Το απόγευμα της Τετάρτης παίχτηκε ένα ακόμη επεισόδιο του πολύκροτου σίριαλ, με τις δύο πλευρές αν προτάσσουν τις δικές τους εκδοχές. Αρχικά ο Ντόναλντ Τραμπ με δήλωσή του στο truth social, ξεκαθάρισε ότι: «Δεν υπάρχουν διόδια στο Ορμούζ, αν επιβληθούν θα τερματιστούν οι διαπραγματεύσεις». Μάλιστα, ο Αμερικανός πρόεδρος απείλησε ότι σε διαφορετική περίπτωση θα επέλθει τερματισμός των διαπραγματεύσεων.
Πάντως, ο ίδιος με νέες δηλώσεις του, μεταξύ άλλων ανέφερε ότι «το Ιράν κάνει πολύ μεγάλες παραχωρήσεις, θα δούμε τι θα γίνει». «Ο πόλεμος πηγαίνει πολύ καλά. Όπως γνωρίζετε, κερδίζουμε με μεγάλη διαφορά. Το Ιράν κάνει πολύ μεγάλες παραχωρήσεις. Θα δούμε τι θα συμβεί – αλλά ήταν πολύ, πολύ, πολύ ισχυρό» είπε μιλώντας σε δημοσιογράφους.
Λίγο αργότερα και το υπουργείο Οικονομικών ΗΠΑ ήρθε να διευκρινίσει πως: «Τα αποδεσμευμένα ιρανικά κεφάλαια θα επιστρέψουν σε αμερικανικά προϊόντα». Συγκεκριμένα, ο υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, δήλωσε ότι μεγάλο μέρος των αποδεσμευμένων ιρανικών κεφαλαίων θα κατευθυνθεί στην αγορά αμερικανικών τροφίμων και φαρμάκων, παρά τις διαψεύσεις Ιρανών αξιωματούχων ότι έχει υπάρξει τέτοια δέσμευση.
Μιλώντας στο CNBC, ο Μπέσεντ υποστήριξε ότι «όποια χρήματα λάβουν οι Ιρανοί θα χρησιμοποιηθούν πρώτα προς όφελος του ιρανικού λαού», επιχειρώντας να παρουσιάσει τη διαδικασία ως ελεγχόμενη και ανθρωπιστικού χαρακτήρα.
Την ίδια ώρα, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ αναμένουν από το Ιράν να τηρήσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο της συμφωνίας, τονίζοντας ότι η 60ήμερη αναστολή των κυρώσεων αποτελεί μόνο «προσωρινό μέτρο».
Ωστόσο, ο ίδιος ο Ρούμπιο έκανε γνωστό την Τετάρτη (24/6) ότι τεχνικές ομάδες από ΗΠΑ και Ιράν – διπλωμάτες κατώτερου επιπέδου και από τις δύο χώρες – θα συναντηθούν ξανά στην Ελβετία στις 29 και 30 Ιουνίου.
Από την πλευρά της η Τεχεράνη απάντησε στον Ρούμπιο ότι «οι ΗΠΑ ευθύνονται για την αστάθεια στη Μέση Ανατολή». Συγκεκριμένα, ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγκάι, απάντησε μέσω ανάρτησής του στο X, υποστηρίζοντας ότι οι αμερικανικές πολιτικές είναι το κύριο εμπόδιο για την ειρήνη στην περιοχή. «Κανείς δεν θα ξεγελαστεί», έγραψε ο Μπαγκάι, συνοδεύοντας την ανάρτησή του με βίντεο στο οποίο ο Ρούμπιο καταδικάζει ένοπλες ομάδες με έδρα το Ιράκ, καθώς και τη Χεζμπολάχ και τη Χαμάς.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι πληροφορίες που κυκλοφόρησαν αργά το απόγευμα για άμεσο κλείσιμο του Ορμούζ από το Ιράν δεν επαληθεύτηκαν, διατηρώντας το κλίμα ακόμη σε επίπεδο «συνεννόησης».
Τι προβλέπει η συμφωνία
Οι δύο χώρες έχουν ολοκληρώσει τον πρώτο γύρο διαπραγματεύσεων στην Ελβετία, ωστόσο έχουν διατυπωθεί αντικρουόμενες απόψεις για τα οικονομικά κίνητρα του Ιράν, τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και τον πόλεμο του Ισραήλ στον Λίβανο. Πτυχές αυτών των σημείων έχουν υπογραφεί στη συμφωνία – πλαίσιο, όπως επισημαίνει το Reuters.
Μέχρι στιγμής, η συμφωνία προβλέπει τον άμεσο τερματισμό του πολέμου, προσθέτοντας και τον Λίβανο στην «εξίσωση», την άρση των κυρώσεων των ΗΠΑ κατά της Τεχεράνης και την αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που κατέχονται στο εξωτερικό.
Ταυτόχρονα, προβλέπει ένα επενδυτικό ταμείο 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ανοικοδόμηση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Τι δεν… προβλέπει – Οι αντικρουόμενες δηλώσεις
Ωστόσο, το πλαίσιο συμφωνίας, δεν θέτει όρια στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ένα ζήτημα που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι δύο πλευρές σε βάθος 60 ημερών.
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι το Ιράν συμφώνησε να επιτρέψει σε διεθνείς επιθεωρητές πρόσβαση στις κατεστραμμένες πυρηνικές εγκαταστάσεις του επ’ αόριστον.
«Το Ιράν έχει συμφωνήσει απόλυτα σε πυρηνικές επιθεωρήσεις υψηλού επιπέδου για πολύ καιρό στο μέλλον (επ’ άπειρον)» είχε γράψει ο Αμερικανός πρόεδρος σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η Τεχεράνη, όμως, έχει αρνηθεί ότι έθεσε επί τάπητος το πυρηνικό του πρόγραμμα στις συνομιλίες και δήλωσε ότι δεν είχε συμφωνήσει να προσκαλέσει τους επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας πίσω στη χώρα.
Οι δύο πλευρές διαφώνησαν επίσης σχετικά με τις λεπτομέρειες μιας διάταξης που θα έδινε στο Ιράν πρόσβαση σε κεφάλαια που έχουν παγώσει σε λογαριασμούς στο εξωτερικό.
Ο Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει πως τυχόν αποδεσμευμένα περιουσιακά στοιχεία θα χρησιμοποιηθούν για την αγορά τροφίμων και ιατρικών προμηθειών από τις ΗΠΑ, ενώ ο πρεσβευτής του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη στη Γενεύη, Αλί Μπαχρέινι, δήλωσε ότι είναι απόφαση του Ιράν να αποφασίσει πώς θα δαπανήσει αυτά τα χρήματα.
Σημείο τριβής ο Λίβανος
Η Ουάσινγκτον έχει ήδη συμφωνήσει να άρει τις κυρώσεις σε βάρος του Ιράν για 60 ημέρες, επιτρέποντας στην Τεχεράνη να πουλάει πετρέλαιο και συναφή προϊόντα και να λαμβάνει πληρωμές για αυτά.
Την ίδια ώρα, το ανελέητο σφυροκόπημα του Ισραήλ στον Λίβανο παραμένει σημαντικό σημείο τριβής.
Σύμφωνα με τον, Μπαχρέινι η συμφωνία απαιτεί από το Ισραήλ να αποσύρει τα στρατεύματά του από τον Λίβανο, ενώ το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι θα διατηρήσει μια «ζώνη ασφαλείας» στο νότιο Λίβανο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τρίτη ότι το Ιράν συμφώνησε σε πυρηνικές επιθεωρήσεις «επ’ άπειρον», ενώ η Τεχεράνη δήλωσε ότι δεν έκανε καμία τέτοια παραχώρηση στις διαπραγματεύσεις, εγείροντας ερωτήματα σχετικά με τη βιωσιμότητα της εύθραυστης ειρηνευτικής συμφωνίας τους.
«Ανάσα» στον ενεργειακό εφοδιασμό
Αν και οι προοπτικές για μια διαρκή ειρήνη δεν είναι σίγουρες, η αρχική συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης επέτρεψε να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, από όπου γίνεται η διέλευση του ενός πέμπτου του παγκόσμιου ενεργειακού εφοδιασμού.
Οι τιμές πετρελαίου κατέγραψαν μείωση άνω του 1% την Τετάρτη πλησιάζοντας στο χαμηλότερο επίπεδό από την έναρξη του πολέμου στις 28 Φεβρουαρίου.
Να σημειωθεί, δε, ότι, ο Τραμπ δήλωσε ότι έχει ζητήσει από το Υπουργείο Δικαιοσύνης να βάλει στο «μικροσκόπιο» τις πετρελαϊκές εταιρείες επειδή δεν μείωσαν τις τιμές των καυσίμων στην αντλία, σύμφωνα με την πτώση του κόστους του αργού πετρελαίου.
«Οι τιμές της βενζίνης καλύτερα να αρχίσουν να μειώνονται πιο γρήγορα » έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Την ίδια ώρα, η ναυτιλιακή υπηρεσία των Ηνωμένων Εθνών δήλωσε ότι εργάζεται για τον απεγκλωβισμό 11.000 ναυτικών που είχαν αποκλειστεί όταν το Ιράν έκλεισε τη στρατηγικής σημασίας πλωτή οδό.
Η συμφωνία προβλέπει ότι το Ιράν θα επιτρέψει την ελεύθερη ροή της κυκλοφορίας για 60 ημέρες, αν και έχει δηλώσει ότι ενδέχεται να επιβάλει διόδια ή άλλα τέλη στη ναυτιλία στη συνέχεια.
Σε κοινή δήλωσή τους την Τρίτη (23/6) το Ιράν και το Ομάν, το οποίο ελέγχει την άλλη πλευρά του στενού, επανέλαβαν πως έχουν «δικαιώματα κυριαρχίας» στο πέρασμα, προσθέτοντας ότι θα συνεργαστούν για τη διαχείριση της κυκλοφορίας, μαζί με το σχετικό κόστος.
Από την πλευρά του, το Ομάν δήλωσε ότι υπάρχει συντονισμός με τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό για να δημιουργήσει έναν προσωρινό διάδρομο για τα πλοία που επιδιώκουν να διέλθουν από το Ορμούζ.
Πάντως, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, κατά την επίσκεψη «αστραπή» σε χώρες του Κόλπου, δήλωσε ότι δεν θα επιτρέψουν στο Ιράν να επιβάλλει διόδια στα Στενά ως μέρος οποιασδήποτε τελικής συμφωνίας.