Η σχέση μας με το αυτοκίνητο του παρελθόντος θυμίζει κάπως ένα παλιό, καλό κρασί. Το εκτιμάς διαφορετικά όσο περνούν τα χρόνια, ενώ μπορεί να γοητεύσει ακόμη και κάποιον που δεν είχε δείξει προηγουμένως ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ειδικά σήμερα, που η αυτοκίνηση αλλάζει με γρήγορους ρυθμούς, τα αυτοκίνητα άλλων εποχών αποκτούν ξεχωριστή συναισθηματική αξία.
Ο παλιός είναι αλλιώς, λέμε συχνά, και δεν είναι τυχαίο ότι ακόμη και πολύ νεότεροι φίλοι της αυτοκίνησης στρέφουν το ενδιαφέρον τους στα κλασικά μοντέλα. Για εμάς που γεννηθήκαμε μεταξύ 1950 και 1960, είναι τα αυτοκίνητα που γνωρίσαμε από παιδιά, εκείνα με τα οποία ταξιδεύαμε οικογενειακώς και αργότερα κάναμε τις πρώτες μας οδηγικές απόπειρες –με ή χωρίς δίπλωμα– όπως συνέβαινε τότε. Αυτές οι εμπειρίες άφησαν ισχυρό αποτύπωμα, το οποίο εξηγεί γιατί ακόμη και άνθρωποι με ιδιαίτερη αδυναμία στις επιδόσεις αντιμετωπίζουν με σεβασμό τις παλαιότερες κατασκευές και την ιστορία τους.
Δεν είναι μόδα
Η επιστροφή στο παρελθόν δεν υπακούει απαραίτητα σε κάποια μόδα. Για πολλούς είναι μια προσωπική αναζήτηση, στην οποία η αισθητική έχει καθοριστικό ρόλο. Η απλότητα στη σχεδίαση, οι αναλογίες του αμαξώματος και οι λεπτομέρειες στο εσωτερικό υπενθυμίζουν μια εποχή κατά την οποία το αυτοκίνητο είχε συχνά πιο αναγνωρίσιμη ταυτότητα.
Το ταμπλό, το τιμόνι, ο επιλογέας ταχυτήτων, τα όργανα και τα υλικά της καμπίνας είχαν τον δικό τους χαρακτήρα. Ακόμη και ο τρόπος με τον οποίο οι σχεδιαστές κάλυπταν το γυμνό μέταλλο ή συνδύαζαν διαφορετικές επιφάνειες αποτελούσε μέρος αυτής της προσπάθειας. Στοιχεία που κάποτε παρατηρούσαμε με περιέργεια και σήμερα αναζητούμε με διαφορετικό ενδιαφέρον. Η σύγχρονη αυτοκινητοβιομηχανία, με κοινές τεχνολογικές λύσεις και αυστηρές προδιαγραφές ασφάλειας, έχει οδηγηθεί σε μεγαλύτερη ομοιογένεια. Αυτό δεν σημαίνει ότι απουσιάζουν οι ενδιαφέρουσες σχεδιαστικές προτάσεις, αλλά εξηγεί εν μέρει τη γοητεία που εξακολουθούν να ασκούν τα παλαιότερα μοντέλα.
Δεν είναι τυχαίο ότι ορισμένοι κατασκευαστές αξιοποιούν πλέον συστηματικά το παρελθόν τους. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν τα νέα ηλεκτρικά Renault 5 και Renault 4, ενώ η Citroen ανακοίνωσε την επιστροφή της φιλοσοφίας του θρυλικού 2CV μέσα από ένα ηλεκτρικό μοντέλο, που σε πρωτότυπη μορφή αποκαλύφθηκε στο Σαλόνι του Παρισιού, με στόχο σε περίπου ενάμιση χρόνο να μπει στην παραγωγή. Πρόκειται για σύγχρονες κατασκευές που αντλούν στοιχεία από ιστορικά αυτοκίνητα, διατηρώντας μια αναγνωρίσιμη σχεδιαστική ταυτότητα.
Διαφορετική περίπτωση αποτελούν τα λεγόμενα restomods, όπου ένα παλαιότερο αυτοκίνητο ανακατασκευάζεται και συνδυάζεται με σύγχρονες μηχανικές λύσεις. Στον χώρο της Porsche 911, η Singer έχει δημιουργήσει τη δική της σχολή, ενώ η RUF ακολουθεί μια ξεχωριστή πορεία, με μετατροπές, ανακατασκευές αλλά και αυτοκίνητα δικής της κατασκευής. Στην Ελλάδα, αξιόλογη δραστηριότητα στον χώρο της Porsche έχει αναπτύξει και η PetroRetro. Το κόστος τέτοιων δημιουργιών μπορεί να είναι ιδιαίτερα υψηλό, με ζητούμενο τον συνδυασμό κλασικής αισθητικής και σύγχρονων δυνατοτήτων.
Σε πιο προσιτό επίπεδο, οι εργοστασιακές αναβιώσεις γνωστών μοντέλων έχουν και έναν ευρύτερο ρόλο: επιτρέπουν στους κατασκευαστές να επικοινωνούν τη σύγχρονη τεχνολογία τους αξιοποιώντας την ιστορία και το συναίσθημα. Ειδικά στην ηλεκτροκίνηση, όπου η συζήτηση επικεντρώνεται συχνά στην αυτονομία, στη φόρτιση και στο κόστος χρήσης, η σχεδίαση μπορεί να αποτελέσει έναν επιπλέον λόγο επιλογής.
Παράλληλα, το ενδιαφέρον για το αυθεντικό κλασικό αυτοκίνητο εκφράζεται μέσα από συναντήσεις, περιηγήσεις και διοργανώσεις regularity (αγώνες ακριβείας). Εκεί η απόλαυση δεν περιορίζεται στην οδήγηση. Περιλαμβάνει τη γνωριμία με νέους τόπους, την παρέα, τις οικογενειακές συμμετοχές και τις φιλίες που δημιουργούνται γύρω από ένα κοινό ενδιαφέρον.
Σημαντικό ρόλο παίζει, βέβαια, και η κατάσταση του αυτοκινήτου. Η σωστή συντήρηση του αμαξώματος και των μηχανικών μερών αναδεικνύει τη δουλειά των έμπειρων Ελλήνων τεχνικών και αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ασφαλή χρήση του. Άλλωστε, ένα παλιό αυτοκίνητο διατηρεί και τους τεχνικούς περιορισμούς της εποχής του. Σήμερα, το θεσμικό πλαίσιο επιτρέπει στα οχήματα ιστορικού ενδιαφέροντος να αποκτούν κρατικές πινακίδες, εφόσον πληρούν τις προϋποθέσεις χαρακτηρισμού, τεχνικού ελέγχου και ασφάλισης. Η ηλικία των 30 ετών είναι βασικό κριτήριο, αλλά δεν αρκεί από μόνη της: απαιτείται και η διατήρηση των αρχικών χαρακτηριστικών του οχήματος. Η ΕΟ ΦΙΛΠΑ έχει ουσιαστικό ρόλο στη διαδικασία πιστοποίησης, ενώ η Πολιτεία έχει διαμορφώσει ένα σαφέστερο πλαίσιο κυκλοφορίας.
Για τον ενδιαφερόμενο, πάντως, η απόκτηση ενός ιστορικού αυτοκινήτου παραμένει μια επιλογή που απαιτεί σκέψη. Δεν είναι απαραιτήτως επένδυση με εξασφαλισμένη απόδοση και ασφαλώς δεν είναι μια οικονομική δραστηριότητα για όλους. Αν όμως το κίνητρο είναι η αγάπη για το αυτοκίνητο και η χρήση του, η ανταμοιβή δεν μετριέται αποκλειστικά σε χρήματα.
Περιπλανήσεις στο παρελθόν
Η γοητεία του κλασικού αυτοκινήτου έχει πάψει προ πολλού να αφορά αποκλειστικά ακριβές συλλεκτικές κατασκευές. Μπορεί να βρίσκεται σε ένα απλό οικογενειακό μοντέλο, σε εκείνο που κάποτε χρησιμοποιούσαν οι γονείς μας ή στο πρώτο αυτοκίνητο που οδηγήσαμε.
H απόκτηση ενός ιστορικού αυτοκινήτου δεν είναι απαραιτήτως επένδυση με εξασφαλισμένη απόδοση και ασφαλώς δεν είναι μια οικονομική δραστηριότητα για όλους.
Οι ανάγκες της καθημερινότητας, στο μεταξύ, έχουν αλλάξει. Εκεί όπου παλαιότερα κυριαρχούσε το οικογενειακό σεντάν, σήμερα συναντάμε συχνότερα μικρότερα ή μεγαλύτερα SUV, με υβριδικά και ηλεκτρικά συστήματα κίνησης. Η επιλογή ενός σύγχρονου αυτοκινήτου καθορίζεται από το κόστος, τους χώρους, τη στάθμευση και τις συνθήκες μετακίνησης. Το κλασικό, αντίθετα, μπορεί να αποτελεί μια δεύτερη, περισσότερο συναισθηματική επιλογή.
Ακόμη καλύτερα αν πρόκειται για το αυτοκίνητο των γονιών σου, που δεν πουλήθηκε ποτέ και περιμένει την ευκαιρία να επιστρέψει στον δρόμο. Κάπου εκεί, βέβαια, αρχίζει μια διαφορετική περιπέτεια, που δεν είναι άλλη από την ανακατασκευή. Όποιος αποφασίσει να αγοράσει ένα παλιό αυτοκίνητο, καλό είναι να αναζητήσει το πιο ολοκληρωμένο και σωστά συντηρημένο δείγμα που επιτρέπει ο προϋπολογισμός του. Μια φαινομενικά συμφέρουσα αγορά μπορεί εύκολα να εξελιχθεί σε δαπανηρή διαδικασία, με επισκέψεις στον μηχανικό, στο φανοποιείο, στον ηλεκτρολόγο και στον ειδικό για την ταπετσαρία. Για ορισμένους, βέβαια, αυτή είναι και η μεγαλύτερη πρόκληση. Όπως συμβαίνει με την ανακαίνιση ενός παλιού οικογενειακού σπιτιού, η ικανοποίηση βρίσκεται και στη διαδικασία της αποκατάστασης.
Το ζητούμενο είναι να διατηρηθεί η αυθεντικότητα. Οι επενδύσεις, τα όργανα, οι διακόπτες, ακόμη και τα παλιά πατάκια μπορούν να αποτελούν κομμάτι της ιστορίας του αυτοκινήτου. Δεν χρειάζεται να μετατραπεί σε κάτι που δεν υπήρξε ποτέ, ούτε όμως η νοσταλγία να δικαιολογεί παραλείψεις στη συντήρηση και την ασφάλεια.
Τα σημεία αναφοράς
Υπάρχουν μοντέλα που έχουν αντέξει στον χρόνο, εξελισσόμενα μαζί με τις ανάγκες των οδηγών. Το Volkswagen Golf, που παρουσιάστηκε το 1974, και η Toyota Corolla, η οποία συμπληρώνει φέτος 60 χρόνια από την πρώτη της εμφάνιση, αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα. Παρά τις αλλαγές στη σχεδίαση, στις διαστάσεις και στην τεχνολογία, διατηρούν τη θέση τους στην αγορά, ακόμη και μετά την ανάπτυξη αντίστοιχων SUV, όπως το Tiguan και η Corolla Cross.
Αντίστοιχο ενδιαφέρον παρουσιάζει η διαδρομή της Peugeot από το 205 έως το σημερινό 208. Πρόκειται για μοντέλα που, μέσα από τις διαδοχικές γενιές τους, αποτυπώνουν τις μεταβολές στις προτιμήσεις του αγοραστή αλλά και στις δυνατότητες της αυτοκινητοβιομηχανίας. Για τους μεγαλύτερους, η ιστορία του αυτοκινήτου συνδέθηκε αρχικά με τη βρετανική σχολή, την ιταλική φινέτσα, τη γαλλική σχεδιαστική τόλμη και τη γερμανική μηχανολογία. Ακολούθησε η καθιέρωση των Ιαπώνων και των Κορεατών, ενώ σήμερα οι Κινέζοι κατασκευαστές διεκδικούν όλο και μεγαλύτερο μερίδιο της αγοράς. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της MG, που αξιοποιεί τη βρετανική ιστορία της υπό τη σημερινή κινεζική ιδιοκτησία.
Κάθε εποχή έχει, λοιπόν, τα δικά της αυτοκίνητα και τις δικές της προτεραιότητες. Μπορεί σήμερα να επιλέγουμε ένα μικρό ηλεκτρικό για την καθημερινή μετακίνηση ή ένα SUV για τις οικογενειακές ανάγκες, όμως ένα κλασικό αυτοκίνητο εξακολουθεί να προσφέρει κάτι διαφορετικό: την αίσθηση μιας άλλης εποχής, τη χαρά της επαφής με τη μηχανή και, για πολλούς από εμάς, την ευκαιρία να ξαναβρεθούμε πίσω από το τιμόνι ενός αυτοκινήτου που σημάδεψε τα πρώτα μας χρόνια. Αυτή είναι και η πραγματική αξία της επιστροφής στις ρίζες μας. Όχι η άρνηση της εξέλιξης, αλλά η διατήρηση μιας σχέσης με την ιστορία και με όσα έκαναν το αυτοκίνητο μέρος της ζωής μας.