Φόρτωση Text-to-Speech…
Δεν έχω συναντήσει άνθρωπο που να μην θέλει να περάσει ένα καλοκαίρι στη Μεσόγειο. Θέλουν να κολυμπήσουν σε μικρές παραλιούλες, να περπατήσουν στα ερείπια μιας αρχαίας πόλης, να παραγγείλουν άπερολ σπριτς και καλαμαράκια. Έρχονται από πολύ μακριά, για να ζήσουν μερικές μέρες στην άλλοτε κατασυκοφαντημένη, «αναποτελεσματική», «οπισθοδρομική» Νότια Ευρώπη. Το «eurosummer», το καλοκαίρι στην Ευρώπη, μυθοποιείται, ρομαντικοποιείται, προωθείται και γίνεται επιθυμία ή αποταμιευτικός στόχος. Η Ελλάδα πρέπει να παίξει σωστά τα χαρτιά της και να αλλάξει τώρα τον τρόπο που μιλάει και σκέφτεται για την προσβασιμότητα στο καλοκαίρι της.
Το καλό παράδειγμα έδωσε, με τεράστια καθυστέρηση, η Επίδαυρος και το Εθνικό Θέατρο. Η παράσταση Τρωάδες της Ελένης Ευθυμίου, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, που είναι παγκόσμιο θεατρικό γεγονός, μεγάλης εμβέλειας, ήταν επιτέλους μία πλήρως προσβάσιμη παράσταση. Άτομα με αναπηρία βρέθηκαν επί σκηνής. Υπήρχε μέριμνα για τους τυφλούς, τους ανθρώπους με κινητικό πρόβλημα στο κοινό. Έτσι πρέπει να είναι.
Το Υπουργείο Πολιτισμού κάνει τα τελευταία χρόνια τις απαραίτητες ενέργειες προκειμένου αρχαιολογικοί χώροι, τοπόσημα και κρίσιμα θέατρα να είναι ανθρώπινα. Χρειάζεται, όμως, πολλή δουλειά ακόμη. Χρειάζεται να καταργηθεί πλήρως η λογική πως το προσβάσιμο είναι η εξαίρεση και το μη προσβάσιμο ο κανόνας. Χρειάζεται να καταρρεύσει το ψεύτικο τείχος ανάμεσα σε ανάπηρους και όχι ανάπηρους. Τα θέατρα, οι αρχαιολογικοί χώροι, τα μουσεία μας, πρέπει να μάθουν να υποδέχονται, ρουτινιάρικα, με εκπαιδευμένο προσωπικό και με όλες τις υποδομές, ανθρώπους με κινητικό πρόβλημα, κρυφή ασθένεια κλπ. Οι Τρωάδες ήταν καλή αρχή.
Κι οι παραλίες; Η Ελλάδα έρχεται δεύτερη στον κόσμο σε γαλάζιες σημαίες. Με απλά λόγια, έχει τέλειες παραλίες. Πρώτη είναι η Ισπανία. Δυστυχώς, οι υποδομές της Ελλάδας δεν είναι συγκρίσιμες με της Ισπανίας, όπου ακόμη και σε μικρά, επαρχιακά αεροδρόμια βλέπεις υπαλλήλους με μπλούζα «εάν έχεις κρυφή αναπηρία και θες βοήθεια, μίλησέ μου». Ο τρόπος που η Ισπανία μιλάει για τις παραλίες της είναι διαφορετικός. Η προσβασιμότητα δεν γίνεται θέμα. Υπάρχει ντους, τουαλέτα, ναυαγοσώστες και προσβασιμότητα. Απλά τα πράγματα. Βοηθάει, φυσικά, και το γεγονός ότι διαθέτουν αρκετές αστικές παραλίες-δηλαδή παραλίες πολύ κοντά ή σχεδόν «μέσα» στην πόλη. Έτσι, βλέπεις ανθρώπους με αμαξίδιο, ηλικιωμένες με το κινητικό τους πρόβλημα, νεολαία και φουλ αθλητικούς τύπους να συνυπάρχουν στην παραλία. Είναι πολύ όμορφο.
Στην Ελλάδα υπάρχουν προσβάσιμες παραλίες και χάρτες που ενημερώνουν σχετικά. Πάλι: η πρόσβαση παρουσιάζεται σαν εξαίρεση. Αρθρογράφοι και πωλητές πολιτικών θέσεων μιλούν για την πρόσβαση στις παραλίες λες και είναι πράξη φιλανθρωπίας, κάτι που δεν τους αφορά, μιας και αυτοί οι ίδιοι δεν πρόκειται ποτέ να νοσήσουν, να γεράσουν, να στραβοπατήσουν. Λες και οι ανάπηροι δεν πληρώνουν φόρους. Μπορεί, έτσι, να διαβάσει κανείς άρθρα που στάζουν γλύκα για τους ανάπηρους όπου ουσιαστικά κανονικοποιείται το καθεστώς της εξαίρεσής τους: «δείτε τις διακόσιες παραλίες με ράμπα στην Ελλάδα». Μα το θέμα δεν είναι να καταστήσουμε εξαιρετικό το σωστό, αλλά να κάνουμε τη μέριμνα εύλογη απαίτηση προς τους φορείς εξουσίας που σκαρφίζονται χίλιες δυο επενδύσεις, όμως όχι τις αναγκαίες.
Σύμφωνα με έρευνα του 2025 από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου, μόνον 1,3% των ελληνικών παραλιών είναι πλήρως προσβάσιμες. Εάν σκεφτεί κανείς την ηλικιακή σύνθεση του πληθυσμού της Ελλάδας, το πράγμα δεν βγάζει νόημα.
Η Ελλάδα δεν μπορεί να παραμένει χώρα για τους αρτιμελείς και φιτ. Δεν της πάει. Δεν είναι του στυλ της. Δεν αρμόζει. Είναι μία χώρα της οποίας ο πληθυσμός ξέρει πως δεν υπάρχει μόνιμη διάκριση μεταξύ υγιών και ασθενών, μία χώρα που η βασική ευχή είναι να έχεις την υγεία σου. Η ευχή επαναλαμβάνεται με κάθε αφορμή-όταν αποκτάς καινούρια ρούχα, έχεις γενέθλια, πίνεις ποτά, κουρεύεσαι, συναντιέσαι μετά από καιρό. Τα θέατρα, οι ναοί, οι χώροι τέχνης, το νερό της θάλασσας, είναι για τους Έλληνες σημεία θεραπείας από τ’ αρχαία χρόνια μέχρι σήμερα. Η Ελλάδα οφείλει τώρα ν’ αλλάξει πλήρως προφίλ, να γίνει βατή.