Φόρτωση Text-to-Speech…
Ολο και περισσότεροι πολίτες στην Ελλάδα δοκιμάζουν ή χρησιμοποιούν συστηματικά εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης. Ωστόσο, η αυξανόμενη οικειότητα και τριβή με αυτές τις τεχνολογίες έχει προκαλέσει μια δημόσια συζήτηση γύρω από τις επιπτώσεις τους: από την παραπληροφόρηση και την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων μέχρι την επίδρασή τους στην εργασία, στην εκπαίδευση και τη λειτουργία των θεσμών.
Αυτό προκύπτει από το δεύτερο μέρος της έρευνας της διαΝΕΟσις για την ΑΙ. Το πρώτο μέρος κατέγραψε βασικές πεποιθήσεις, στάσεις και συναισθήματα του πληθυσμού απέναντι σε αυτό το μεγάλο τεχνολογικό κύμα. Από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα τότε ήταν το πολύ μεγάλο ποσοστό –εννέα στους δέκα– όσων ζητούσαν να θεσπιστούν κανόνες για τη χρήση της ΑΙ. Το δεύτερο μέρος διερευνά τις αντιλήψεις, τις ανησυχίες και τις προσδοκίες Ελλήνων απέναντι στα ηθικά και κοινωνικά ζητήματα που εγείρει η νέα τεχνολογία.
Ειδικότερα, η χρήση της ΑΙ στην Ελλάδα εξαπλώνεται με γοργούς ρυθμούς. Σε έρευνα της Metron Analysis τον Οκτώβριο του 2025, το ποσοστό όσων δήλωναν ότι χρησιμοποιούν εφαρμογές ΑΙ ήταν 47%. Τον Ιανουάριο του 2026 ανέβηκε στο 65% και τον Μάιο στο 69%.
Περίπου έξι στους δέκα Ελληνες (δηλαδή 88% των χρηστών) λένε ότι χρησιμοποιούν εφαρμογές ΑΙ τουλάχιστον κάποιες φορές την εβδομάδα, ενώ σχεδόν ένας στους τέσσερις (37% των χρηστών) καθημερινά. Και μιλάμε για κάτι που ήταν σχετικά άγνωστο πέντε χρόνια πριν. Επιπλέον, ένας στους πέντε χρήστες λέει ότι χρησιμοποιεί τουλάχιστον κάποιες εφαρμογές ΑΙ πληρώνοντας συνδρομή (μόνο 5% χρησιμοποιούν ΑΙ αποκλειστικά επί πληρωμή).
Επίσης, οκτώ στους δέκα από όσους γνωρίζουν ή έχουν ακούσει για την ΑΙ πιστεύουν ότι οι επιπτώσεις της στη ζωή μας θα είναι ουδέτερες ή θετικές. Μάλιστα, οι απαντήσεις για τις θετικές επιπτώσεις είναι υπερδιπλάσιες από τις αρνητικές: 49% έναντι 20%.
Η σύγκριση
O ελληνικός πληθυσμός ανησυχεί πολύ, ή τουλάχιστον αυτό δηλώνει, για τους κινδύνους από τη χρήση της ΑΙ. Η διάχυτη ανησυχία φαίνεται καθαρά όταν η έρευνα ζητεί από τους συμμετέχοντες να συγκρίνουν την τεχνητή νοημοσύνη με προηγούμενες τεχνολογικές αλλαγές. Δύο στους τρεις όσων γνωρίζουν ή έχουν ακουστά την ΑΙ θεωρούν ότι οι κίνδυνοι αυτή τη φορά είναι μεγαλύτεροι.
Δύο πεδία που φαίνεται να προκαλούν την πιο μεγάλη ανησυχία είναι «η παραπληροφόρηση και το ψευδές περιεχόμενο» και «η αδράνεια της κριτικής σκέψης»· οκτώ στους δέκα ανησυχούν πολύ ή πάρα πολύ γι’ αυτά. Αντιστρόφως, αισθητά λιγότεροι, αλλά και πάλι πλειοψηφία (61%), ανησυχούν για τις ανισότητες στην πρόσβαση και τη διεύρυνση του λεγόμενου «ψηφιακού χάσματος». Από όσους γνωρίζουν ή έχουν ακούσει για την ΑΙ, οι μισοί θεωρούν τους κινδύνους «διαχειρίσιμους» και οι άλλοι μισοί «ανεξέλεγκτους».
Η AI έχει ενσωματωθεί με εντυπωσιακή ταχύτητα στην καθημερινότητα μεγάλου μέρους του πληθυσμού. Ωστόσο, η αυξανόμενη εξοικείωση δεν συνοδεύεται από ενθουσιασμό ή αισιοδοξία άνευ όρων.
Πώς, όμως, μπορούν διάφοροι φορείς να ρυθμίσουν τις επιπτώσεις της ΑΙ; Πού μπορούν να παρέμβουν; Η «ιατρική διάγνωση και θεραπεία, αντί ιατρού» καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό του πληθυσμού το οποίο ζητάει την πλήρη απαγόρευση (48%), ενώ το 45% ζητάει «χρήση υπό προϋποθέσεις». Για τις περισσότερες λειτουργίες στις οποίες συνδράμει η τεχνητή νοημοσύνη, η πλειονότητα ζητεί τη μέση λύση της «χρήσης υπό προϋποθέσεις», είτε πρόκειται για την αξιολόγηση εργαζομένων είτε για την οδήγηση οχημάτων είτε για τις δικαστικές αποφάσεις, ενώ πολύ μικρότερα ποσοστά προκρίνουν την «ελεύθερη χρήση» σε όλες τις επιλογές. Εντούτοις, υπάρχει μια ενδιαφέρουσα εξαίρεση: σχεδόν ένας στους πέντε ερωτώμενους πιστεύει ότι θα πρέπει να υπάρχει απολύτως ελεύθερη χρήση ΑΙ κατά την αντιμετώπιση κρίσεων, όπως είναι οι πυρκαγιές και οι σεισμοί.
Σύνθετη ερώτηση
Ποιος θεσμός είναι κατάλληλος για να ρυθμίσει την ΑΙ; Πρόκειται για πολύ σύνθετη ερώτηση, καθώς οι χρήστες, επομένως και οι πιθανές βλάβες, βρίσκονται εντός συνόρων πολλών χωρών, ενώ αντίθετα οι πλατφόρμες και πολλές υποδομές που παρέχουν τις σχετικές υπηρεσίες λειτουργούν υπερεθνικά. Από τη μία πλευρά, κορυφαία στις αναφορές έρχεται «η κυβέρνηση της κάθε χώρας» (62%). Ομως, αν κάποιος αθροίσει τις αναφορές των υπερεθνικών φορέων (Ευρωπαϊκή Ενωση, εταιρείες τεχνολογίας, διεθνείς οργανισμοί) παίρνει ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό, περί το 74%.
Περισσότεροι από επτά στους δέκα θέλουν πολύ αυστηρή ρύθμιση της ΑΙ, προστασία των θέσεων εργασίας, ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι κάποιες δυνατότητες της τεχνολογίας θα μείνουν αναξιοποίητες, υποχρεωτική σήμανση σε εικόνες και βίντεο που παράγονται από ΑΙ, αλλά και χρήση της αναγνώρισης προσώπων από τις Αρχές μόνο για σοβαρά εγκλήματα. Επίσης, το 66% ζητεί περιορισμούς στη χρήση προσωπικών δεδομένων, ακόμη και εις βάρος της αξιοπιστίας των αποτελεσμάτων, ενώ το 55% θεωρεί ότι η ΑΙ θα αντισταθμίσει το ενεργειακό κόστος της λύνοντας σημαντικά προβλήματα. Ενα σχετικά μεγάλο μέρος του δείγματος (7%) αποφεύγει να απαντήσει στο δίλημμα περί περιβαλλοντικού κόστους.
Αντίφαση
Εν κατακλείδι, η εικόνα που προκύπτει από την έρευνα είναι σύνθετη και, σε αρκετά σημεία, αντιφατική. Από τη μία πλευρά η τεχνητή νοημοσύνη έχει πλέον ενσωματωθεί με εντυπωσιακή ταχύτητα στην καθημερινότητα μεγάλου μέρους του ελληνικού πληθυσμού. Η χρήση της συνεχίζει να αυξάνεται μήνα με τον μήνα, πολλοί χρήστες την αξιοποιούν σε εβδομαδιαία ή και καθημερινή βάση, ενώ ένα ανιχνεύσιμο ποσοστό πληρώνει συνδρομή για τις σχετικές υπηρεσίες.
Από την άλλη πλευρά, η εξοικείωση δεν συνοδεύεται από ενθουσιασμό ή αισιοδοξία άνευ όρων. Αντιθέτως, η έρευνα αποτυπώνει μια κοινωνία που αντιλαμβάνεται τους κινδύνους της νέας τεχνολογίας. Η ανησυχία για την παραπληροφόρηση, την υποχώρηση της κριτικής σκέψης, την απώλεια θέσεων εργασίας ή την κατάχρηση προσωπικών δεδομένων είναι διάχυτη. Παράλληλα, οι περισσότεροι πολίτες φαίνεται να ζητούν ισχυρή ρύθμιση, κανόνες και μηχανισμούς προστασίας, χωρίς όμως να απορρίπτουν συνολικά την τεχνολογική πρόοδο.
«Ισως το πιο ενδιαφέρον εύρημα, σε συνέχεια και των προηγούμενων ερευνών, είναι ότι οι στάσεις απέναντι στην ΑΙ είναι πιθανό να διαμορφώνονται σε μεγάλο βαθμό από την ίδια την εμπειρία της χρήσης», παρατηρούν οι ερευνητές. Την έρευνα υπογράφει 14μελής διεπιστημονική ομάδα με συντονίστρια την καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Αιγαίου Λίλιαν Μήτρου. Τη δημοσκοπική έρευνα της διαΝΕΟσις υλοποίησε η Metron Analysis με τηλεφωνικές και online συνεντεύξεις σε αντιπροσωπευτικό πανελλαδικό δείγμα 1.103 ατόμων, μεταξύ 4-9 Μαΐου 2026.