Ο υπουργός Οικονομικών των Ηνωμένων Πολιτειών, Σκοτ Μπέσεντ, ανακοίνωσε νέα σειρά κυρώσεων κατά του Ιράν, που περιλαμβάνουν περίπου 60 οντότητες, άτομα και εμπορικά πλοία. Οι κυρώσεις επεκτείνονται και σε δευτερογενείς στόχους, καλύπτοντας τους τομείς της ναυτιλίας, του χρυσού, των αερομεταφορών, της τεχνολογίας και των ψηφιακών περιουσιακών στοιχείων.
Σύμφωνα με τον Αμερικανό υπουργό, στόχος του νέου πακέτου είναι η διακοπή της οικονομικής στήριξης που παρέχεται στην Τεχεράνη. Οπως ανέφερε, ο Ντόναλντ Τραμπ επικοινώνησε τηλεφωνικά με ηγέτες από όλο τον κόσμο, ζητώντας τους να διακόψουν τις εμπορικές συναλλαγές τους με το Ιράν. Σημειώνεται, πάντως, ότι δεν έγιναν γνωστά τα ονόματα των ηγετών με τους οποίους επικοινώνησε ούτε δόθηκε -δημόσια τουλάχιστον- κάποια σαφής προθεσμία για τη διακοπή των συναλλαγών.
Στη συνέχεια παρουσιάζονται οι κύριοι εμπορικοί εταίροι του Ιράν, με βάση τα επίσημα τελωνειακά στοιχεία που έχει συγκεντρώσει το Trade Data Monitor. Τα στοιχεία, ωστόσο, δεν περιλαμβάνουν τις μη καταγεγραμμένες ροές, οι οποίες συνιστούν μεγάλο μέρος των εξαγωγών πετρελαίου του Ιράν.
Οι κύριοι εταίροι του Ιράν στις εξαγωγές
Το Ιράν πέρασε μεγάλο μέρος των δύο τελευταίων δεκαετιών υπό δυτικές κυρώσεις, μια πίεση που απομάκρυνε την οικονομία του από την Ευρώπη και την έσπρωξε προς έναν ολοένα και πιο περιορισμένο κύκλο ασιατικών και περιφερειακών εταίρων.
Το 2024, σύμφωνα με δημοσίευμα του Al Jazeera, το Ιράν εξήγαγε εμπορεύματα αξίας περίπου 56 δισ. δολαρίων σε τουλάχιστον 112 χώρες και εδάφη. Οι κύριοι εξαγωγικοί εταίροι του ήταν:
- Κίνα (14,58 δισ. δολάρια) – Ο μεγαλύτερος αγοραστής ιρανικού πετρελαίου, ο οποίος απορροφά πάνω από το 80% των θαλάσσιων εξαγωγών του Ιράν, σύμφωνα με αναλυτές που παρακολουθούν τις κινήσεις των τάνκερ. Μεγάλο μέρος του πετρελαίου αυτού διατίθεται με έκπτωση και μεταφέρεται από πλοία του «σκιώδους στόλου», χωρίς να καταγράφεται σχεδόν καθόλου στα τελωνειακά αρχεία καμίας από τις δύο χώρες.
- Ιράκ (11,7 δισ. δολάρια) – Το Ιράν αποτελεί σημαντικό προμηθευτή φυσικού αερίου όσον αφορά το Ιράκ για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και πωλεί ηλεκτρική ενέργεια απευθείας στις ιρακινές επαρχίες του Νότου. Αποτελεί επίσης κύρια πηγή τροφίμων, δομικών υλικών και βιομηχανικών προϊόντων.
- ΗΑΕ (7,16 δισ. δολάρια) – Αποτελούν από καιρό τη σανίδα σωτηρίας του Ιράν στον χρηματοοικονομικό τομέα και την επανεξαγωγή προϊόντων, αντιπροσωπεύοντας το 13% των εξαγωγών του. Το Αμπου Ντάμπι επέβαλε την περασμένη εβδομάδα εμπορικό εμπάργκο αόριστης διάρκειας, αφού κατηγόρησε το Ιράν ότι εκτόξευσε πυραύλους εναντίον του. Η Τεχεράνη αρνήθηκε τις κατηγορίες.
- Τουρκία (6,1 δισ. δολάρια) – Το Ιράν προμηθεύει εδώ και χρόνια την Τουρκία με φυσικό αέριο μέσω του αγωγού Ταμπρίζ-Αγκυρα, καθώς και με πετροχημικά, τρόφιμα και δομικά υλικά.
- Αφγανιστάν (2,3 δισ. δολάρια) – Το Ιράν προμηθεύει την Καμπούλ με καύσιμα, τρόφιμα και δομικά υλικά. Παράλληλα, το Αφγανιστάν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ιρανικά λιμάνια και τους οδικούς του άξονες για την πρόσβασή του σε ευρύτερες αγορές.
Οι κύριοι εταίροι του Ιράν στις εισαγωγές
Το 2024, το Ιράν εισήγαγε εμπορεύματα αξίας περίπου 68,5 δισ. δολαρίων από τουλάχιστον 87 κράτη, σύμφωνα με επίσημα τελωνειακά στοιχεία. Οι κύριοι εμπορικοί εταίροι του ήταν:
- ΗΑΕ (21 δισ. δολάρια) – Παρείχαν λίγο πάνω από το 30% των εισαγωγών του Ιράν. Οι περισσότερες εισαγωγές ήταν επανεξαγόμενα εμπορεύματα και όχι προϊόντα παραγωγής των ΗΑΕ, παρέχοντας στην Τεχεράνη έμμεση πρόσβαση σε δυτικά μηχανήματα, ηλεκτρονικά είδη και καταναλωτικά αγαθά. Το εμπορικό εμπάργκο αόριστης διάρκειας που επέβαλε το Αμπου Ντάμπι έχει διακόψει αυτή τη διαδρομή.
- Κίνα (17,8 δισ. δολάρια) – Ο κύριος προμηθευτής μηχανημάτων, ηλεκτρονικών ειδών, οχημάτων και βιομηχανικών εξαρτημάτων, καθώς και ο εταίρος στον οποίο το Ιράν έχει στηριχθεί περισσότερο, εφόσον το εμπόριο με τη Δύση έχει διακοπεί.
- Τουρκία (11,1 δισ. δολάρια) – Τα κοινά χερσαία σύνορα και οι μακροχρόνιοι εμπορικοί δεσμοί καθιστούν την Τουρκία βασική χερσαία διαδρομή εφοδιασμού, μέσω της οποίας διακινούνται μηχανήματα, χημικά, οχήματα και βιομηχανικά προϊόντα. Το εμπόριο και προς τις δύο κατευθύνσεις έχει μειωθεί από την έναρξη του πολέμου.
- Ευρωπαϊκή Ενωση (6,1 δισ. δολάρια) – Οι εισαγωγές από την Ε.Ε. αποτελούν πλέον ένα κλάσμα των επιπέδων πριν από το 2018 και επικεντρώνονται στα φαρμακευτικά προϊόντα, στον ιατρικό εξοπλισμό και στα μηχανήματα.
- Ινδία (1,6 δισ. δολάρια) – Το εμπόριο έχει μειωθεί απότομα τα τελευταία χρόνια. Το Νέο Δελχί έχει διατηρήσει περιορισμένους εμπορικούς δεσμούς, με έμφαση στα γεωργικά προϊόντα, όπως το ρύζι, το τσάι και τα φαρμακευτικά προϊόντα.
