Διαδηλωτές-φασαίοι

Αύγουστος, καύσωνας, ακινησία. Εποχή αδειών, διακοπών, θεσμοθετημένης ραστώνης. Ακόμα κι όσα λειτουργούν, υπολειτουργούν μέχρι τον Σεπτέμβριο. Τι είναι αυτό που μια τέτοια εποχή δίνει κίνητρο για τον σχεδιασμό «ημέρας οργής» με αντιισραηλινές διαδηλώσεις σε 36 τοποθεσίες στην Ελλάδα; Τι κάνει αυτούς που παραθερίζουν στο Αγκίστρι ή οπουδήποτε αλλού να κατέβουν με παλαιστινιακές σημαίες και όλα τα ακτιβιστικά παραφερνάλια για να διαδηλώσουν εκεί όπου, ως διά μαγείας, παραθερίζουν και τουρίστες από το Ισραήλ; Αν είναι ο αντιπολεμικός ζήλος, γιατί δεν εκδηλώθηκε στα ίδια σημεία τον Μάιο, τον Ιούνιο και τον Ιούλιο; Αν οι δράσεις είναι πράγματι ειρηνικές, πώς γίνεται να καταλήγουν διαρκώς σε συγκρούσεις; Υπάρχει, βέβαια, το πνεύμα υπέρ της δικαιοσύνης, που δικαιούται να ξυπνάει και να εκδηλώνεται όποτε θέλει ο φορέας του. Υπάρχει, όμως, και η «φασαίικη» προβοκάτσια: Καθόμαστε που καθόμαστε, δεν οργανώνουμε και καμιά «ειρηνική διαδήλωση» να ανάψουν τα αίματα; Και μετά πάμε για μπίρες.

Διακοπαγωνιστές

Η μετατροπή του αντιπολεμικού φρονήματος σε εργαλείο λαϊφστάιλ δεν ξεκίνησε φέτος. Τα τελευταία χρόνια μερίδα κόσμου συνδυάζει συστηματικά την πολιτική δήλωση με οτιδήποτε άλλο τυχαίνει να κάνει, παραβλέποντας την ασυμβατότητα εννοιών και πράξεων: παλαιστινιακές σημαίες σε sold out θεατρικές παραστάσεις, σημαιάκια σε τρέντι καφετέριες του κέντρου, στεντόρεια συνθήματα κατά της γενοκτονίας σε νησιώτικα πανηγύρια. Ο ακτιβισμός με συνοδεία μεζέ δεν είναι ακριβώς ακτιβισμός, καθώς ο τελευταίος προϋποθέτει ανάληψη ευθύνης, σωστή εκτίμηση του χώρου και του χρόνου, κι ένα στοιχειώδες ρίσκο. Είναι περισσότερο μια μέθοδος δυτικού αυτομαστιγώματος και διαχείρισης τύψεων: Εχουμε δικαίωμα να κάνουμε διακοπές ενώ οι άλλοι υποφέρουν; Το έχουμε και είναι κρίμα να το στερηθούμε. Ας συνδυάσουμε όμως τις διακοπές με μια επίφαση αγωνιστικότητας, μήπως και εξιλεωθούμε. Κάπως έτσι γεννιέται ο διακοπαγωνιστής.

Ναρκισσισμός

Πάντως το σόου επίδειξης ηθικού πλεονεκτήματος (αν και αδειούχοι, βαθιά μέσα μας πονάμε) είναι στην πραγματικότητα απόδειξη ταξικού και εθνικού προνομίου. Ποιος έχει τη δυνατότητα να καταπιάνεται μεταξύ τυρού και αχλαδίου με ό,τι καταγγέλλει ως γενοκτονία; Αυτός που δεν έχει καμία πρακτική ή συναισθηματική σχέση με αυτήν. Αυτός που δεν έχει καν δικά του προβλήματα. Και τι ακριβώς προσφέρει η «φιλοπαλαιστινιακή δράση» στον χειμαζόμενο παλαιστινιακό λαό; Τη σκέψη πως, πριν από την ταβέρνα της ημέρας, οι διακοπαγωνιστές φώναξαν μερικά συνθήματα περί «λευτεριάς»; Τρώγεται αυτή η σκέψη; Προστατεύει από εκρήξεις μήπως; Το θέμα είναι ο συμβολισμός, θα πουν οι πιο ρομαντικοί· η ιδέα πως κάποιοι ακόμα σκέφτονται και συμπονούν τους κατατρεγμένους. Ωστόσο, ο συμβολισμός επιδέχεται περισσότερες ερμηνείες: ο αγώνας που γίνεται τελετουργία ή παρεμπίπτουσα πράξη στο πλαίσιο της καλοκαιρινής οκνηρίας, απονευρώνει το ενδιαφέρον για το ίδιο του το αντικείμενο. Το απομειώνει σε δρώμενο κι από ορατό το κάνει αόρατο.

Ο στόχος είναι ένας

Ισως το φαινόμενο να γίνει καλύτερα κατανοητό αν εκτιμηθεί ο αληθινός απώτερος σκοπός του. Οι Παλαιστίνιοι δεν βλέπουν τη «δράση» στο Αγκίστρι, ούτε τους αφορά ιδιαίτερα. Ποιοι την εισπράττουν; Ποιοι καθίστανται χωρίς να το θέλουν μάρτυρες της παράστασης; Οι Ισραηλινοί που βρίσκονται εκεί. Αυτοί είναι το κοινό-στόχος. Οι αντιπολεμικές δράσεις είναι στην πραγματικότητα οιονεί πολεμικές, ένα έμμεσο ή άμεσο πογκρόμ εις βάρος Ισραηλινών, βασισμένο στη φαντασίωση πως κάθε Ισραηλινός (ή ακόμα και κάθε Εβραίος) αποτελεί και ένα μικρό άβαταρ του Νετανιάχου, άρα κι ένα δοχείο δίκαιης οργής όσων πιστεύουν ότι νομιμοποιούνται να μετουσιώνουν την οργή τους σε «δράση» και τελικά δίωξη. Από τις οργανωμένες ομάδες που αναζητούν Εβραίους και απευθύνουν καλέσματα στα κοινωνικά δίκτυα μέχρι τις ειρηνικές πορείες που όλως τυχαίως βρίσκουν Εβραίους στον δρόμο τους, η διαφορά έγκειται μόνο στο επικοινωνιακό κομμάτι. Κατά βάθος όλοι το ίδιο επιθυμούν.

Ετοιμοι για καβγά

Οχι ότι από μόνη της η ιδιότητα του Ισραηλινού τουρίστα που καλοπερνά ανέμελος ενώ ο κόσμος καίγεται δεν έχει τα ηθικά προβλήματά της. Τα ιστορικά τραύματα, η διαχρονική εμπειρία του αντισημιτισμού και ο εθνικισμός ως υπαρξιακό αποκούμπι έχουν οικοδομήσει μια ταυτότητα με ατσάλινο Εγώ, αλλεργία στην ανάληψη ευθύνης και μεγάλη αντοχή στη σύγκρουση. Οι Ισραηλινοί τουρίστες που παρακολουθούν τις εχθρικές παρελάσεις φιλοπαλαιστινίων δεν επιδεικνύουν πάντα ψυχραιμία· δεν δείχνουν να κατανοούν καν ότι το δρώμενο στήνεται ακριβώς για να τους προβοκάρει και να τους παγιδεύσει. Βίντεο που έρχονται στη δημοσιότητα τους δείχνουν να πέφτουν στην παγίδα των «διαδηλωτών» και να τους επιτίθενται, δίνοντας στη διένεξη έναν αμοιβαίο χαρακτήρα που κανονικά δεν έχει (οι διαδηλωτές εχθρεύονται τους Ισραηλινούς επισκέπτες, όχι οι επισκέπτες τους διαδηλωτές). Πώς να μείνεις ψύχραιμος όταν σε αποκαλούν δολοφόνο χωρίς να είσαι; Πώς να μην αντιδράσεις όταν στοχοποιείσαι για την εθνικότητά σου και για πολιτικοστρατιωτικές αποφάσεις που κανείς δεν ξέρει αν στηρίζεις ή όχι; Με τον ίδιο τρόπο που χαλαρώνεις στη Μεσόγειο, ξεχνώντας την εμπλοκή της χώρας σου σε έναν επιθετικό πόλεμο που έχει υπερβεί κάθε μέτρο. Οταν πίνεις το κοκτέιλ σου αγνοώντας τη μεγάλη συμφορά, δεν γίνεται να το χύνεις έξαλλος ενώπιον μιας κατά πολύ μικρότερης.