχι πολύ νωρίτερα) το θέμα αποσύρεται από τα επάνω ράφια της ελληνικής επικαιρότητας. Τον περασμένο Φεβρουάριο ψηφίστηκε ένα πολύ σημαντικό νομοσχέδιο με τον ελαφρώς μιλιταριστικό τίτλο «Ενεργή Μάχη», που επιτέλους θέτει την πρόληψη στο επίκεντρο της πολιτικής για τη δασοπροστασία. Προβλέπει διάφορα… βαρετά θέματα, όπως η δημιουργία μηχανισμών επιστημονικής αξιολόγησης, λογοδοσίας και επιχειρησιακής βελτίωσης για εξαγωγή χρήσιμων διδαγμάτων, η ενδυνάμωση της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού και η αναγνώριση του ρόλου των εθελοντικών οργανώσεων δασοπυρόσβεσης.

Το ενδιαφέρον είναι ότι η καταπράσινη Αττική των παιδικών μας χρόνων, που κάποτε λογαριάζαμε σαν μια φυσική βεβαιότητα, δεν ήταν καθόλου αυτονόητη στη διάρκεια του 20ού αιώνα. Κάποιοι φωτισμένοι άνθρωποι πριν από εμάς φύτεψαν λόφους που σήμερα θεωρούμε φυσικά δασωμένους, φρόντισαν δέντρα που χρειάστηκαν δεκαετίες για να μεγαλώσουν και οραματίστηκαν το αττικό τοπίο έξω από τα βιολογικά όρια της δικής τους ζωής. Ισως αυτό να είναι και το πραγματικό νόημα μιας πραγματικής «Ενεργής Μάχης» της δικής μας γενιάς: να κάνουμε σήμερα κάτι που θα προορίζεται –κυρίως– για τους επόμενους.