Φόρτωση Text-to-Speech…
Τη δουλειά της Δήμητρας Σκανδάλη τη γνωρίσαμε οι περισσότεροι Αθηναίοι στις μεγάλες εκθέσεις που διοργάνωσε ο επιμελητής Κώστας Πράπογλου. Γέννημα-θρέμμα της Πάρου, η εικαστικός σπούδασε στην ΑΣΚΤ και ύστερα πέρασε πολλά χρόνια στην Αμερική, προτού επιστρέψει για τα καλά στο νησί της. Εγκατεστημένη στην Αλυκή, με προγόνους Κρητικούς που κρύφτηκαν εκεί έπειτα από μια βεντέτα, έναν αιώνα πριν, η Σκανδάλη είναι ταυτισμένη με το λιμανάκι και την ιστορία του. Οι μισοί από τους εκεί κατοίκους είναι με τον έναν ή τον άλλο τρόπο συγγενείς της. Eπιπροσθέτως, ο πατέρας και οι θείοι της είχαν για δεκαετίες το καΐκι που έκανε τις εσωτερικές μεταφορές προϊόντων στις Κυκλάδες και οι θαλασσινές περιπέτειες των Σκανδαλαίων είναι γνωστές σε όλο το αρχιπέλαγος. Καθώς μάλιστα η διατήρηση της μνήμης, του τοπίου, των ιστοριών είναι κάτι που την ενδιαφέρει πολύ, πήρε την παλιά κατοικία της οικογένειας και τη μετέτρεψε το 2022 με προσθήκες σε ένα χώρο residency για ξένους καλλιτέχνες –το Cycladic Arts– που έχει γνωρίσει τεράστια επιτυχία. Εικαστικοί και άνθρωποι με δημιουργικό πνεύμα από όλον τον κόσμο έρχονται εκεί για να αισθανθούν τη μαγεία των Κυκλάδων και τη δύναμη μιας μικρής κοινότητας που προσπαθεί να αντισταθεί στον μαζικό τουρισμό.
Φέτος, η κατάσταση ήταν ακόμα πιο δύσκολη, αφού η φωτιά κατέκαψε ένα παρθένο μέρος της Πάρου, πλησίασε την Αλυκή και θύμισε στους πάντες ότι η ανάπτυξη έρχεται με το δικό της αδυσώπητο τίμημα. Η Σκανδάλη, όμως, δίνει τον δικό της αγώνα για να διατηρήσει τη θύμηση, την ομορφιά, την αγνότητα. Οχι μόνο μέσα από τα έργα της, που έχουν ως πρώτη ύλη ταπεινούς θάμνους, κυκλαδίτικα αγριολούλουδα, αλλά και κομμάτια από καΐκια, εργαλεία και άλλα τεκμήρια της παλιάς ζωής του νησιού. Πριν από λίγες ημέρες εγκαινίασε μια έκθεση που αφορά τα 100 χρόνια από την ίδρυση της πατρογονικής κατοικίας, με φωτογραφίες από το παρελθόν. Ο ανάπλους στις περασμένες δεκαετίες ήταν εξαιρετικά συγκινητικός όχι μόνο για την ίδια την οικογένεια, που τίμησε τους γεννήτορες, τον καπετάν Κωνσταντή και την κυρά Μοσχού Σκανδάλη –πρόγονοι της εικαστικού–, που πρωτοέχτισαν το 1926 ένα μικρό σπιτάκι από το οποίο πέρασαν γενιές και γενιές.
Ηταν τιμητικό για όλο το χωριό και το νησί που παλεύει να πιαστεί από τις προγονικές αξίες για να αισθανθεί ξανά το νόημα της ύπαρξης. Ανάμεσα στις βίλες που ξεφυτρώνουν η μία δίπλα στην άλλη, τις πισίνες που φέρνουν τα αποθέματα του νερού στο όριο, τις φωτιές στη χωματερή, την εμπορευματοποίηση, η συμβίωση των παλαιών Κυκλαδιτών με τη φύση είναι ο οδηγός: «Σπίτι όσο χωρείς και κάμπο όσο θωρείς», έλεγαν. «Το περίσσιο χαλάει το ίσιο», επέμεναν και ήξεραν με σοφία να τα φέρνουν βόλτα με τα λίγα, ενώ εμείς δεν είμαστε ευχαριστημένοι ούτε με τα πολλά.
Τη βραδιά των εγκαινίων όλοι πέρασαν για να δουν από κοντά τις φωτογραφίες, να θυμηθούν και να γιορτάσουν, γιατί η κατοικία αυτή κοίμισε και τάισε στρατιές παιδιών και γειτόνων, μύρισε αυγά και πατάτες στο τηγάνι σε γκάζι, προφύλαξε από τα κύματα, τη βροχή και το κρύο, έζησε γεννήσεις και θανάτους. Χωρίς νερό και ηλεκτρικό, η γιαγιά Μοσχού μεγάλωσε εκεί 12 παιδιά και δεκάδες εγγόνια. Το κυριότερο, όμως, ότι το σπίτι αυτό αξιώθηκε μια δεύτερη ζωή ως χώρος δημιουργίας και συνύπαρξης, σαν σιωπηλός μάρτυρας ότι η ταπεινότητα πάντα νικάει.
