Φόρτωση Text-to-Speech…
«Κύριε Κορρέ, πού νομίζετε ότι πρέπει να παρουσιάσουμε την έκδοση για το δημαρχείο της Ερμούπολης που σχεδίασε ο Τσίλλερ;» ρώτησε η δραστήρια Αννη Ραγιά των εκδόσεων «Μέλισσα» τον αρχιτέκτονα και ακαδημαϊκό που θα συμμετείχε στο πάνελ. «Μα, στην αίθουσα Καυταντζόγλου στο ΕΜΠ, πουθενά αλλού», απάντησε εκείνος. Οντως δεν θα υπήρχε πιο ταιριαστός χώρος, σκεφτήκαμε όλοι όσοι πήγαμε στην εκδήλωση την περασμένη Δευτέρα το βράδυ. Από τη βαβούρα της Στουρνάρη, ξαφνικά βρεθήκαμε στο ήσυχο προαύλιο και από εκεί –σε μια διαδρομή που θύμιζε έργο του Ντε Κίρικο– στη μεγαλειώδη σάλα που ενσάρκωνε όλα τα ιδεώδη της εποχής στην οποία κατασκευάστηκε το Πολυτεχνείο. Ακριβώς όπως και το δημαρχιακό μέγαρο του 19ου αιώνα στη Σύρο, το πολύπαθο οικοδόμημα του ΕΜΠ είναι και αυτό η ζεύξη αρχιτεκτονικής και φιλοδοξίας. Η ζωντανή απόδειξη ότι κάποτε οι Ελληνες είχαν μεγάλες βλέψεις για τον εαυτό τους και τη βούληση να εμπνεύσουν κύρος. Μια συλλογική αυτοπεποίθηση και υπόσχεση συνοχής που έχει χαθεί.
Ο εκδοτικός οίκος που έχει υπηρετήσει εδώ και δεκαετίες την ελληνική τέχνη και αρχιτεκτονική έφτιαξε πάλι ένα μικρό «κόσμημα». Με αφορμή τα 150 χρόνια από τη θεμελίωση του δημαρχιακού μεγάρου του Τσίλλερ σε συνεργασία με τη Σχολή Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου της Νοτρ Νταμ της Ιντιάνα, έβγαλε ένα δίγλωσσο τόμο με καταπληκτικές φωτογραφίες και σχέδια. Συγκεντρώνει υλικό μεθοδικής τεκμηρίωσης –την πληρέστερη καταγραφή που έχει πραγματοποιηθεί μετά την αρχική κατασκευή του κτιρίου– το οποίο συνδυάζεται με μια σύγχρονη προσέγγιση για τη διατήρηση της αρχιτεκτονικής κληρονομιάς. Στην παρουσίαση, που συντόνισε ο επικεφαλής του Ιστορικού Μουσείου της Ερμούπολης, πολιτικός μηχανικός και ειδικός στον ψηφιακό πολιτισμό Παύλος Χατζηγρηγορίου, πέραν των σπουδαίων ομιλητών, ήρθε και ο δήμαρχος του νησιού Αλέξανδρος Αθανασίου, ο οποίος αναφέρθηκε στο φετινό ορόσημο των 200 ετών από την ίδρυση της Ερμούπολης, της πόλης που ταυτίστηκε με το εμπόριο και τα γράμματα.
Ο Στέφανος Πολυζωίδης, κοσμήτωρ της Σχολής Αρχιτεκτονικής του Νοτρ Νταμ, αναφέρθηκε στην έκδοση που έγινε χάρις σε μια συνεργασία του τμήματος αρχιτεκτονικής και του καθηγητή Πάολο Βίττι – γιου του ελληνιστή Μάριο Βίττι. Ο ίδιος και μεταπτυχιακοί φοιτητές του πήγαν στο νησί και μελέτησαν ενδελεχώς το οικοδόμημα, σχεδιάζοντας κάθε λεπτομέρειά του. Η πρωτοβουλία αυτή, που εστιάζει στις καλές πρακτικές και στην επιτόπια εμπειρία, θα συμπεριλάβει και άλλα σημαντικά παλιά κτίρια. Ο Μάνος Μπίρης, ομότιμος καθηγητής του ΕΜΠ, μίλησε για τη σημασία του δημαρχείου και του λευκώματος. Ο Μανόλης Κορρές με τη σειρά του έκανε μια πολύ κατατοπιστική παρουσίαση του έργου του Τσίλλερ στη Σύρο, εστιάζοντας και σε ιδιαίτερες λεπτομέρειες. Ηταν ένα καταπληκτικό μάθημα αρχιτεκτονικής για ειδήμονες, αλλά και για το γενικό κοινό που είχε γεμίσει την αίθουσα.
Ο Πάολο Βίττι, εις άπταιστον ελληνικήν, μίλησε για το πώς οι φοιτητές εκκολαπτόμενοι αρχιτέκτονες μαθαίνουν μέσα από το σχέδιο, σε αντίθεση με τα τεχνολογικά εργαλεία που δεν οξύνουν την ικανότητα της παρατήρησης, αλλά και τη σχέση του ανθρώπινου σώματος με το ίδιο το δομημένο περιβάλλον. Η αεικίνητη Αννη Ραγιά –πραγματικά «εργατική Μέλισσα»– στάθηκε στο πόσο γρήγορα έγινε το βιβλίο. Επιβεβλημένα και τα λίγα λόγια που είπε ο Ιωσήφ Στεφάνου, αρχιτέκτων και πολεοδόμος, γεννημένος στην Ανω Σύρα. Ηταν ο άνθρωπος που συνέβαλε στο να σωθεί η νεοκλασική πόλη με τα κατάλληλα διατάγματα που απαγόρευαν τις βαρβαρότητες και την αλλοίωση. Οι απλοί κάτοικοι τον είχαν πάρει με στραβό μάτι γιατί δεν μπορούσαν να χτίσουν ό,τι ήθελαν: «Εβλεπαν τον πατέρα μου στον δρόμο και του έλεγαν “Ο γιος σου φταίει για όλα”». Ομως από κάτι τέτοιους πείσμονες, η Ελλάδα βάστηξε την αρχιτεκτονική της κληρονομιά, όχι μονάχα λαμπρά οικοδομήματα όπως το δημαρχείο, αλλά και κατοικίες, επαύλεις και άλλα δημόσια κτίρια.