Φόρτωση Text-to-Speech…
Δεν είναι η Θήβα που θα συναντήσουμε πρώτα στην «Αντιγόνη» του Αλαν Λουσιέν Ογεν. Είναι ένα τοπίο από σώματα που στέκονται ακίνητα σαν μνημεία και την επόμενη στιγμή λυγίζουν, παρασύρονται, καταρρέουν ή ενώνονται σε έναν κοινό παλμό. Ενας σχεδόν άδειος σκηνικός χώρος που τον ορίζουν επτά ξύλινοι τοίχοι –αναφορά στις επτά πύλες της αρχαίας Θήβας– μεταμορφώνεται αδιάκοπα μέσα από το φως, την κίνηση και τη μουσική.
Αυτή την «Αντιγόνη» παρουσιάζει αύριο και το Σάββατο στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου ο Νορβηγός σκηνοθέτης και χορογράφος, ένας από τους πιο ιδιαίτερους δημιουργούς της ευρωπαϊκής σκηνής. Μαζί με την ομάδα winter guests και εμβληματικούς ερμηνευτές του Χοροθεάτρου του Βούπερταλ της Πίνα Μπάους, «επανεφευρίσκει» την τραγωδία του Σοφοκλή. Η σκηνική γλώσσα του Ογεν είναι βαθιά σωματική και κινηματογραφική.
Οι χαρακτήρες δεν εκφράζονται μόνο με τις λέξεις, αλλά και με την αναπνοή, τη σιωπή και την κίνηση, ενώ η Αντιγόνη δεν είναι ένα και μοναδικό πρόσωπο. Μετατρέπεται σε μια συλλογική μορφή: μια γυναίκα που αγωνίζεται ξανά και ξανά, σε διαφορετικούς τόπους και διαφορετικές εποχές.
Πώς όμως θα γεννηθεί πάνω στην ήδη φορτισμένη σκηνή του αρχαίου θεάτρου αυτός ο πυκνός σε νοήματα κόσμος; Και τι σημαίνει για έναν χορευτή –είτε έχει διανύσει μια ολόκληρη ζωή στο χοροθέατρο είτε ανήκει σε μια νέα γενιά δημιουργών– να αναμετρηθεί με το μέγεθος της Αντιγόνης του Σοφοκλή; «Ο κόσμος έχει αλλάξει, όμως η ανθρώπινη φύση δεν έχει αλλάξει τόσο πολύ. Γι’ αυτό και τα αντιπολεμικά, αντιμιλιταριστικά στοιχεία του έργου παραμένουν επίκαιρα. Οταν διαβάζει κανείς σήμερα τα αποσπάσματα της τραγωδίας που χρησιμοποιούμε στην παράσταση, έχει την αίσθηση ότι γράφτηκαν μέσα στη σύγχρονη πραγματικότητα των πολέμων και της βίας. Είναι συγκλονιστικό πόσο διαχρονικά παραμένουν», μας λέει η Ισπανίδα Ναθαρέτ Παναδέρο. Μία από τις πιο εμβληματικές μορφές του θιάσου της Πίνα Μπάους, η Παναδέρο έχει αφήσει ανεξίτηλο το αποτύπωμά της σε κάθε ρόλο που ερμήνευσε με το ιδιαίτερο χιούμορ και τη συναισθηματική καθαρότητά της. Η συνεργασία της με τον Αλαν Λουσιέν Ογεν και την ομάδα winter guests ξεκίνησε το 2018.
«Η θέση μου μέσα σε αυτό το έργο είναι εκείνη μιας γυναίκας του σήμερα», απαντά όταν τη ρωτάμε για τον δικό της ρόλο στο πλαίσιο της παράστασης.
«Ομως όλοι κουβαλάμε μαζί μας το παρελθόν μας, τους προγόνους μας. Είμαστε μέρος μιας αδιάκοπης ιστορικής συνέχειας. Πολλά από τα ερωτήματα που θέτει η τραγωδία παραμένουν αναπάντητα μέχρι σήμερα. Γι’ αυτό και εξακολουθεί να μας αφορά τόσο βαθιά».
Τόπος θεραπείας
Οταν συζητάμε μαζί της, οι πρόβες έχουν μόλις ξεκινήσει μέσα στον χώρο του αρχαίου θεάτρου. «Με εμπνέει η σκέψη ότι η Επίδαυρος υπήρξε στην αρχαιότητα τόπος θεραπείας», σχολιάζει. «Πιστεύω βαθιά ότι το θέατρο και ο χορός διαθέτουν μια θεραπευτική δύναμη. Στη δική μας δουλειά, ο λόγος δεν κατέχει την κεντρική θέση. Οι λέξεις, η κίνηση, οι δράσεις και οι σκηνικές καταστάσεις συνυπάρχουν ισότιμα. Αυτό το είδος τέχνης λειτουργεί σαν ίαση, γιατί απευθύνεται κατευθείαν στην καρδιά και επιτρέπει στον καθένα να βρει τις δικές του λέξεις, τα δικά του συναισθήματα και τη δική του ερμηνεία», σχολιάζει.
Ο Γάλλος χορευτής και περφόρμερ Πασκάλ Μαρτί ανήκει στη νεότερη γενιά καλλιτεχνών του σύγχρονου χορού. Η συνεργασία του με τον Ογεν μετράει περισσότερα από δέκα χρόνια, εμπειρία που τον έχει οδηγήσει στο να δημιουργεί ήδη δικές του παραστάσεις. «Ο Αλαν δεν προσπαθεί να με ορίσει ως καλλιτέχνη», λέει ο Μαρτί αναφερόμενος στον τρόπο συνεργασίας με τον σκηνοθέτη. «Μαζί έχουμε καταπιαστεί με την ίδια τη ζωή – αυτήν που την κουβαλάς μαζί σου σαν την άμμο των διακοπών που μένει στην τσέπη σου και συνεχώς γλιστράει μέσα από τα δάχτυλά σου». Οπως συμβαίνει με την Παναδέρο, ούτε ο Μαρτί υποδύεται ένα συγκεκριμένο πρόσωπο στην «Αντιγόνη» του Ογεν. «Αυτό μας επιτρέπει να εστιάσουμε στις πράξεις των χαρακτήρων και να αναζητήσουμε τις συνδέσεις ανάμεσα στα γεγονότα του έργου και στον κόσμο που ζούμε σήμερα», εξηγεί. Ετσι αναδείχθηκε, άλλωστε, το στοιχείο της συνεχούς και επί μακρόν κακοποίησης των γυναικών μέσα στις παγκόσμιες αφηγήσεις και ο τρόπος με τον οποίον αυτό εξακολουθεί να διαμορφώνει την αντίληψή μας περί κανονικότητας.
Θέλοντας να πάρουμε μια πρόγευση αυτού που θα δούμε αύριο στη σκηνή, ρωτάμε τον Πασκάλ Μαρτί πώς αισθάνεται δουλεύοντας το έργο στο συγκεκριμένο υπαίθριο θέατρο. «Η ίδια η κλίμακά του μας κάνει να ξανασκεφτούμε τη δική μας ανθρώπινη διάσταση. Μας εκθέτει, αλλά ταυτόχρονα μας φέρνει αντιμέτωπους με το μεγαλείο της φύσης που μας περιβάλλει», απαντά. «Αν κάτι μας ζητήσει η Επίδαυρος, αυτό θα είναι μεγαλύτερη αντοχή και περισσότερη αλήθεια. Θα μας προσγειώσει, θα μας κάνει πιο ταπεινούς και, είμαι βέβαιος, θα μας φέρει ακόμη πιο κοντά – μεταξύ μας και με το κοινό».
«Αντιγόνη». Σκηνοθεσία-Χορογραφία: Αλαν Λουσιέν Ογεν. Παρασκευή 7 Αυγούστου και Σάββατο 8 Αυγούστου. Ωρα έναρξης: 21.00.