Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκεται η Ελβετία, καθώς ο καύσωνας που σαρώνει την Ευρώπη οδηγεί σε δραματική επιτάχυνση της τήξης των πάγων στις Άλπεις. Σύμφωνα με ειδικούς, το χιόνι και ο πάγος που συσσωρεύτηκαν τον περασμένο χειμώνα, αναμένεται να έχουν λιώσει πλήρως έως την προσεχή Δευτέρα (29/06).
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη δεύτερη πιο πρόωρη καταγραφή της λεγόμενης «ημέρας απώλειας παγετώνων» από το 2000, δηλαδή του σημείου καμπής μετά το οποίο κάθε επιπλέον τήξη οδηγεί απευθείας σε συρρίκνωση του μεγέθους των παγετώνων.
Από τη στιγμή που θα λιώσει το απόθεμα χιονιού και πάγου του χειμώνα, όλη η τήξη που θα ακολουθήσει έως τον Οκτώβριο θα αφαιρεί μάζα από τους παγετώνες των ελβετικών Άλπεων.
Οι παγετώνες μπαίνουν πρόωρα στη φάση απώλειας μάζας
Σύμφωνα με τον Guardian, που επικαλείται στοιχεία από το 2000 και μετά, η μόνη χρονιά κατά την οποία το συγκεκριμένο σημείο καμπής καταγράφηκε νωρίτερα ήταν το 2022, όταν σημειώθηκε στις 26 Ιουνίου.
Η φετινή εικόνα αποδίδεται στον τρέχοντα καύσωνα, αλλά και στο κύμα ζέστης του Μαΐου, τα οποία ήρθαν μετά από έναν ακόμη χειμώνα με περιορισμένες χιονοπτώσεις.
«Βλέπουμε απλώς τεράστια αποκόλληση, τεράστιους ρυθμούς τήξης πάγου και χιονιού σε ολόκληρες τις Άλπεις», δήλωσε ο επικεφαλής του δικτύου Glacier Monitoring in Switzerland, Glamos, Matthias Huss στο AFP την Παρασκευή, την ώρα που πολλοί μετεωρολογικοί σταθμοί στην Ελβετία κατέγραφαν νέα ιστορικά ρεκόρ θερμοκρασίας.
«Είμαστε τρεις μήνες νωρίτερα σε σύγκριση με μια υγιή κατάσταση», πρόσθεσε.
Κατά μέσο όρο, μέσα στον 21ο αιώνα, το συγκεκριμένο σημείο καμπής καταγράφεται στα μέσα Αυγούστου — μια εξέλιξη που ήδη θεωρείται ανησυχητική για τους παγετώνες της Ελβετίας, οι οποίοι συρρικνώνονται με εντυπωσιακή ταχύτητα.
«Έλιωσε ένα μέτρο πάγου μέσα σε 10 ημέρες»
Ο Huss ανέφερε ότι μόλις είχε επιστρέψει από τον παγετώνα του Ροδανού και ότι, μέσα στις 10 ημέρες που είχαν μεσολαβήσει από την προηγούμενη επίσκεψή του, είχε λιώσει ένα μέτρο πάγου σε κάθετη κατεύθυνση.
«Ένα μέτρο τήξης μέσα στις τελευταίες 10 ημέρες», είπε χαρακτηριστικά. «Είναι πολύ εντυπωσιακό να το βλέπει κανείς, και αυτό είναι απλώς η επίδραση του καύσωνα», σημείωσε.
Όπως εξήγησε, όσο προστίθενται ημέρες με πολύ υψηλές θερμοκρασίες, η κατάσταση επιδεινώνεται για τους παγετώνες, ανεξάρτητα από το αν η θερμοκρασία φτάνει τους 35 ή τους 40 βαθμούς Κελσίου.
«Οι περισσότερες ημέρες με πολύ υψηλές θερμοκρασίες είναι απλώς πολύ κακές για τους παγετώνες», ανέφερε.
Λιγότερο χιόνι και σκόνη από τη Σαχάρα
Σύμφωνα με τον επικεφαλής του Glamos, η «πολύ κακή κατάσταση των παγετώνων αυτή τη στιγμή» οφείλεται σε έναν συνδυασμό δυσμενών παραγόντων.
Μεταξύ αυτών είναι οι περιορισμένες χιονοπτώσεις, αλλά και η μεταφορά σκόνης από τη Σαχάρα τον Μάρτιο, η οποία επηρέασε την επιφάνεια του χιονιού και συνέβαλε στην ταχύτερη τήξη.
Ο Huss ανέφερε ότι το 2026 εμφανίζει «εκπληκτικές ομοιότητες» με το 2022, χρονιά που για τους παγετώνες αποτέλεσε «μακράν την πιο ακραία που έχει καταγραφεί ποτέ στις Άλπεις», με ρυθμούς τήξης που ξεπέρασαν κάθε προηγούμενο.
Φέτος, όπως είπε, η ποσότητα χιονιού που ανανέωσε την επιφάνεια των παγετώνων ήταν κατά 25% μικρότερη σε σχέση με τα στοιχεία της περιόδου 2010-2020.
Την ίδια ώρα, ο Μάιος προκάλεσε την πρόωρη εξαφάνιση του χιονοστρώματος, αφήνοντας τους παγετώνες πιο εκτεθειμένους στις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού.
Κρίσιμοι για Ρήνο και Ροδανό οι αλπικοί παγετώνες
Οι παγετώνες των Άλπεων δεν αποτελούν μόνο δείκτη της κλιματικής αλλαγής, αλλά και κρίσιμο υδατικό απόθεμα για την Ευρώπη.
Μεγάλο μέρος του νερού που τροφοδοτεί τον Ρήνο και τον Ροδανό, δύο από τους σημαντικότερους ποταμούς της Ευρώπης, προέρχεται από τους αλπικούς παγετώνες.
Η επιτάχυνση της τήξης τους προκαλεί ανησυχία όχι μόνο για το ορεινό περιβάλλον, αλλά και για τα οικοσυστήματα, τη γεωργία, την παραγωγή ενέργειας και τη διαχείριση των υδάτινων πόρων σε ευρύτερες περιοχές της Ευρώπης.
Η Ελβετία έχει ήδη χάσει 1.200 παγετώνες
Οι παγετώνες στις ελβετικές Άλπεις άρχισαν να υποχωρούν πριν από περίπου 170 χρόνια. Αρχικά η συρρίκνωση ήταν περιορισμένη, όμως τις τελευταίες δεκαετίες το λιώσιμο έχει επιταχυνθεί σημαντικά, καθώς το κλίμα θερμαίνεται. Ο όγκος των ελβετικών παγετώνων μειώθηκε κατά 38% μεταξύ 2000 και 2024.
Σύμφωνα με τον Huss, η Ελβετία έχει ήδη χάσει 1.200 παγετώνες τα τελευταία 50 χρόνια, ενώ σήμερα απομένουν περίπου 1.300.
«Αυτοί που χάθηκαν ήταν μικροί παγετώνες, αλλά εξακολουθούσαν να είναι σημαντικοί για περιφερειακές περιοχές των Άλπεων», ανέφερε ο Ελβετός παγετωνολόγος.
Προειδοποίησε, δε, ότι εάν η υπερθέρμανση συνεχιστεί με τον ρυθμό των τελευταίων δεκαετιών, έως το 2100 θα έχουν απομείνει μόνο μικρά υπολείμματα πάγου.
«Αν η υπερθέρμανση συνεχιστεί όπως τις τελευταίες δεκαετίες, μέχρι το 2100 θα μας έχουν απομείνει μόνο μικρά κατάλοιπα πάγου», είπε.