Η στάθμη του ποταμού Ρήνου έχει υποχωρήσει σε ιστορικά χαμηλά σε αρκετές περιοχές της Γερμανίας και της Ολλανδίας, καθώς τα παρατεταμένα κύματα καύσωνα συνεχίζονται σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Την περασμένη εβδομάδα, στην Κολωνία της δυτικής Γερμανίας και στο Λόμπιτ, όπου ο Ρήνος περνά από τη Γερμανία στην Ολλανδία, καταγράφηκαν οι χαμηλότερες μετρήσεις από τότε που τηρούνται αρχεία.
Σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα έχουν βρεθεί και άλλοι μεγάλοι ευρωπαϊκοί ποταμοί με κρίσιμο ρόλο στις μεταφορές, στη βιομηχανία και τη γεωργία, όπως ο Δούναβης, που διασχίζει δέκα χώρες, αλλά και ο Πάδος στην Ιταλία.
Σύμφωνα με τα Ευρωπαϊκά Παρατηρητήρια Ξηρασίας της Ε.Ε., οι συνθήκες ξηρασίας παρέμειναν σταθερά κρίσιμες στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης, ενώ επιδεινώθηκαν περαιτέρω σε Δυτική και Κεντρική Ευρώπη στα μέσα Ιουλίου.
Οι μετεωρολόγοι προβλέπουν ότι οι συνθήκες καύσωνα θα συνεχιστούν τουλάχιστον ακόμη μία εβδομάδα, με τις θερμοκρασίες να ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου σε πολλές χώρες της Κεντρικής και της Νότιας Ευρώπης.
Στα τέλη Ιουλίου, σχεδόν οι μισοί σταθμοί μέτρησης στον Ρήνο (44%) και σχεδόν οκτώ στους δέκα στον Δούναβη (78%) κατέγραψαν εξαιρετικά χαμηλή στάθμη νερού.
Ο Ρήνος, που πηγάζει από τις ελβετικές Αλπεις και εκβάλλει στη Βόρεια Θάλασσα, αποτελεί μία από τις πιο πολυσύχναστες πλωτές οδούς της Ευρώπης. Η συνεχιζόμενη πτώση της στάθμης του προκαλεί ανησυχία για τις οικονομικές επιπτώσεις που μπορεί να έχει ο περιορισμός της ναυσιπλοΐας και των εμπορευματικών μεταφορών.
Την Παρασκευή, το βάθος του νερού στο στενό πέρασμα του Κάουμπ, κοντά στο Κόμπλεντς, υποχώρησε στα μόλις 25 εκατοστά, αγγίζοντας το ιστορικό χαμηλό του 2018, πριν σημειώσει μικρή άνοδο τη Δευτέρα.
Ο σταθμός μέτρησης του Κάουμπ, στη δυτική Γερμανία, θεωρείται βασικός δείκτης της δυνατότητας πλεύσης στον Ρήνο, καθώς καθορίζει πόσο φορτίο μπορούν να μεταφέρουν τα εμπορικά πλοία. Η χαμηλή στάθμη στην περιοχή μπορεί να περιορίσει σημαντικά την εσωτερική ναυσιπλοΐα.
Αναγκαία η λήψη μέτρων στη ναυσιπλοΐα
Ο Μάρτιν Βόλτερς, από την Αρχή Πλωτών Οδών και Ναυσιπλοΐας του Ρήνου, δήλωσε στο γερμανικό δίκτυο WDR ότι, παρότι δεν αναμένεται να διακοπεί πλήρως η κυκλοφορία των πλοίων, θα χρειαστεί να ληφθούν μέτρα, όπως η κατανομή των φορτίων σε περισσότερα σκάφη ώστε το καθένα να μεταφέρει μικρότερο βάρος.
Οπως εξήγησε, κάτι τέτοιο μπορεί με την πάροδο του χρόνου να οδηγήσει σε αύξηση του κόστους μεταφοράς και σε προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα.
«Ερχεται κάποια στιγμή που τα φορτία είναι τόσο μικρά ώστε δεν συμφέρει οικονομικά να πραγματοποιηθεί το ταξίδι ή οι πλοιοκτήτες φοβούνται ότι θα προκαλέσουν ζημιές στα σκάφη τους», δήλωσε στο Reuters έμπορος πρώτων υλών.
Εκτός λειτουργίας εργοστάσια
Την περασμένη εβδομάδα, τα νερά του Δούναβη υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 30 ετών σε αρκετές χώρες, μεταξύ των οποίων η Σερβία και η Ρουμανία, φέρνοντας τον μοναδικό πυρηνικό σταθμό ηλεκτροπαραγωγής της Ουγγαρίας στα όρια της διακοπής λειτουργίας.
Η μονάδα λειτουργεί ήδη με μειωμένη ισχύ, ενώ οι Αρχές παρακολουθούν στενά την κατάσταση για να διαπιστώσουν αν θα χρειαστεί να τεθεί εκτός λειτουργίας.
Η ξηρασία στον Δούναβη προκαλεί επίσης σοβαρά προβλήματα στην ηλεκτροπαραγωγή της Σερβίας και της Ρουμανίας.
Η Σερβία περιόρισε την παραγωγή των λιγνιτικών σταθμών της, καθώς η έλλειψη νερού επηρέασε τα συστήματα ψύξης, ενώ στη Ρουμανία πραγματοποιήθηκε ελεγχόμενη έκρηξη σε μεγάλο βράχο στις όχθες του Δούναβη, ώστε να αυξηθεί η ροή του νερού προς τον πυρηνικό σταθμό της Τσερναβόντα.
Παράλληλα, τα εργοστάσια αυτοκινήτων της Dacia και της Ford στη Ρουμανία συμφώνησαν να διακόψουν την παραγωγή τους για περισσότερο από δύο εβδομάδες, προκειμένου να μειωθεί η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Ο Τσέζαρ Γκεόργκε, σύμβουλος της ρουμανικής εταιρείας αναλύσεων AGRIColumn για την αγορά σιτηρών, δήλωσε στο Reuters ότι οι αγρότες κατά μήκος του Δούναβη δυσκολεύονται να μεταφέρουν τις σοδειές τους, καθώς η χαμηλή στάθμη δεν επιτρέπει στις φορτηγίδες να προσεγγίσουν αρκετά λιμάνια.
«Μόνο τα λιμάνια που βρίσκονται πιο κοντά στη Μαύρη Θάλασσα εξακολουθούν να λειτουργούν. Οι φορτηγίδες δεν μπορούν να προσεγγίσουν τα υπόλοιπα», ανέφερε.
«Οι αγοραστές των αγροτικών προϊόντων ενδέχεται να προσφέρουν χαμηλότερες τιμές στους παραγωγούς και να μεταφέρουν τα φορτία με φορτηγά, αν και υπάρχει πιθανότητα να παρουσιαστεί έλλειψη διαθέσιμων οχημάτων».
Την ίδια ώρα, ο όγκος των εμπορευμάτων που μεταφέρονται από και προς το Ρότερνταμ μέσω του Ρήνου μειώνεται σταθερά κάθε εβδομάδα από τις αρχές Ιουλίου και βρίσκεται περίπου 10% κάτω από τα φυσιολογικά επίπεδα, σύμφωνα με εκπρόσωπο του λιμανιού.
Ιδιαίτερα επηρεάζονται τα δεξαμενόπλοια μεταφοράς χημικών και πετρελαιοειδών, καθώς και τα πλοία μεταφοράς χύδην ξηρού φορτίου, επειδή έχουν μεγαλύτερο βύθισμα από τις φορτηγίδες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και απαιτούν μεγαλύτερο βάθος νερού για να κινηθούν με ασφάλεια.
«Κόκκινος» συναγερμός στην Ιταλία
Ο Πάδος, ο μεγαλύτερος ποταμός της Ιταλίας, κατέγραψε στα τέλη Ιουλίου ιστορικά χαμηλή στάθμη κοντά στην πόλη Κρεμόνα της βόρειας Ιταλίας. Οι Αρχές ανέβασαν το επίπεδο συναγερμού για την ξηρασία σε «υψηλό» σε ολόκληρη την κοιλάδα του Πάδου, ενώ ειδικοί προειδοποιούν για πιθανές διαταραχές στην υδροδότηση.
Η μειωμένη ροή του ποταμού στις εκβολές του επέτρεψε επίσης στο θαλασσινό νερό να εισχωρήσει στην κοίτη, διαταράσσοντας το οικοσύστημα και προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στους αγρότες που χρησιμοποιούν τα νερά του Πάδου για την άρδευση των καλλιεργειών τους.
Πρόσφατη μελέτη επιστημόνων της ομάδας World Weather Attribution έφτασε στο συμπέρασμα ότι δεν διαπιστώνεται σαφής μακροπρόθεσμη τάση μείωσης των βροχοπτώσεων στο μεγαλύτερο μέρος της Ευρώπης.
Ωστόσο, οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή αυξάνει την εξάτμιση της υγρασίας λόγω των υψηλότερων θερμοκρασιών, καθιστώντας τις συνθήκες ξηρασίας πιθανότερες.
Οι θερμές και ξηρές καιρικές συνθήκες αυξάνουν επίσης τη ζήτηση νερού για οικιακή χρήση, για τη γεωργία και τη βιομηχανία.
Παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας μπορούν ακόμη να επηρεάσουν τη στάθμη των λιμνών, περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα των αποθεμάτων γλυκού νερού.
Η ευρωπαϊκή υπηρεσία για την κλιματική αλλαγή Copernicus υπενθύμισε ότι η ξηρασία του 2022 στην Ευρώπη συνέβαλε στην έξαρση των δασικών πυρκαγιών, οι οποίες με τη σειρά τους οδήγησαν σε αυξημένες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα.
Η ξηρασία συρρικνώνει και τα εταιρικά κέρδη
Πέρα από τις καταστροφές που προκαλούν οι δασικές πυρκαγιές και οι υψηλές θερμοκρασίες, οι οποίες έχουν οδηγήσει σε χιλιάδες επιπλέον θανάτους, οι συνέπειες της κλιματικής αλλαγής πλήττουν και τα έσοδα των επιχειρήσεων.
Η αυστριακή εταιρεία ηλεκτρισμού Verbund, η οποία παρήγαγε περίπου το 85% της ηλεκτρικής της ενέργειας από υδροηλεκτρικά εργοστάσια το 2025, ανακοίνωσε την Πέμπτη ότι η ξηρασία μείωσε τα κέρδη κατά περίπου 370 εκατ. ευρώ το πρώτο εξάμηνο του έτους, σε σύγκριση με μια χρονιά φυσιολογικών υδρολογικών συνθηκών.
Αντίστοιχα, η γαλλική κρατική εταιρεία ηλεκτρισμού EDF εκτίμησε την Παρασκευή ότι τα λειτουργικά κέρδη της για το σύνολο του 2026 θα είναι μειωμένα κατά 10% εξαιτίας των χαμηλών τιμών στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και της μειωμένης παραγωγής που προκάλεσαν τα κύματα καύσωνα.
Στην Ιταλία, οδιευθύνων σύμβουλος της περιφερειακής εταιρείας κοινής ωφέλειας A2A, Ρενάτο Ματσοντσίνι, δήλωσε ότι η φετινή υδροηλεκτρική παραγωγή αναμένεται να διαμορφωθεί στις 3,9 τεραβατώρες (TWh), έναντι ιστορικού μέσου όρου 4,1 TWh.
«Ορισμένοι από τους ταμιευτήρες μας βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση», ανέφερε χαρακτηριστικά. «Εχουμε φτάσει στο σημείο να κάνουμε χορό της βροχής».
Με πληροφορίες από BBC, Reuters