Το δέρμα και το στομάχι του Ότζι, του διάσημου Ανθρώπου των Πάγων, φιλοξενούν ζυμομύκητες που φαίνεται ότι εισχώρησαν στα λείψανά του λίγο μετά τη δολοφονία του, πριν από περίπου 5.300 χρόνια – και ορισμένοι από αυτούς είναι ακόμη ενεργοί, όπως αποκαλύπτει νέα μελέτη.
Τα στελέχη που βρέθηκαν στο σώμα του είναι προσαρμοσμένα σε ψυχρά περιβάλλοντα και προέρχονται από τους αλπικούς παγετώνες όπου βρέθηκε ο Ότζι. Αυτό σημαίνει ότι τα σπόρια συνέχισαν να αποικίζουν τα μουμιοποιημένα λείψανά του, παρότι από την ανακάλυψή του, το 1991, φυλάσσεται σε ειδικό ψυκτικό θάλαμο στους -6 βαθμούς Κελσίου. Η σχετική μελέτη μόλις δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Microbiome.
Ο Ότζι φυλάσσεται σε ειδικό ψυκτικό θάλαμο στους -6 βαθμούς Κελσίου και ψεκάζεται συχνά με νερό για να μην ξεραθεί
South Tyrol Museum of Archaeology/Eurac Research/Marion Lafogler
Οι επιστήμονες μάλιστα χρησιμοποίησαν αυτούς τους ζυμομύκητες για να παρασκευάσουν προζύμι. «Πέτυχε, δήλωσε στο Live Science ο Μοχάμεντ Σαρχάν, μικροβιολόγος στο Eurac Research Institute for Mummy Studies στην Ιταλία και πρώτος συγγραφέας της μελέτης. «Ως ζύμη, ήταν πάρα πολύ καλή», ανέφερε. Όπως είπε, τέτοιες ζύμες θα μπορούσαν να καλλιεργηθούν στο μέλλον από βιομηχανίες ζύμωσης για την παραγωγή ψωμιού ή μπίρας.
Ο Ότζι καλύπτεται επίσης και από σύγχρονα μικρόβια, τα οποία εισήχθησαν ακούσια κατά τις διαδικασίες συντήρησής του. Ωστόσο, προς το παρόν δεν είναι σαφές αν αυτά τα νεότερα μικρόβια, μαζί με τις αρχαίες ζύμες, επηρεάζουν αρνητικά τη διατήρηση της μούμιας.
Το μικροβίωμα του Ότζι
Ο Ότζι ανακαλύφθηκε από Γερμανούς ορειβάτες στις ιταλικές Άλπεις τον Σεπτέμβριο του 1991. Είχε ύψος περίπου 1,60 μέτρα και πέθανε γύρω στα 40 του χρόνια, πιθανότατα δολοφονημένος. Αναλύσεις του περιεχομένου του στομάχου του έδειξαν ότι λίγο πριν πεθάνει είχε φάει κρέας αγριοκάτσικου, ελαφιού και σιτάρι.
Προηγούμενες έρευνες είχαν εντοπίσει στοιχεία του μικροβιώματος στο στόμα και στο έντερό του, μεταξύ των οποίων μικρόβια που σήμερα απαντώνται συχνότερα σε μη δυτικοποιημένες κοινότητες, όπως οι Hadza στην Τανζανία και πληθυσμοί σε τροπικά δάση της βορειοανατολικής Μαδαγασκάρης. Η νέα μελέτη, όμως, είναι η πρώτη που εξέτασε αν κάποια μικρόβια μπορούν να αναπτυχθούν στις σημερινές συνθήκες φύλαξής του.
Το 2019, ο Σαρχάν και οι συνεργάτες του ανέλυσαν δείγματα από το εσωτερικό και το εξωτερικό μικροβίωμα του Ότζι, από το έδαφος όπου βρέθηκε και από το περιβάλλον αποθήκευσής του. Καλλιέργησαν τέσσερις ψυχρόφιλες ζύμες από το δέρμα του και από νερό από το εσωτερικό του σώματός του. Τα ίχνη αρχαίας φθοράς στο DNA τους δείχνουν ότι είτε παρέμειναν αδρανείς επί 5.300 χρόνια είτε προέρχονται από τους αρχικούς αποικιστές ζυμομύκητες.
Μία από αυτές τις ζύμες, η ψυχρόφιλη Glaciozyma, φαίνεται μάλιστα ότι έγινε κυρίαρχο στέλεχος ανάμεσα στο 2010 και το 2019, πολλαπλασιαζόμενη αργά αλλά ενεργά. Όπως δήλωσε ο Φρανκ Μάιξνερ, διευθυντής του Eurac Research Institute for Mummy Studies, οι ζύμες αυτές «συνόδευσαν τον Ότζι στο μακρύ ταξίδι του μέσα στις χιλιετίες». Ο Άνθρωπος των Πάγων, πρόσθεσε, «δεν είναι ένα στατικό κειμήλιο, αλλά ένα δυναμικό βιολογικό σύστημα».