Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να βάλει στην εξίσωση την ένταξη αραβικών κρατών στις συμφωνίες του Αβραάμ, ενώ είναι σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν, δυσχαιρένει ακόμη περισσότερο το κλίμα ενώ παράλληλα περιπλέκει και την συνολική πολιτική των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή.
Ο Αμερικανός πρόεδρος αποκάλυψε τη Δευτέρα (26/5) ότι ζήτησε από τη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν, την Τουρκία, την Αίγυπτο και την Ιορδανία να συμμετάσχουν στις Συμφωνίες του Αβραάμ, οι οποίες έχουν σαν στόχο τη δημιουργία ιστορικών δεσμών χωρών του αραβικού και του μουσουλμανικού κόσμου με το Ισραήλ.
Αυτό γιατί είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι οι πολιτικές συνθήκες σε αυτά τα κράτη, που έχουν οξυνθεί επκίνδυνα από τον ρόλο του Ισραήλ στον πόλεμο του Ιράν, θα επιτρέψουν ακόμη και σε ισχυρούς ηγέτες αραβικών και μουσουλμανικών κρατών να προσφέρουν παραχωρήσεις στο Τελ Αβίβ, όπως αναφέρει το CNNi.
Επιπλέον η δήλωση του Τραμπ ότι ακόμη και το Ιράν θα μπορούσε να προσχωρήσει στις συμφωνίες φαίνεται μια φαντασίωση που ταιριάζει με το όραμά του για μια «Ριβιέρα της Μέσης Ανατολής» χτισμένη πάνω στα ερείπια της Γάζας.
Η αλήθεια, όμως είναι ότι είναι αδιανόητο το Ιράν να αναγνωρίσει σύντομα τον ορκισμένο εχθρό της, το Ισραήλ ειδικά αν αναλογιστεί κανείς ότι οι επιδρομές του σκότωσαν τον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Επιπρόσθετα δεν υπάρχει καμία πιθανότητα το Ισραήλ να σκεφτεί ένα τέτοιο βήμα με έναν εχθρό που θεωρεί ότι δεν έχει θέση σε αυτόν τον πλανήτη.
Τι κρύβεται πίσω από την πρωτοβουλία Τραμπ
Μια εξήγηση πίσω από την πρωτοβουλία Τραμπ είναι ότι δεν έχει εγκαταλείψει τα μεγάλα του οράματα για έναν μετασχηματισμό στη Μέση Ανατολή, παρά το γεγονός ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή.
Η στάση της Τεχεράνης παραμένει άκαμπτη. Διοικητής του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) του Ιράν ισχυρίζεται τώρα ότι η χώρα του είναι ισχυρότερη τώρα από ό,τι ήταν την πρώτη ημέρα του πολέμου, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Fars.
Μια άλλη πιθανότητα είναι ότι ο Τραμπ ήλπιζε να προσφέρει κίνητρα στους Ισραηλινούς για να αποδεχτούν μια συμφωνία με το Ιράν που είναι πιθανό να μην είναι δημοφιλής στο εβραϊκό κράτος.
Γιατί οι πιέσεις δεν θα αποδώσουν
Τη δεδομένη χρονική στιγμή, ωστόσο, τα περισσότερα κράτη του Κόλπου έχουν διαφορετικές προτεραιότητες από την μελλοντική τους σχέση με το Ισραήλ. Ο πόλεμος Ιράν – ΗΠΑ έχει βλάψει σοβαρά το επιχειρηματικό μοντέλο τους και έχει πλήξει την εικόνα ότι αποτελούν οάσεις για τους εύπορους Δυτικούς. Επιπλέον το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχει επηρεάσει και τις οικονομίες τους.
Όταν τελειώσει ο πόλεμος, αυτοί οι σύμμαχοι των ΗΠΑ θα αντιμετωπίσουν ένα νέο περιβάλλον που θα μπορούσε να περιλαμβάνει ένα πιο ασταθές και επιθετικό Ιράν, γεγονός που μπορεί να αλλάξει τις ισορροπίες και να οδηγήσει σε αναθεώρηση της στάσης τους απέναντι στην αμερικανική παρουσία.
Εξάλλου ο Τραμπ ζητά από τα αραβικά κράτη να κάνουν ένα δυσάρεστο άλμα. Η Σαουδική Αραβία, για παράδειγμα, έχει από καιρό καταστήσει σαφές ότι η ένταξη στις Συμφωνίες του Αβραάμ θα εξαρτηθεί από την εγκαθίδρυση μιας πορείας προς την παλαιστινιακή κρατική υπόσταση. Αυτό φαίνεται πιο μακρινό από ποτέ μετά τους θανάτους δεκάδων χιλιάδων πολιτών στη Γάζα κατά τη διάρκεια της ισραηλινής επίθεσης μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 εναντίον Ισραηλινών πολιτών. Το Ισραήλ πιστεύει ότι η διατήρηση της ασφάλειάς του είναι ένα διαρκές καθήκον και δεν προτίθεται να υπαναχωρήσει αν νιώθει ότι απειλείται.
Τα αραβικά κράτη δεν εμπιστεύονται το Ισραήλ
«Νομίζω ότι πολλές χώρες στην περιοχή θεωρούν τις ενέργειες του Ισραήλ ως εξαιρετικά επικίνδυνες και αποσταθεροποιητικές», δήλωσε ο Χασάν Αλχασάν, ανώτερος συνεργάτης στο Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών στο CNNi.
«Το Ισραήλ ξεκίνησε μαζί με τις ΗΠΑ αυτόν τον περιφερειακό πόλεμο και νομίζω ότι οι αραβικές χώρες προσπαθούν να δημιουργήσουν κοινό μέτωπο για να αντισταθμίσουν την επιθετικότητα του στην περιοχή», πρόσθεσε.
Από την πλευρά του ο στρατιωτικός αναλυτής του CNNi, Σέντρικ Λέιτον, συνταγματάρχης της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ, περιέγραψε το σχέδιο του Τραμπ ως από πολλές απόψεις «ευσεβή πόθο».
«Έχει νόημα από στρατηγική άποψη να φέρουμε το Ιράν στο πλευρό μας τελικά, κάτι που αποτελεί μέρος αυτού που εξετάζει ο Τραμπ. Αλλά δεν έχουμε φτάσει ακόμα εκεί», πρόσθεσε.
«Και σίγουρα το να πείσουμε τα αραβικά έθνη να συμφωνήσουν να συμμετάσχουν στις Συμφωνίες του Αβραάμ και να αναγνωρίσουν το Ισραήλ σε αυτή τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, αυτό μπορεί να είναι υπερβολικό», κατέληξε.
Τι προβλέπουν οι Συμφωνίες του Αβραάμ
Οι Συμφωνίες του Αβραάμ υπογράφηκαν το 2020 μεταξύ του Ισραήλ και τεσσάρων αραβικών κρατών -Μαρόκο, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν και Σουδάν – και θεωρήθηκαν από το επιτελείο Τραμπ ως ένα από τα μεγάλα επιτεύγματα της πρώτης του θητείας.
Ο Αμερικανός πρόεδρος πάντα οραματιζόταν την επέκταση των συμφωνιών – και αυτό φαινόταν πιθανό στις αρχές της δεύτερης θητείας του, όταν η ομάδα του διαπραγματεύτηκε μια εκεχειρία στη Γάζα και παρουσίασε μέχρι στιγμής ανεκπλήρωτα σχέδια για την εδραίωση μιας μόνιμης ειρήνης.
Αλλά η ιδέα μιας μαζικής επέκτασης των Συμφωνιών του Αβραάμ, όταν η αμερικανική πλευρά δεν έχει μέχρι στιγμής εξασφαλίσει το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ αλλά και δεν έχει καταφέρει να επιλύσει το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, φαίνεται σχεδόν παράλογη.
Οι μη πρακτικές πτυχές της στρατηγικής αντικατοπτρίζονται στην ένταξη του Πακιστάν στη λίστα του Τραμπ. Η ένταξη στις Συμφωνίες του Αβραάμ θα απαιτούσε μια τεράστια αλλαγή σε ένα μουσουλμανικό έθνος με ήδη ασταθείς πολιτικές συνθήκες. Ενώ το Ισλαμαμπάντ έχει επιδιώξει να προσεγγίσει τον Τραμπ, δεν έχει αναγνωρίσει ποτέ επίσημα το Ισραήλ και δεν έχει δημόσια σχέδια να το πράξει.