Επειτα από ημέρες έντονων αντιπαραθέσεων σχετικά με τη μαζική άφιξη δεκάδων χιλιάδων μεταναστών στον ισπανικό θύλακο της Θέουτα την περασμένη εβδομάδα, οι υπουργοί Εσωτερικών των 27 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ενωσης αναμένεται συνεδριάσουν σήμερα, Τρίτη, εκτάκτως, εστιάζοντας σε τρόπους αποτροπής ανάλογων περιστατικών στο μέλλον.
Η Ισπανία αναμένεται να ασκήσει κριτική σε ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, κατηγορώντας τες ότι εκμεταλλεύτηκαν την κρίση για να επιτεθούν στον πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ, αντί να στηρίξουν ένα κράτος-μέλος που βρέθηκε αντιμέτωπο με κατάσταση έκτακτης ανάγκης.
Σύμφωνα με αξιωματούχο της Μαδρίτης, τον οποίο επικαλείται το Politico, ο υπουργός Εσωτερικών Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα θα παρουσιάσει την εκτίμηση της ισπανικής κυβέρνησης για τα γεγονότα και θα υποστηρίξει την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής απάντησης.
Αποκλιμάκωση
Μετά τις αρχικές επικρίσεις προς την Ισπανία, οι εντάσεις στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες φαίνεται να έχουν αποκλιμακωθεί, καθώς ο άμεσος αντίκτυπος της κρίσης έχει περιοριστεί.
Σύμφωνα με οκτώ διπλωμάτες από διαφορετικά κράτη-μέλη που επικαλείται το Politico, σχεδόν όλοι οι μετανάστες που εισήλθαν στη Θέουτα την περασμένη εβδομάδα έχουν ήδη επιστρέψει στο Μαρόκο, ενώ δεν έχουν καταγραφεί μετακινήσεις τους προς την ηπειρωτική Ευρώπη.
Το έδαφος για τη σημερινή συνεδρίαση προετοιμάστηκε χθες, Δευτέρα, όταν οι πρέσβεις των κρατών-μελών της Ε.Ε. συναντήθηκαν επί περίπου δυόμισι ώρες. Ο Ισπανός πρέσβης παρουσίασε την εκδοχή της Μαδρίτης για την κρίση στη Θέουτα –κατά την οποία περισσότεροι από 70 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους– και επέπληξε κάποιες χώρες για διασπορά παραπληροφόρησης.
Παράλληλα, αρκετοί πρέσβεις ζήτησαν επαλήθευση των στοιχείων που παρουσίασε η Ισπανία σχετικά με τις επιστροφές μεταναστών και στενή παρακολούθηση της κατάστασης.
Κατά τη διάρκεια των συζητήσεων εκφράστηκαν επίσης ανησυχίες ότι ορισμένες πολιτικές της ισπανικής κυβέρνησης ενδέχεται να αξιοποιήθηκαν από διακινητές μεταναστών και εγκληματικά δίκτυα για να ενθαρρύνουν τις μαζικές αφίξεις στη Θέουτα.
«Υπάρχει ανησυχία ότι η νομιμοποίηση περίπου ενός εκατομμυρίου παράτυπων μεταναστών έδωσε τη δυνατότητα στους διακινητές να δημιουργήσουν την εντύπωση πως οι πόρτες της Ευρώπης ήταν ανοιχτές», δήλωσε διπλωμάτης χώρας που έχει ασκήσει κριτική στην Ισπανία.
Πρόταση για κέντρα σε τρίτες χώρες
Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, η Ιταλία ζήτησε από την Ε.Ε. να προχωρήσει άμεσα στη δημιουργία κέντρων επιστροφής μεταναστών σε τρίτες χώρες. Η πρόταση έρχεται μετά την έγκριση νομοθεσίας που επιτρέπει στα κράτη-μέλη να δημιουργούν εγκαταστάσεις εκτός Ε.Ε. για τη διαχείριση μεταναστών των οποίων έχει απορριφθεί το δικαίωμα παραμονής στην Ενωση.
Ωστόσο, ο Ισπανός πρέσβης κατηγόρησε την Ιταλία ότι ενίσχυσε ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με το πρόγραμμα νομιμοποίησης μεταναστών, αναφερόμενος μεταξύ άλλων σε δηλώσεις του Ιταλού υπουργού Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι, ο οποίος υποστήριξε μέσω κοινωνικών δικτύων ότι το πρόγραμμα οδηγεί αυτόματα στην απόκτηση ευρωπαϊκής ιθαγένειας.
Η ισπανική κυβέρνηση διευκρινίζει ότι το πρόγραμμα προβλέπει μόνο τη χορήγηση άδειας νόμιμης διαμονής σε όσους πληρούν τις προϋποθέσεις και όχι την απονομή ισπανικής υπηκοότητας.
Κλίμα συσπείρωσης
Τον τόνο έδωσε τη Δευτέρα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία σε επιστολή της προς τον Πέδρο Σάντσεθ επαίνεσε τόσο την Ισπανία όσο και το Μαρόκο για τη διαχείριση της κρίσης, καλώντας παράλληλα σε μια ενιαία ευρωπαϊκή απάντηση.
Οπως ανέφερε, τα γεγονότα στη Θέουτα καταδεικνύουν την ανάγκη για αυστηρότερους ελέγχους στα εξωτερικά σύνορα της Ε.Ε., στενότερη συνεργασία με τρίτες χώρες, καλύτερους μηχανισμούς έγκαιρης προειδοποίησης, εντονότερη δράση κατά των κυκλωμάτων διακίνησης και αποτελεσματικότερες επιστροφές μεταναστών.
Στο ίδιο πνεύμα αναμένεται να κινηθούν και οι υπουργοί Εσωτερικών, οι οποίοι θα επικεντρωθούν στα διδάγματα από την κρίση, στην ενίσχυση της φύλαξης των εξωτερικών συνόρων της Ενωσης και στους τρόπους αντιμετώπισης πιθανών μελλοντικών περιστατικών εργαλειοποίησης του μεταναστευτικού, αποφεύγοντας την απόδοση ευθυνών για όσα συνέβησαν.
«Ολοι είναι πρόθυμοι να βοηθήσουν και αναγνωρίζουν ότι η Ισπανία βρέθηκε αντιμέτωπη με μια εξαιρετικά δύσκολη κατάσταση», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης μετά τη συνάντηση των πρέσβεων, επισημαίνοντας ότι το κλίμα ήταν αισθητά πιο ήπιο σε σχέση με τις δημόσιες αντιπαραθέσεις του Σαββατοκύριακου.
Το Σάββατο, 22 ηγέτες κρατών-μελών, με πρωτοβουλία της Ιταλίας και της Δανίας, είχαν καλέσει μέσω κοινής επιστολής σε αυστηρότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων, προειδοποιώντας παράλληλα για πολιτικές που λειτουργούν ως «παράγοντες έλξης» για τη μετανάστευση – σαφής αιχμή προς το ισπανικό σχέδιο νομιμοποίησης περισσότερων του ενός εκατομμυρίου μεταναστών χωρίς χαρτιά. Η Μαδρίτη εξέλαβε την πρωτοβουλία ως προσπάθεια μετακύλισης των ευθυνών στην ισπανική κυβέρνηση για μια κρίση που, όπως υποστηρίζει, δεν προκάλεσε η ίδια.
Εκπρόσωποι των Frontex, Υπηρεσίας Ασύλου και Europol
Η τηλεδιάσκεψη των υπουργών θα πραγματοποιηθεί υπό την προεδρία του Ιρλανδού υπουργού Δικαιοσύνης Τζιμ Ο’Κάλαχαν, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Frontex, της Υπηρεσίας Ασύλου της Ε.Ε., της Europol, της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, καθώς και χωρών που συμμετέχουν στον χώρο Σένγκεν.
Η κρίση στη Θέουτα έχει ήδη αναβαθμίσει το μεταναστευτικό στην ευρωπαϊκή πολιτική ατζέντα. Αν και το θέμα επρόκειτο να συζητηθεί στη Σύνοδο Κορυφής του Οκτωβρίου, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν πλέον ότι θα κυριαρχήσει στις προπαρασκευαστικές διαβουλεύσεις των επόμενων εβδομάδων.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να εξετάσει τον Σεπτέμβριο νέα μέτρα για τη μεταναστευτική πολιτική.
Μεταξύ των επιλογών που εξετάζονται περιλαμβάνεται και η περαιτέρω ενίσχυση της Frontex, με την Επιτροπή να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων πρωτοβουλιών για την αναβάθμιση του ρόλου της ευρωπαϊκής συνοριοφυλακής.
Με πληροφορίες από Politico