Φόρτωση Text-to-Speech…
Το ντοκιμαντέρ «My Undesirable Friends» (Οι Ανεπιθύμητες Φίλες Μου) είναι μία αποκάλυψη. Διαρκεί σχεδόν έξι ώρες. Τίποτα δεν είναι περιττό. Η σκηνοθέτιδα, Julia Loktev, χρησιμοποιεί το άι-φόουν της για να καταγράψει την καθημερινότητα μιας παρέας νέων δημοσιογράφων μερικούς μήνες του 2021 και του 2022. Οι φίλες της είναι μεταξύ είκοσι και τριάντα και εργάζονται στον τηλεοπτικό σταθμό TV Rain.
Ο σταθμός ιδρύθηκε το 2010 με απεύθυνση στο νεανικό κοινό της Ρωσίας. Θα έδειχνε ανάλαφρα θέματα. Θα είχε δημοκρατικό προσανατολισμό, κουλ γραφεία, εκπομπές infotainment (πληροφόρηση και διασκέδαση). Βλέπουμε το νιουζ-ρουμ γεμάτο ζωή, μουσικές και εικοσάχρονα. Η κυβέρνηση ασκεί ασφυκτικό έλεγχο. Οι ηρωίδες μας αρνούνται να υποκύψουν στην ατμόσφαιρα, κοροϊδεύουν όσους ρωτάνε πολιτικά πρόσωπα «τι φαγητό σάς αρέσει;».
Είναι αστείες, όμορφες κι ερωτευμένες με το αγόρι ή το κορίτσι τους. Εχουν βαμμένα νύχια, περιποιημένα μαλλιά και απέχθεια για τον Πούτιν. Εχουν φίλους στην Ουκρανία και αγάπη για τη Μόσχα, που είναι η πόλη των φοιτητικών τους χρόνων και το αγαπημένο τους μέρος στον κόσμο. Το κανάλι τους στοχοποιείται από την κυβέρνηση κι οι ηρωίδες μας μπαίνουν στη μαύρη λίστα των «ξένων πρακτόρων». «Πού είναι τα ευρώ που παίρνουμε από το εξωτερικό;», λένε αστειευόμενες, στριμωγμένες σ’ ένα μικρό κουζινάκι.
Καθώς κυλάει το 2021, οι ηρωίδες μας αναγκάζονται να καταθέτουν ενδελεχείς λίστες με οποιοδήποτε προσωπικό έξοδο, να τοποθετούν μια υποτιμητική δήλωση μπροστά από οποιοδήποτε άρθρο ή τηλεοπτική τους εμφάνιση (ότι είναι «πράκτορες» και εργαζόμενες για «ξένο πράκτορα»), να πηγαίνουν στις διαδηλώσεις έτοιμες να συλληφθούν. Τις βλέπουμε να ψήνουν κέικ και να μιλάνε στις μαμάδες τους, που τις προτρέπουν ν’ αφήσουν τη δημοσιογραφία και να διοριστούν στην εταιρεία πετρελαίου. Δίνουν συμβουλές για το ιδανικό εσώρουχο που πρέπει να φοράς τη νύχτα της σύλληψής σου απ’ την αστυνομία. Δείχνουν με νοσταλγία παλιά έντυπα με αφιερώματα στον Ναβάλνι (αρχηγό της αντιπολίτευσης που δηλητηριάστηκε το 2020 και πέθανε στη φυλακή το 2024) και τον Νέμτσοφ (στέλεχος της αντιπολίτευσης που δολοφονήθηκε το 2015). «Αυτό θα ήταν αδύνατο σήμερα», λένε στην κάμερα. Εξω χιονίζει και έχει σκοτάδι.
Το σπίτι της εικοσιτριάχρονης δημοσιογράφου Ksenia Mironova παρακολουθείται με κοριούς. Τον σύντροφό της, τον δημοσιογράφο Ivan Safronov, τον συλλαμβάνουν, γιατί διερευνούσε αμυντικά συμβόλαια και έγραφε σχετικά. Οι ηρωίδες μας σπεύδουν στους μείον τρεις έξω από τη φυλακή. Ετοιμάζουν πακέτα με φαγητό για τον Ivan. Βγαίνουν ζωντανά στην τηλεόραση να πουν αληθινές ειδήσεις. Στην παρέα ανήκει και η άφοβη Ρωσίδα δημοσιογράφος Elena Kostyuchenko, που έγραψε εκτενώς για το πώς το καθεστώς Πούτιν παρασιτεί στην κοινωνία, αλλά και για την Ουκρανία (στα αγγλικά κυκλοφορεί το βιβλίο της «I Love Russia»). «Δεν θα χαθούμε», λέει, «θα καθαρίζουμε σκάλες μόλις μας κλείσουν». Η μέντοράς της, η δημοσιογράφος Anna Politkovskaya, που έγραφε για τη διαφθορά, δολοφονήθηκε έναν Οκτώβριο μπροστά στον ανελκυστήρα της πολυκατοικίας της. Η Elena είναι από τα πιο κουλ άτομα που μπορεί να δει άνθρωπος στην τηλεόραση το 2026.
Την Πρωτοχρονιά του 2022, οι ηρωίδες μας τη γιορτάζουν σε σπίτια και στον τηλεοπτικό σταθμό. Μεταδίδουν δηλώσεις από φεμινίστριες, κουήρ άτομα, καλλιτέχνες, δικηγόρους Ευρωπαϊκού δικαίου, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και λοιπούς αντιφρονούντες την ώρα που ο Πούτιν εκφωνεί λογύδριο όπου διαστρεβλώνει την Ιστορία. Λίγες μέρες μετά κάνει εισβολή.
Η παράνομη, επιθετική εισβολή στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου 2022 είναι μια τομή στο ντοκιμαντέρ. Για πρώτη φορά, οι ηρωίδες μας χάνουν το χιούμορ τους. Η καταστολή γίνεται συντριπτική. Διαδηλώτριες στις αντιπολεμικές διαδηλώσεις καταφέρνουν να μιλήσουν στην κάμερα, ενώ η αστυνομία τις σέρνει στον πάγο. «Αισθάνομαι ντροπή», λέει η μία. «Δεν θέλουμε πόλεμο», λέει η άλλη. Οι δημοσιογράφοι δυσκολεύονται να εργαστούν, καθώς η ρωσική κυβέρνηση απαγορεύει τη χρήση της λέξης «πόλεμος» και επιτρέπει αποκλειστικά τη μετάδοση κρατικά ελεγμένων ειδήσεων, δηλαδή προπαγάνδας. Οι ηρωίδες μας αγαπούν τη Μόσχα, αλλά συνειδητοποιούν πως βρίσκονται σε κίνδυνο. Είναι νέες. Θα φύγουν, για να γράψουν απ’ αλλού, και θα γυρίσουν όταν ο δικτάτορας θα έχει πεθάνει.