Η αποχώρηση μιας εκπροσώπου Τύπου μπορεί να μοιάζει ασήμαντη εξέλιξη για έναν πρόεδρο που θέλει πάντα να έχει ο ίδιος τον τελευταίο λόγο. Ωστόσο, η αποχώρηση της Κάρολαϊν Λέβιτ, που ανακοινώθηκε χθες, Τετάρτη, αποτελεί σημαντική προσωπική και πολιτική απώλεια για τον Ντόναλντ Τραμπ, σύμφωνα με ανάλυση στο CNN.
Η Λέβιτ δεν ήταν μια απλή εκπρόσωπος. Υπήρξε πρωταγωνίστρια κατά τη δεύτερη θητεία του. Διαδραμάτισε καίριο ρόλο στην επίθεση κατά των θεσμών που ελέγχουν την εξουσία στην Ουάσιγκτον και, στην προκειμένη περίπτωση, στην επίθεση κατά των κυρίαρχων μέσων ενημέρωσης.
Με τις αδιάκοπες επιθέσεις και προκλήσεις προς τους δημοσιογράφους, ανέδειξε τις ρωγμές στην παραδοσιακή δημοσιογραφία στην εποχή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Η Λέβιτ δήλωσε χθες, Τετάρτη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι, μετά τη γέννηση του δεύτερου παιδιού της τον Μάιο, συνειδητοποίησε πως δεν μπορούσε να είναι η μητέρα που αξίζουν τα παιδιά της, αφιερώνοντας ταυτόχρονα διαρκώς «τον χρόνο, την ενέργεια και την προσοχή» που απαιτεί η θέση της.
Ο Τραμπ, πιθανώς προσπαθώντας να μετριάσει το πλήγμα που προκαλεί η αποχώρηση της Λέβιτ, την οποία έχει χαρακτηρίσει μία από τις «πιο έμπιστες συνεργάτιδές» του, ανακοίνωσε ότι η 28χρονη θα αναλάβει τη θέση της εξωτερικής συμβούλου.
Τιτάνια αποστολή
Το να είναι κάποιος εκπρόσωπος Τύπου του Τραμπ δεν είναι εύκολη δουλειά, επισημαίνεται στην ανάλυση του CNN. Ο όρος «πειθαρχία στο μήνυμα» μοιάζει οξύμωρος στην παρούσα κυβέρνηση. Κανείς —ούτε καν ο ίδιος ο πρόεδρος— δεν γνωρίζει τι θα πει ο Τραμπ από τη μία στιγμή στην άλλη. Αλλάζει πολιτική μέσα σε λίγα λεπτά, έρχεται σε αντίθεση με τους κορυφαίους αξιωματούχους του, ακόμη και με τον ίδιο του τον εαυτό.
O Τραμπ είναι επίσης δεξιοτέχνης στη χειραγώγηση των μέσων ενημέρωσης. Επί δεκαετίες έχει δαιμονοποιήσει, κολακέψει και παίξει με τους δημοσιογράφους. Από τότε που έχτιζε το προφίλ του ως μεγιστάνα των ακινήτων και τηλεοπτική διασημότητα, απολάμβανε τον ρόλο του «κακού» των ταμπλόιντ της Νέας Υόρκης της δεκαετίας του 1980. Αντιλαμβάνεται ενστικτωδώς την ανάγκη των Μέσων για νέους τίτλους και την αξιοποιεί ως εργαλείο αποπροσανατολισμού.
Η εμμονή του Τραμπ με τη σύγκρουση, η περιφρόνησή του για το πρωτόκολλο και η προθυμία του να κάνει προκλητικές δηλώσεις δημιούργησαν ένα εκρηκτικό μείγμα όταν η πολιτική του άνοδος συνέπεσε με την έκρηξη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Χρησιμοποίησε τη νέα τεχνολογία για να… εισαγάγει την εκρηκτική προσωπικότητά του στην πολιτική ζωή της χώρας, παρακάμπτοντας τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης που λειτουργούσαν ως δίαυλος επικοινωνίας για τους προκατόχους του.
Ισως, λοιπόν, να μη χρειάζεται καν εκπρόσωπο Τύπου.
Θα δυσκολευτεί, πάντως, να βρει αντικαταστάτη που να διαθέτει τον συνδυασμό ικανοτήτων της Λέβιτ, η οποία μιλά τη γλώσσα του MAGA μπροστά στις κάμερες με μεγαλύτερη ευχέρεια από οποιονδήποτε άλλον, με εξαίρεση τον ίδιο τον πρόεδρο.
Οι ενημερώσεις της προς τους δημοσιογράφους δεν αποτελούν τόσο προσπάθειες εξήγησης της κυβερνητικής πολιτικής ή αποστολής έμμεσων μηνυμάτων προς ξένους ηγέτες όσο επίδειξη της προκλητικής στάσης του Τραμπ.
Οι υποστηρικτές του προέδρου λατρεύουν τη Λέβιτ. Οι επιθέσεις της σε γνωστούς δημοσιογράφους θυμίζουν την πρώτη προεκλογική εκστρατεία του Τραμπ. Σπάνια απαντά ευθέως σε μια ερώτηση· προτιμά να επιτίθεται στα κίνητρα ή στη νοοτροπία των δημοσιογράφων, οι οποίοι μετατρέπονται σε κομπάρσους στο σόου του Τραμπ.
Τον περασμένο μήνα, η Λέιβιτ βρέθηκε στο πλευρό του προέδρου στο δείπνο της Ενωσης Ανταποκριτών του Λευκού Οίκου, το οποίο είχε αναβληθεί τον Απρίλιο, μετά την απόπειρα ενόπλου να εισβάλει στην ετήσια εκδήλωση. Εκείνο το βράδυ, κατά το οποίο ο Τραμπ εξαπέλυσε σφοδρές και προσωπικές επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων, θα μπορούσε πλέον να θεωρηθεί ο συμβολικός επίλογος της θητείας της.
Η Λέβιτ ανακοίνωσε την παραίτησή της εν μέσω της διαμάχης για το κατά πόσο ο Λευκός Οίκος χρησιμοποίησε δημοσιογράφους που επέβαιναν στο Air Force One ως «δόλωμα», κατά τη μυστική πτήση του προέδρου από την Τουρκία τον Ιούλιο, εν μέσω ανησυχιών για την ασφάλειά του.
Σοβαρά ερωτήματα για την ελευθερία του Τύπου
Η θητεία της Λέβιτ θα μείνει στην ιστορία ως σοβαρό πλήγμα στην —κάποτε θεωρούμενη αυτονόητη— αντίληψη ότι ο Τύπος διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στον έλεγχο της εκτελεστικής εξουσίας.
Η ομάδα της ανέλαβε τον έλεγχο του συστήματος διαπιστεύσεων και εναλλαγής των δημοσιογράφων που κάλυπταν τον πρόεδρο, το οποίο επί μακρόν διαχειριζόταν ανεξάρτητη ένωση ανταποκριτών. Η ίδια αποφάσιζε ποιοι θα είχαν πρόσβαση σε προεδρικές εκδηλώσεις και ποιοι θα ταξίδευαν με το Air Force One. Παράλληλα, ενέταξε στις μόνιμες ομάδες δημοσιογράφων υπηρεσίες streaming, τοπικούς συντηρητικούς ραδιοφωνικούς παραγωγούς, podcasters και προσωπικότητες του MAGA.
Οι επικριτές της είδαν σε αυτή την πολιτική προσπάθεια εισαγωγής προπαγανδιστικών στοιχείων και ατόμων που θα ασκούσαν ήπια κριτική στον Τραμπ. Οι υποστηρικτές του, αντίθετα, είδαν μία επιχείρηση για τηναναγκαία αποδυνάμωση των μέσων ενημέρωσης της φιλελεύθερης ελίτ.
Σε μία από τις μεγαλύτερες αντιπαραθέσεις, που αποτέλεσε χαρακτηριστικό παράδειγμα της περιφρόνησης της κυβέρνησης για τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, η Λέιβιτ —κατόπιν εντολής του Τραμπ— απέκλεισε το Associated Press από ενημερώσεις του Λευκού Οίκου. Επιπλέον, δημοσιογράφος του πρακτορείου αποκλείστηκε από πτήση με το Air Force One. Το AP, που έχει χιλιάδες συνδρομητές στις ΗΠΑ και σε ολόκληρο τον κόσμο, είχε αρνηθεί να ευθυγραμμιστεί με το εκτελεστικό διάταγμα του Τραμπ που μετονόμαζε τον Κόλπο του Μεξικού σε Κόλπο της Αμερικής.
Η Λέιβιτ άνοιγε τις ενημερώσεις με ιδιαίτερα φορτισμένους μονολόγους, στους οποίους εξυμνούσε τα επιτεύγματα του Τραμπ. Οι εμφανίσεις της θύμιζαν εκπομπές υψηλής τηλεθέασης σε συντηρητικά τηλεοπτικά προγράμματα.
Οι εντάσεις μεταξύ κάθε κυβέρνησης και των μέσων ενημέρωσης είναι συνηθισμένες. Οι σχέσεις της κυβέρνησης Τζορτζ Ου. Μπους με τους δημοσιογράφους ήταν συχνά τεταμένες. Η αντιπαράθεση μεταξύ δημοσιογράφων και συνεργατών του Μπαράκ Ομπάμα διέψευδε τους συντηρητικούς ισχυρισμούς ότι οι δημοσιογράφοι λειτουργούσαν ως υποστηρικτές του προέδρου. Και το γραφείο Τύπου του Τζο Μπάιντεν είχε ιδιαίτερα δύσκολες σχέσεις με τα μέσα ενημέρωσης. Ωστόσο, ο Τραμπ έχει απειλήσει τον συνταγματικά κατοχυρωμένο ρόλο του Τύπου στη δημοκρατία περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο πρόεδρο στο παρελθόν, σύμφωνα με την ανάλυση στο CNN.
Ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζέιμς Γουόκισο ανέφερε την Τετάρτη στην εκπομπή «The Arena» του CNN ότι δεν αμφέβαλλε για την ειλικρίνεια της Λέβιτ όταν επικαλέστηκε οικογενειακούς λόγους για την αποχώρησή της. Πρόσθεσε, ωστόσο: «Είναι μια δύσκολη δουλειά. Για να είσαι εκπρόσωπος του Ντόναλντ Τραμπ, πρέπει καθημερινά να αρνείσαι συνειδητά την πραγματικότητα». Ο βουλευτής της Βιρτζίνια πρόσθεσε: «Νομίζω ότι η κληρονομιά της θα είναι η περαιτέρω υποβάθμιση των σχέσεων μεταξύ του Λευκού Οίκου και του Τύπου».
Μακριά από τις κάμερες ήταν συχνά πιο συνεργάσιμη με τους ανθρώπους των μέσων ενημέρωσης. Ηταν συνήθως διαθέσιμη και βρισκόταν στο πλευρό του προέδρου σε κρίσιμες στιγμές.
Υπάρχουν, συνεπώς, φόβοι ότι, μετά την αποχώρηση της Λέβιτ, θα γίνει ακόμη δυσκολότερο για τους δημοσιογράφους να καταγράψουν τον τρόπο λήψης αποφάσεων ενός απρόβλεπτου και σε μεγάλο βαθμό ανεξέλεγκτου προέδρου.
Ενας μελλοντικός πρόεδρος, είτε Δημοκρατικός είτε Ρεπουμπλικανός, ενδέχεται να διστάσει να παραδώσει οικειοθελώς πίσω μέρος της εξουσίας στον Τύπο.