Η Αθήνα και ο Στέφανος Μάνος

Φόρτωση Text-to-Speech…

H συμβολή του Στέφανου Μάνου σε πολλά επίπεδα υπήρξε καθοριστική, αλλά ιδιαίτερη ήταν η επίδραση που είχε στην αλλαγή της νοοτροπίας καταστροφής που κυριαρχούσε μεταπολεμικά στην Αθήνα. Ηταν ένα πολύ δύσκολο εγχείρημα, που απαίτησε τόλμη και ακεραιότητα. Καίριας σημασίας ήταν η εποχή μετά το 1978, όταν ο Στέφανος Μάνος προώθησε επαναστατικές αλλαγές στην κουλτούρα της πόλης, που από πλευράς ρύπανσης, θορύβου και κακοποίησης της πολιτιστικής κληρονομιάς είχε φθάσει σε απόλυτο αρνητικό σημείο.

Πολλοί και δικαίως μνημονεύουν τη νομοθεσία που έφερε για τη σωτηρία της Πλάκας. Σήμερα μας είναι δύσκολο να κατανοήσουμε το μέγεθος του προβλήματος που υπήρχε τότε στην Πλάκα, με την ηχορρύπανση, τα νυχτερινά κέντρα, την παράνομη στάθμευση, τις επιγραφές και βεβαίως τις κατεδαφίσεις παλαιών σπιτιών. Ο Στέφανος Μάνος πήγε κόντρα σε ένα ρεύμα συμφερόντων, ξεβόλεψε πολλούς και ευεργέτησε την πόλη σε βάθος χρόνου. Ηταν μια τομή που επεκτάθηκε σε όλη τη χώρα, προστατεύοντας οικισμούς και καλλιεργώντας μιαν άλλη αντίληψη για το μακροπρόθεσμο όφελος.

Αναφέρθηκε αυτές τις μέρες, επίσης, η πρόταση που είχε καταθέσει για την αξιοποίηση του Ελληνικού με ανταλλαγή οικοδομικών τετραγώνων σε πυκνοκατοικημένες συνοικίες της Αθήνας. Δεν γνωρίζουμε αν η πρόταση θα είχε ρεαλιστική εξέλιξη, καθώς οι περισσότεροι Ελληνες αντιδρούν αρνητικά απέναντι σε κάθε είδους καινοτομία. Αλλά ο Στέφανος Μάνος είχε δει πολύ καθαρά τη διττή όψη του θέματος: τη βιώσιμη λειτουργία του Ελληνικού (με συνδυασμό πάρκου και δόμησης) και την ανάγκη αραίωσης του οικιστικού ιστού της Αθήνας. Το πιο σημαντικό πρόβλημα της πόλης παραμένει η πυκνή αλληλουχία οικοδομικών τετραγώνων χωρίς δημόσιους χώρους.

Οι κινήσεις του Στέφανου Μάνου υπέρ της Αθήνας έφερναν (με καθυστέρηση) τη διεθνή συζήτηση για το μέλλον των πόλεων που είχε αρχίσει ήδη από τη δεκαετία του ’60. Η πεζοδρόμηση της Βουκουρεστίου το 1978 ήταν απλώς η μεταφορά μιας διεθνούς πρακτικής. Στην Αθήνα, προκάλεσε αρχικά σεισμό αντιδράσεων. Είναι το γνωστό φαινόμενο δυσανεξίας στην καινοτομία και στην πρόοδο.

Ας σημειωθεί, επίσης, ότι το 1978, λίγο πριν από τις τομές που επιχείρησε ο Στέφανος Μάνος, είχε υπάρξει κύμα κατεδαφίσεων μεγάλων νεοκλασικών κτιρίων στο κέντρο της Αθήνας. Από το επόμενο έτος, υπήρξε αλλαγή. Αρχισε να καλλιεργείται μια άλλη αντίληψη, η οποία ακόμη έχει πολλούς αντιπάλους.