Φόρτωση Text-to-Speech…
Σε κλοιό νέου ενεργειακού σοκ βρίσκονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς το ξέφρενο ράλι των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου συνεχίζεται με μεγαλύτερη ένταση, αναζωπυρώνοντας τους φόβους για βαθιά και παρατεταμένη κρίση. Με το Brent να ξεπερνά τα 118 δολάρια το βαρέλι, το φυσικό αέριο στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF να κινείται πάνω από τα 96 ευρώ ανά μεγαβατώρα και τις χονδρεμπορικές τιμές ρεύματος να επιστρέφουν σε επίπεδα που παραπέμπουν στην κρίση του 2022, οι ενεργειακές αγορές εκπέμπουν ισχυρό σήμα κινδύνου, προμηνύοντας νέο κύμα ανατιμήσεων στο σύνολο της οικονομίας. Στο προσκήνιο επανέρχεται με ιδιαίτερη ένταση και το ζήτημα της ενεργειακής ασφάλειας της Ευρώπης, καθώς τα περιορισμένα αποθέματα φυσικού αερίου και ο κίνδυνος παρατεταμένων προβλημάτων στις εισαγωγές ενισχύουν τους φόβους για έναν χειμώνα υψηλού κόστους και αυξημένης ενεργειακής ανασφάλειας.
«Καμπανάκι» από ΙΕΑ
Τον κώδωνα του κινδύνου για παρατεταμένη ενεργειακή κρίση κρούει ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) Φατίχ Μπιρόλ, ο οποίος προειδοποιεί ότι η επιστροφή των αγορών στην προπολεμική κανονικότητα δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα, ούτε καν μέσα στο 2027. «Δεν βλέπω καμία αξιόπιστη προοπτική επιστροφής των αγορών, την επόμενη χρονιά, στο σημείο όπου βρίσκονταν πριν από την έναρξη του πολέμου», δήλωσε στο συνέδριο Singapore International Energy Week, καλώντας κυβερνήσεις και επιχειρήσεις να θέσουν την ενεργειακή ασφάλεια στην κορυφή των προτεραιοτήτων τους.
Η σύγκρουση με το Ιράν έχει ήδη ανατρέψει τις αρχικές εκτιμήσεις για πλεόνασμα πετρελαίου το 2026, προκαλώντας σοβαρές διαταραχές στις διεθνείς ενεργειακές ροές. Οι επιθέσεις των Χούθι στη Σαουδική Αραβία και η συνεχιζόμενη γεωπολιτική αστάθεια τροφοδοτούν νέες ανατιμήσεις, με τις τιμές του αργού να κινούνται κοντά στα 120 δολάρια και τα διυλισμένα προϊόντα να δέχονται ακόμη ισχυρότερες πιέσεις. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αγορά ντίζελ, καθώς η εποχική αύξηση της ζήτησης για μεταφορές και θέρμανση συμπίπτει με προγραμματισμένες εργασίες συντήρησης σε διυλιστήρια, δημιουργώντας πρόσθετους κινδύνους για την επάρκεια και το κόστος των καυσίμων κατά τους χειμερινούς μήνες.
«Ανησυχώ για τα διυλισμένα προϊόντα, καθώς εισερχόμαστε στη χειμερινή περίοδο», δήλωσε ο Μπιρόλ, υπογραμμίζοντας ότι σε αρκετές περιοχές η κατανάλωση ντίζελ αυξάνεται αυτή την εποχή, μεταξύ άλλων και για την κάλυψη αναγκών θέρμανσης. Για την Ευρώπη προέβλεψε έναν δύσκολο χειμώνα, καθώς η μείωση των εισαγωγών φυσικού αερίου από τη Ρωσία συνδυάζεται με τις πρόσθετες διαταραχές που προκαλεί ο πόλεμος με το Ιράν.
Εντονη ανησυχία επικρατεί για την επάρκεια αερίου ενόψει χειμώνα, καθώς τα ευρωπαϊκά αποθέματα είναι σε χαμηλά επίπεδα.
Η έναρξη της χειμερινής περιόδου, με τις ανάγκες θέρμανσης να αυξάνονται και τα αποθέματα φυσικού αερίου να αποκτούν καθοριστική σημασία, ενισχύει την ανησυχία για την ικανότητα της Ευρώπης να εξασφαλίσει επαρκείς ποσότητες ενέργειας σε προσιτές τιμές. Ενας παρατεταμένος ψυχρός χειμώνας ή μια νέα διαταραχή στις διεθνείς προμήθειες θα μπορούσε να προκαλέσει ακόμη μεγαλύτερες ανατιμήσεις, δοκιμάζοντας τις αντοχές νοικοκυριών, επιχειρήσεων και κρατικών προϋπολογισμών.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της ΕΕ, που συνεδριάζει την Πέμπτη στο Λουξεμβούργο, με την ασφάλεια εφοδιασμού ενόψει του χειμώνα 2026-2027 και τις πιέσεις στις ενεργειακές αγορές να βρίσκονται στο επίκεντρο. Οι Ευρωπαίοι υπουργοί καλούνται να αξιολογήσουν την ετοιμότητα της Ενωσης απέναντι σε ενδεχόμενες νέες διαταραχές, αλλά και να συζητήσουν τις προκλήσεις που δημιουργεί το υψηλό κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, σε μια συγκυρία κατά την οποία οι προειδοποιήσεις του IEA για παρατεταμένη αστάθεια καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής αντίδρασης.
Στην Ελλάδα, η νέα ενεργειακή αναταραχή αποτυπώνεται με ιδιαίτερη ένταση στη χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, όπου οι τιμές ακολουθούν ανοδική πορεία για πέμπτο συνεχόμενο μήνα, επιστρέφοντας σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί κατά την ενεργειακή κρίση του 2022. Χθες η μέση τιμή της μεγαβατώρας στη χονδρεμπορική αγορά άγγιξε σχεδόν τα 259 ευρώ, τα υψηλότερα επίπεδα του έτους, αποτέλεσμα κυρίως της υποχώρησης της παραγωγής των ΑΠΕ (κάτω από 35%) και της παράλληλης αύξησης της συμμετοχής του εισαγόμενου φυσικού αερίου (46%). Η περιορισμένη παραγωγή των φωτοβολταϊκών εξαφάνισε τις μηδενικές και χαμηλές τιμές που παρατηρούνται συνήθως τις μεσημεριανές ώρες, με την ελάχιστη τιμή να διαμορφώνεται στα 189,26 ευρώ και τη μέγιστη τις βραδινές ώρες στα 370 ευρώ. Επειτα από μια υποχώρηση στα 224,85 ευρώ, η μέση τιμή της μεγαβατώρας για τον Οκτώβριο, τέσσερις ημέρες πριν κλείσει ο μήνας, διαμορφώνεται στα 187,76 ευρώ, 20,12% πάνω από τα επίπεδα του Σεπτεμβρίου. Αυτό που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία για την πορεία των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας μέσα στον χειμώνα είναι ότι δεν διαφαίνεται, προς το παρόν, αποκλιμάκωση των τιμών του φυσικού αερίου, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί βασικό παράγοντα διαμόρφωσης του κόστους ηλεκτροπαραγωγής. Για πρώτη φορά από το 2022, η τιμή του φυσικού αερίου στον ευρωπαϊκό κόμβο TTF ξεπέρασε χθες ενδοσυνεδριακά τα 97 ευρώ ανά μεγαβατώρα, παραμένοντας στη συνέχεια πάνω από τα 96 ευρώ.
Αυξήσεις στα πράσινα
Η χονδρεμπορική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας διαμορφώνει τον Οκτώβριο ένα πολύ αρνητικό έδαφος για τα κυμαινόμενα πράσινα τιμολόγια του Νοεμβρίου, στα οποία εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από το 50% των καταναλωτών, εξέλιξη που ενδεχομένως υποχρεώσει την κυβέρνηση να επαναφέρει τις επιδοτήσεις. Στο μεταξύ, το παράθυρο 12μηνης προστασίας από τις υψηλές τιμές που άνοιξε η ΔΕΗ με το σταθερό μπλε τιμολόγιο myHome Online και τη χαμηλή χρέωση των 11,5 λεπτών/κιλοβατώρα και πάγιο 3,5 ευρώ τον μήνα κλείνει στις 31 Οκτωβρίου. Δεδομένη θεωρείται η παράταση των επιδοτήσεων σε βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου, με τις σχετικές αποφάσεις να ανακοινώνονται μέσα στην εβδομάδα, καθώς συνεχίζονται οι πιέσεις από τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και προϊόντων. Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων για την Κυριακή 25 Οκτωβρίου δείχνουν τη μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης στα 2,150 ευρώ/λίτρο, του ντίζελ κίνησης στα 2,126 ευρώ/λίτρο και του πετρελαίου θέρμανσης στα 1,560 ευρώ/λίτρο. Η κυβέρνηση θα επιδιώξει πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για στοχευμένες παρεμβάσεις σε ευάλωτα νοικοκυριά στις επικείμενες συνεδριάσεις των ευρωπαϊκών οργάνων.