Οταν ο θρυλικός σέντερ των Μπόστον Σέλτικς, Μπιλ Ράσελ, πέθανε το 2022, ο άλλοτε συμπαίκτης του, Ντον Νέλσον, είπε περισσότερο με περηφάνια παρά με θλίψη – και με ελαφρώς μελαγχολία για το μέλλον των αθλητικών ηγετών – πως «υπάρχουν δύο είδη σούπερ σταρ. Ο ένας κάνει τον εαυτό του να φαίνεται καλός, αλλά εις βάρος των άλλων παικτών στο παρκέ. Υπάρχει, ωστόσο, κι ένας άλλος τύπος σταρ που κάνει τους παίκτες γύρω του να φαίνονται καλύτεροι από ό,τι είναι. Αυτός είναι ο τύπος που ήταν ο Μπιλ». Τέσσερα χρόνια αργότερα, σε μία καλοκαιρινή νύχτα, ο ίδιος ο Νέλσον, όπως και ο Ράσελ, άφηνε την Κυριακή (9/8) την τελευταία πνοή του, σε ηλικία 86 ετών.
https://x.com/warriors/status/2086513416928428432
Η επιρροή του ενδεχομένως να μην είναι ίδια με εκείνη (εντός και εκτός γηπέδου) του θρύλου των Σέλτικς. Μονάχα που ο πέντε φορές πρωταθλητής ως παίκτης με τη Βοστώνη, δεύτερος προπονητής με τις περισσότερες νίκες στην ιστορία του NBA και μέλος του Hall Of Fame, άφησε με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο το στίγμα του στην «πορτοκαλί θεά».Σε 31 σεζόν ως κόουτς στη Λίγκα, με Μιλγουόκι Μπακς και Γκόλντεν Στέιτ Ουόριορς (από δύο θητείες), Ντάλας Μάβερικς και Νιου Γιορκ Νικς, κατέγραψε συνολικό ρεκόρ 1.335 νικών και 1.063 ηττών. Αποσύρθηκε με τις περισσότερες νίκες στην ιστορία, για ένα ρεκόρ που κατέρριψε τον Μάρτιο του ’22 ο Γκρεγκ Πόποβιτς των Σαν Αντόνιο Σπερς.
Γκρεγκ Πόποβιτς: «Σπιρούνι» που… ακόνιζε παίκτες και χαρακτήρες
Ο νόμος του Γκούντχαρτ και το «Nellie–Ball»
Τον περασμένο Απρίλιο, ο βοηθός προπονητή του Ντάλας, Τζο Μπόιλαν, έγραψε στην ιστοσελίδα The Athletic ότι «ο Νέλσον παρακολουθούσε τον Ράσελ να βελτιώνει τους πάντες γύρω του και αποθήκευσε κάθε ιδέα και πληροφορία. Ο Ντον δεν είχε τα στατιστικά δεδομένα για να το αποδείξει. Δεν τα χρειαζόταν, όμως. “Εχτισε” ομάδες γύρω από αυτά, άλλες με “πόιντ-φόργουορντ” (σ.σ.: ψηλούς που οργάνωναν και πάσαραν), άλλες με τρεις γκαρντ, άλλες με παίκτες 2,10 μ. να σουτάρουν τρίποντα. Ολα αυτά επειδή κατάλαβε ότι η αξία ενός παίκτη έγκειται σε αυτό που έκανε δυνατό, όχι σε αυτό που παρήγαγε.Η πρώτη επανάσταση στην ανάλυση έδωσε στο μπάσκετ τη γλώσσα που μπορεί να αμφισβητήσει την κληρονομημένη σκέψη για τους μεμονωμένους παίκτες. Η επόμενη πρέπει να μετρήσει ολόκληρη την πρόταση».
Δεκαετίες πριν τα analytics γίνουν μόδα και κυριαρχήσουν στο ΝΒΑ, ο κόουτς Νέλσονείδε το μπάσκετ με άλλο μάτι, πίστεψε στη μοναδικότητα του Ντιρκ Νοβίτσκι και το ένστικτο του Στεφ Κάρι και άφησε τη δική του «σφραγίδα» στο άθλημα.
Ο «Αριστοτέλης» του Ντιρκ Νοβίτσκι και το «νόημα της ζωής» στην Αυστραλία
Στο κείμενό του, ο κόουτς Μπόιλαν εξηγεί στην αρχή τον «νόμο του Γκούντχαρτ», που «είναι μια αρχή στα οικονομικά και τονίζει πως όταν ένα μέτρο γίνεται στόχος, παύει να είναι ένα καλό μέτρο. Διατυπώθηκε για να περιγράψει τη νομισματική πολιτική, όμως περιγράφει το μπάσκετ καλύτερα από σχεδόν οτιδήποτε άλλο. Οταν αλλάζεις τον τρόπο που βλέπεις κάτι, αλλάζουν και τα πράγματα που βλέπεις. Οι ομάδες του Νέλσον λειτούργησαν επειδή “έχτιζε” γύρω από αυτά που οι παίκτες έκαναν δυνατά ο ένας για τον άλλον, όχι γύρω από αυτά που παρήγαγαν ο καθένας ξεχωριστά».
Εκτός από τις πολλές νίκες του – έστω κι αν δεν έφτασε ποτέ στην κατάκτηση ενός τίτλου –, ο Ντον Νέλσον άφησε πίσω του το λεγόμενο «Nellie–Ball». Εμπνευση που είχε από την αρχή της προπονητικής καριέρας του το 1976 στο Μιλγουόκι και αφορούσε πάντοτε την ανάπτυξη ενός γρήγορου είδους επιθετικού μπάσκετ, που βασιζόταν σε πιο κοντούς, πιο αθλητικούς παίκτες, προκειμένου να αναζητούν αταίριαστους αντιπάλους και να τους ξεπερνούν.
Tο «μάτι που έκοβε», ο Νοβίτσκι, ο Κάρι και τα δαχτυλίδια με τους Σέλτικς
Ο Νέλσον ήτανπρωτεργάτης της «αναγέννησης» των Μάβερικς, οι οποίοι δεν είχαν αγωνιστεί στα Playoffs του ΝΒΑ από το 1990 έως το 2000. Το 1998 έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην απόκτηση του Γερμανού «φαινομένου» Ντιρκ Νοβίτσκι και του Καναδού γκαρντ, Στιβ Νας (μετέπειτα διςMVP στο Φίνιξ), με δύο ξεχωριστές ανταλλαγές κατά τη διάρκεια του ντραφτ. Στόχος του ήταν οι Μαβς να σκοράρουν ακατάπαυστα. Το 2003 έφτασαν στους τελικούς της Δυτικής Περιφέρειας το 2003, όμως εκείνος αποχώρησε δύο χρόνια αργότερα, με 18 παιχνίδια να απομένουν στη σεζόν 2004-05. Ο Νοβίτσκι έγραψε στο X ότι «δεν με επέλεξες απλώς στο ντραφτ. Πίστεψες σε μένα. Είδες πράγματα στο παιχνίδι μου πριν καν συνειδητοποιήσω ότι μπορούσα να τα κάνω. Το έχω πει ένα εκατομμύριο φορές και θα το λέω πάντα: Δεν νομίζω ότι η καριέρα μου θα μπορούσε να είχε εξελιχθεί όπως εξελίχθηκε χωρίς να είσαι ο πρώτος μου προπονητής και να μου δίνεις την ελευθερία να παίζω το παιχνίδι μου. Μπορώ μόνο να πω ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ. Για όλα».
https://x.com/swish41/status/2086524774318997601
«Κρύβαμε τον Ντιρκ για αρκετές εβδομάδες πριν από το ντραφτ», ομολόγησε ο Νέλσον στο περιοδικό«Sports Illustrated» για τον Νοβίτσκι, που πέρασε απαρατήρητος κατά τη διάρκεια της προπόνησής του με τους Athletes in Action στο Ντάλας πριν από το ντραφτ του ’98. «Δεσμευθήκαμε ότι θα τον επιλέγαμε. Θέλαμε απλώς να τον εμποδίσουμε να πάει πουθενά αλλού για να προπονηθεί. Θα ήταν δικός μας. Ηταν ευχαριστημένος με αυτό. Ετσι, κρύφτηκε για μια εβδομάδα στο υπόγειο του (σ.σ.: γιου του Ντον)Ντόνι».
Ο κόουτς «Nellie» υπήρξε το 2009 και ο πρώτος προπονητής του Στεφ Κάρι. Ο γκαρντ των Ουόριορς, κορυφαίος σουτέρ στην ιστορία του παγκόσμιου μπάσκετ, δήλωσε μετά την απώλεια του Νέλσον πως «ένας από τους βασικούς λόγους που επιλέχθηκα από το Γκόλντεν Στέιτ στο ντραφτ ήταν ο Ντον Νέλσον. Η ιστορία λέει ότι ποτέ δεν συμπάθησε τους ρούκι, αλλά από την πρώτη μέρα με προκάλεσε και μου έδωσε την ευκαιρία να δείξω τον καλύτερό μου εαυτό στο γήπεδο. Με δίδαξε πολλά κατά τη διάρκεια της μίας σεζόν που περάσαμε μαζί και δεν θα ξεχάσω ποτέ τη νύχτα που έγινε ο προπονητής με τις περισσότερες νίκες στην ιστορία του NBA στη Μινεσότα. Χαρήκαμε τόσο πολύ γι’ αυτόν. Είχε ανυπολόγιστη επίδραση στο άθλημα και θα μείνει στη μνήμη μας ως ένα από τα μεγαλύτερα μυαλά στην ιστορία του αθλήματος».
Under Armour – Στεφ Κάρι: Το διαζύγιο μετά από 300 εκατ. και ο δρόμος που χάραξαν Τζόρνταν και Κόμπι
Επειτα από μια εξαιρετική καριέρα στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα, ο Νέλσον αγωνίστηκε για πρώτη φορά στο NBA ως παίκτης τωνΣικάγο Ζέφιρς, οι οποίοι τον επέλεξαν στο Νο 17 του ντραφτ του 1962 και ως πρωτοεμφανιζόμενος είχε μέσο όρο 6,8 π. σε 17,3΄. Σε μία διετία στους Λέικερς (1963-65) δεν βρήκε ευκαιρίες, είχε μόλις 2,4 π. σε 6,1΄ τη δεύτερη σεζόν στο Λ.Α. και ο θρυλικός Ρεντ Αουερμπακ δεν έχασε την ευκαιρία να τον αποκτήσει. Ο Νέλσον κατέγραψεμέσο όρο 11,4 π. και 5,2 ριμπ. και κατέκτησε πέντε τίτλους σε 11 σεζόν στη Βοστώνη. Στον 7ο αγώνα των Τελικών του 1969 κόντρα στους Λέικερς σκόραρε ένα καλάθι που αναπήδησε στη στεφάνη για να «κλειδώσει» το τρόπαιο.
Ενα από τα προπονητικά αριστουργήματά του ήταν στον 1ο γύρο των Playoffs του 2007, όταν με τους Ουόριορς αντιμετώπισε τους ασταμάτητους Μάβερικς του MVPΝτιρκ Νοβίτσκι και το Γκόλντεν Στέιτ έγινε ητρίτη(από τις έξι) ομάδα που από το Νο 8 της κανονικής περιόδου αποκλείει το Νο 1 της κατάταξης, αλλά και η πρώτη που το πετυχαίνει σε σειρά επτά αγώνων (Ντένβερ και Νέα Υόρκη το κατάφεραν το 1994 και 1999 αντίστοιχα σε σειρές πέντε ματς).
Μετά την αποχώρησή του από τους πάγκους,ο Ντον Νέλσον αποσύρθηκε σε ένα αγρόκτημα 22 στρεμμάτων στο Μάουι της Χαβάης και το 2019 δήλωσε στην εκπομπή «Real Sports» του δικτύου HBO ότι καλλιεργούσε λουλούδια, καφέ και κάνναβη.Μετά τις φονικές πυρκαγιές στο Μάουι το 2023, άνοιξε τα ενοικιαζόμενα ακίνητά του σε οικογένειες που είχαν χάσει τα σπίτια τους. Ηταν πάντα εκεί για κάθε «τυφλό σημείο», στο μπάσκετ ή τη ζωή. Η παρακαταθήκη του δεν ήταν απλώς 1.335 νίκες, αλλά μία άλλη, διεισδυτική και προνοητική ματιά σε όλα.