Φόρτωση Text-to-Speech…
Ο Στέφανος Μάνος ανήκε στη σπάνια κατηγορία των ανθρώπων που επιλέγουν την πολιτική για να μπορέσουν να κάνουν πράγματα που είναι καλά και χρήσιμα για τον τόπο τους. Από καλλιεργημένο περιβάλλον και με στέρεη μόρφωση, είχε τα εφόδια να προσφέρει και το έκανε. Ηταν σε θέση να παρακολουθεί τι γίνεται αλλού, σε πιο εξελιγμένες χώρες, να προβλέπει και να σχεδιάζει. Καινοτόμησε και αυτό τον έφερνε συχνά σε σύγκρουση με τη συντηρητική έως και οπισθοδρομική παράταξη στην οποία ανήκε. Τα έβαλε με συμφέροντα και με την τελματωμένη γραφειοκρατία. Κατηγορήθηκε για έλλειψη ρεαλισμού, ότι δεν ενέδιδε στην «ελληνική πραγματικότητα», αυτήν ακριβώς που ήθελε να αλλάξει.
Κρίθηκε αρκετές φορές επικίνδυνος για το κόμμα γιατί δεν συμβιβάστηκε και δεν κολάκεψε. Ηταν ο χαρακτήρας του τέτοιος. Οσες φορές βρέθηκε σε θέσεις εξουσίας, άφησε πολύτιμο έργο και έδειξε προς τις σωστές κατευθύνσεις. Στον απολογισμό των ετών που ήταν ενεργός, πολλά κρίσιμα έργα και νομοσχέδια φέρουν τη σφραγίδα του. Επίσης επηρέασε θετικά στελέχη στον κρατικό μηχανισμό. Δεν κατόρθωσε όσα θα μπορούσε, αλλά άφησε έργο και παράδειγμα. Στον τόπο μας, όπου η σχέση προσπάθειας προς αποτέλεσμα είναι ίσως η χειρότερη στον κόσμο, αυτά δεν είναι λίγα.
Συνεργάστηκα στενά με τον Μάνο δύο φορές. Η πρώτη ήταν στις εκλογές του 1985, όταν διηύθυνε την επιτροπή εκλογών της Νέας Δημοκρατίας. Προσπάθησε τότε να εισαγάγει νέες μεθόδους προεκλογικής καμπάνιας, που βρήκαν όμως αντίσταση από το κομματικό κατεστημένο. Χάσαμε.
Η δεύτερη φορά ήταν το 2016, όταν ανέλαβε να συντονίσει μια ομάδα που θα μελετούσε το Σύνταγμα με σκοπό να εισηγηθεί αλλαγές. Είχε καταλάβει, όπως και άλλοι, πόσο μεγάλο εμπόδιο φέρνουν ορισμένα άρθρα του Συντάγματος στην πρόοδο της χώρας. Συντηρούν ένα σύστημα που προστατεύει την ανικανότητα και τη μετριότητα, τον φαβοριτισμό, αποθαρρύνει τη δημιουργία. Η ομάδα, 4 καθηγητές, ο Μάνος και εγώ, συναντιόμασταν κάθε δύο εβδομάδες επί οκτώ μήνες στο σπίτι του. Δεν έλειψε ποτέ κανένας ούτε μία φορά. Εκεί γνώρισα έναν άλλον Μάνο, πιο μεστό, καθόλου απόλυτο, έτοιμο να συζητήσει, να αλλάξει γνώμη, να βρει λύσεις. Μας συντόνισε αριστοτεχνικά και πριν από δέκα χρόνια εκδόθηκε το βιβλίο «Ενα καινοτόμο Σύνταγμα για την Ελλάδα». Ηταν ακόμη μία θετική συμβολή του.
Προτιμώ να μη σκέφτομαι τι θα έλεγε ο Στέφανος για τη σημερινή αναθεώρηση του Συντάγματος.